ΙΛΙΑΔΑ Α. ΡΑΨΩΔΙΑ 1η ΕΝΟΤHΤΑ

Μελέτη Ὁμήρου / Ἰλιάς, 1η Ἑνότητα Δημήτρης Βόγγολης Προχωρημένοι μαθητές Ραψωδία Α, στίχοι 1-52 Μῆνιν ἄειδε, θεά, Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος Τὴν ὀργὴ τραγούδησε θεὰ τοῦ Πηληάδου Ἀχιλλέως οὐλομένην, ἣ μυρί᾽ Ἀχαιοῖς ἄλγε᾽ ἔθηκε, τὴν ὀλεθρία, ἡ ὁποία χιλιάδες στοὺς Ἀχαιοὺς ἄλγη ἔθεσε πολλὰς δ᾽ ἰφθίμους ψυχὰς Ἄϊδι προΐαψεν πολλὲς δὲ γενναῖες ψυχὲς στὸν Ἅδη

νωρὶς ἔστειλε ἡρώων, αὐτοὺς δὲ ἑλώρια τεῦχε κύνεσσιν ἡρώων,καὶ τοὺς ἴδιους λεία κατέστησε στὰ σκυλιὰ οἰωνοῖσί τε πᾶσι· Διὸς δ᾽ ἐτελείετο βουλή· καὶ στὰ ὄρνεα ὅλα. Τοῦ Διός ἐκτελεῖτο ἡ ἀπόφασις ἐξ οὗ δὴ τὰ πρῶτα διαστήτην ἐρίσαντε ἀπὸ τότε ποὺ ἀρχικῶς διαφώνησαν καὶ φιλονείκησαν Ἀτρεΐδης τε ἄναξ ἀνδρῶν καὶ δῖος Ἀχιλλεύς. ὁ Ἀτρείδης ὁ Ἄρχων τῶν ἀνδρῶν καὶ ὁ θεϊκὸς Ἀχιλλεύς Τίς γὰρ σφωε θεῶν ἔριδι ξυνέηκε μάχεσθαι; καὶ ποιός ἀπὸ τοὺς θεοὺς σ’ ἐκείνους ἔριδα προκάλεσε γιὰ νὰ μάχονται; Λητοῦς καὶ Διὸς υἱός· ὁ γὰρ βασιλῆι χολωθεὶς τῆς Λητοῦς καὶ τοῦ Διὸς ὁ υἱός, καθὼς ἐκεῖνος μὲ τὸν βασιλέα ὀργισθεὶς νοῦσον ἀνὰ στρατὸν ὦρσε κακήν, ὀλέκοντο δὲ λαοί, νόσο στὸν στρατὸ ξεσήκωσε κακή, καὶ χάνονταν οἱ στρατιῶτες, οὕνεκα τὸν Χρύσην ἠτίμασεν ἀρητῆρα ἐπειδὴ τὸν Χρύση ἀτίμασε τὸν ἱερέα Ἀτρεΐδης· ὃ γὰρ ἦλθε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν ὁ Ἀτρείδης. Διότι ἐκεῖνος ἦλθε στὰ ταχέα πλοῖα τῶν Ἀχαιῶν λυσόμενός τε θύγατρα φέρων τ᾽ ἀπερείσι᾽ ἄποινα, γιὰ νὰ ἀπελευθερώσῃ τὴν θυγατέρα φέροντας ἄπειρα λύτρα, στέμματ᾽ ἔχων ἐν χερσὶν ἑκηβόλου Ἀπόλλωνος τὰ στέμματα κρατῶντας στὰ χέρια τοῦ ἑκηβόλου Ἀπόλλωνος χρυσέῳ ἀνὰ σκήπτρῳ, καὶ λίσσετο πάντας Ἀχαιούς, σὲ χρυσό σκῆπτρο, καὶ παρακαλοῦσε ὅλους τοὺς Ἀχαιούς, Ἀτρεΐδα δὲ μάλιστα δύω, κοσμήτορε λαῶν· καὶ τοὺς δύο Ἀτρεῖδες περισσότερο, τοὺς κοσμήτορες τῶν στρατῶν. «Ἀτρεΐδαι τε καὶ ἄλλοι εὐκνήμιδες Ἀχαιοί, «Ἀτρεῖδες, καὶ οἱ ὑπόλοιποι εὐκνήμιδες Ἀχαιοί, ὑμῖν μὲν θεοὶ δοῖεν Ὀλύμπια δώματ᾽ ἔχοντες σ’ ἐσᾶς μὲν οἱ θεοὶ ποὺ τὰ Ὀλύμπια δώματα κατέχουν ἔδωσαν ἐκπέρσαι Πριάμοιο πόλιν, εὖ δ᾽ οἴκαδ᾽ ἱκέσθαι· νὰ ἐκπορθήσετε τοῦ Πριάμου τὴν πόλι καὶ καλῶς νὰ φθάσετε στοὺς οἴκους σας, παῖδα δ᾽ ἐμοὶ λύσαιτε φίλην, τὰ δ᾽ ἄποινα δέχεσθαι, 20 ὅμως τὸ ἀγαπημένο μου παιδὶ ἀπελευθερῶστε καὶ δεχθῆτε τὰ λύτρα ἁζόμενοι Διὸς υἱὸν ἑκηβόλον Ἀπόλλωνα.» φοβούμενοι τοῦ Διὸς τὸν υἱό, τὸν ἑκηβόλο Ἀπόλλωνα» Ἔνθ᾽ ἄλλοι μὲν πάντες ἐπευφήμησαν Ἀχαιοὶ Τότε ὅλοι οἱ ὑπόλοιποι μὲ φωνὲς συναίνεσαν οἱ Ἀχαιοὶ αἰδεῖσθαί θ᾽ ἱερῆα καὶ ἀγλαὰ δέχθαι ἄποινα· νὰ σεβασθοῦν τὸν ἱερέα καὶ τὰ ὡραῖα νὰ δεχθοῦν λύτρα, ἀλλ᾽ οὐκ Ἀτρεΐδῃ Ἀγαμέμνονι ἥνδανε θυμῷ, ὅμως καθόλου τοῦ Ἀτρείδου Ἀγαμέμνονος δὲν εὐχαρίστησε τὴν ψυχή, ἀλλὰ κακῶς ἀφίει, κρατερὸν δ᾽ ἐπὶ μῦθον ἔτελλε· 25 ἀλλὰ κακῶς τὸν ἔδιωξε καὶ μὲ αὐθάδη λόγο πρόσταξε «Μή σε, γέρον κοίλῃσιν ἐγὼ παρὰ νηυσὶ κιχείω «Μὴ σὲ συναντήσω γέροντα κοντὰ στὰ κοῖλα πλοῖα ἢ νῦν δηθύνοντ᾽ ἢ ὕστερον αὖτις ἰόντα, ἢ τώρα καθυστερῶντας ἢ μετὰ νὰ ξανάρχεσαι, μή νύ τοι οὐ χραίσμῃ σκῆπτρον καὶ στέμμα θεοῖο· καὶ τότε δὲν θά σ’ ὠφελήσῃ τὸ σκῆπτρο καὶ τὸ θεϊκὸ στέμμα τὴν δ᾽ ἐγὼ οὐ λύσω· πρίν μιν καὶ γῆρας ἔπεισιν κι αὐτὴν ἐγὼ δὲν θὰ ἐλευθερώσω, πρὶν σ’ ἐκείνη τὸ γῆρας ἔλθει ἡμετέρῳ ἐνὶ οἴκῳ ἐν Ἄργεϊ, τηλόθι πάτρης, 30 στὸν οἶκο μου στὸ Ἄργος, μακριὰ ἀπὸ τὴν πατρίδα της, ἱστὸν ἐποιχομένην καὶ ἐμὸν λέχος ἀντιόωσαν· στὸν ἱστὸ νὰ ὑφαίνῃ καὶ τὸ κρεβάτι μου νὰ ἑτοιμάζῃ. ἀλλ᾽ ἴθι μή μ᾽ ἐρέθιζε, σαώτερος ὥς κε νέηαι.» ἀλλὰ φύγε, μὴ μ’ ἐξερεθίζεις ὥστε νὰ ἐπιστρέψῃς σῶος.» Ὣς ἔφατ᾽· ἔδεισεν δ᾽ ὁ γέρων καὶ ἐπείθετο μύθῳ· Ἔτσι μίλησε, φοβήθηκε δὲ ὁ γέρος καὶ ὑπάκουσε στὰ λόγια του, βῆ δ᾽ ἀκέων παρὰ θῖνα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης· βάδισε δὲ σιωπηλὸς δίπλα στὴν ἄμμο τῆς πολυφλοίσβου θαλάσσης, πολλὰ δ᾽ ἔπειτ᾽ ἀπάνευθε κιὼν ἠρᾶθ᾽ ὁ γεραιὸς 35 καὶ πολλὰ ἔπειτα, καθὼς ἀπομακρυνόταν, προσευχόταν ὁ γεραιὸς Ἀπόλλωνι ἄνακτι, τὸν ἠύκομος τέκε Λητώ· στὸν ἄνακτα Ἀπόλλωνα, ποὺ ἡ καλλίκομος γέννησε Λητὼ «Κλῦθί μευ, Ἀργυρότοξ᾽, ὃς Χρύσην ἀμφιβέβηκας «Ἄκουσέ με Ἀργυρότοξε, ὁ ὁποῖος τὸν Χρύση προστατεύεις Κίλλάν τε ζαθέην Τενέδοιό τε ἶφι ἀνάσσεις, καὶ στὴν ἱερὴ Κίλλα καὶ στὴν Τένεδο ἰσχυρῶς κυβερνᾷς, Σμινθεῦ, εἴ ποτέ τοι χαρίεντ᾽ ἐπὶ νηὸν ἔρεψα, Σμινθέα, ἐὰν κάποτε γιὰ σένα ὡραῖο ναὸ ἐπιστέγασα, ἢ εἰ δή ποτέ τοι κατὰ πίονα μηρί᾽ ἔκηα 40 ἢ ἂν κάποτε γιὰ σένα παχεῖς μηροὺς κατέκαψα ταύρων ἠδ᾽ αἰγῶν, τὸδε μοι κρήηνον ἐέλδωρ· ταύρων καὶ αἰγῶν, αὐτὴν ἐκπλήρωσέ μου τὴν ἐπιθυμία, τίσειαν Δαναοὶ ἐμὰ δάκρυα σοῖσι βέλεσσιν.» νὰ πληρώσουν οἱ Δαναοὶ τὰ δάκρυά μου μὲ τὰ βέλη σου» Ὣς ἔφατ᾽ εὐχόμενος, τοῦ δ᾽ ἔκλυε Φοῖβος Ἀπόλλων, Ἔτσι μίλησε εὐχόμενος, καὶ τὸν ἄκουσε ὁ Φοῖβος Ἀπόλλων, βῆ δὲ κατ᾽ Οὐλύμποιο καρήνων χωόμενος κῆρ, καὶ κατέβηκε ἀπὸ τοῦ Ὀλύμπου τὶς κορυφὲς μὲ θυμωμένη καρδιά, τόξ᾽ ὤμοισιν ἔχων ἀμφηρεφέα τε φαρέτρην· 45 τόξο στοὺς ὤμους φέροντας καὶ ἀμφίκλειστη φαρέτρα, ἔκλαγξαν δ᾽ ἄρ᾽ ὀϊστοὶ ἐπ᾽ ὤμων χωομένοιο, κι ἔκλαγξαν τὰ βέλη πάνω στοὺς ὤμους του ποὺ θυμωμένος αὐτοῦ κινηθέντος· ὁ δ᾽ ἤιε νυκτὶ ἐοικώς· κινήθηκε. Καὶ προχωροῦσε ὅμοιος μὲ τὴν νύχτα ἕζετ᾽ ἔπειτ᾽ ἀπάνευθε νεῶν, μετὰ δ᾽ ἰὸν ἕηκε· κάθισε ἔπειτα ἀπόμακρα τῶν πλοίων, καὶ μετὰ τὸ βέλος ἔριξε. δεινὴ δὲ κλαγγὴ γένετ᾽ ἀργυρέοιο βιοῖο· φοβερὴ κλαγγὴ γινόταν ἀπὸ τὸ ἀργυρὸ τόξο, οὐρῆας μὲν πρῶτον ἐπῴχετο καὶ κύνας ἀργούς, 50 στοὺς ἡμιόνους ἀρχικῶς ἐπιτίθετο καὶ στοὺς γοργοὺς σκύλους, αὐτὰρ ἔπειτ᾽ αὐτοῖσι βέλος ἐχεπευκὲς ἐφιεὶς κι ἀμέσως ἔπειτα σ’ ἐκείνους βέλος πικρὸ ἀφήνοντας βάλλ᾽· αἰεὶ δὲ πυραὶ νεκύων καὶοντο θαμειαί. ἔριπτε, καὶ συνεχῶς πυρὲς νεκρῶν καίγονταν πυκνές. Λεξιλόγιον Στὶς ἑνότητες τῆς Ἰλιάδος θὰ δίδονται πολλοὶ στίχοι πρὸς ἀνάγνωσι, ἐνῷ τὸ λεξιλόγιο θὰ περιορίζεται στὶς λέξεις, ποὺ δὲν συναντήσαμε στὴν Ὀδύσσεια, καὶ τὴν βασική τους ἑρμηνεία, καὶ σὲ λέξεις ποὺ ξανασυναντήσαμε, ἀλλὰ κρίνεται χρήσιμη ἡ ἐπανάληψίς τους. πολλὰς δ᾽ ἰφθίμους ψυχὰς Ἄϊδι προΐαψεν ὁ ἴφθιμος: ἰσχυρός, δυνατός, ρωμαλέος, στιβαρός, σθεναρός . Ἡ ἰφθίμη: εὐπρεπής, χρηστή, κομψή, χαρίεσσα προΐάπτω: στέλλω ἐμπρός, στέλλω νωρίτερα, πρὶν τὴν ὥρα του ἡρώων, αὐτοὺς δὲ ἑλώρια τεῦχε κύνεσσιν ἑλώριον-ἕλωρ: λεία, λάφυρο ἐξ οὗ δὴ τὰ πρῶτα διαστήτην ἐρίσαντε διαστήτην/διίστημι: διαφωνῶ, διαφέρω, ἐρίζω, φιλονικῶ, στήνω χωριστά, διαχωρίζω, ἀποσπῶ ἐρίσαντε/ἐρίζω:διαπληκτίζομαι, φιλονεικῶ, μαλώνω, καὶ ἀνταγωνίζομαι, ἁμιλλῶμαι Τὶς γὰρ σφωε θεῶν ἔριδι ξυνέηκε μάχεσθαι; σφωε: αὐτοὶ οἱ δύο, ἀμφότεροι ξυνέηκε/ξυνίημι/συνίημι: πέμπω ὁμοῦ, συνεκπέμπω, συνεκφέρω, καὶ προκαλῶ ἐναντίωσι τρίτων προσώπων, ἀντιλαμβάνομαι, λαμβάνω γνῶσι, παρατηρῶ, κατανοῶ, καταλήγω σὲ συμφωνία οἰωνοῖσί τε πᾶσι· Διὸς δ᾽ ἐτελείετο βουλή· ὁ οἰωνός: τὸ ὄρνεο, τὸ πτηνό, τὸ μαντικὸ πτηνό, τὸ θεϊκὸ σημάδι, ἡ προφητεία ἐτελείετο/τελέω: φέρω εἰς τέλος, φέρω εἰς πέρας, ὁλοκληρώνω, ἀποτελειώνω, ἐκπληρῶ, ἐκτελῶ, πραγματοποιῶ, ἀποπληρώνω ὀφειλή, τελειοποιῶ νοῦσον ἀνὰ στρατὸν ὦρσε κακήν, ὀλέκοντο δὲ λαοί, ὁ λαός: ὁ λαός, οἱ πολίτες, ὁ στρατὸς οὕνεκα τὸν Χρύσην ἠτίμασεν ἀρητῆρα ὁ ἀρητήρ: ὁ προσευχόμενος, ὁ ἱερεὺς (ἡ ἀρά: ἡ προσευχή) Ἀτρεΐδης· ὃ γὰρ ἦλθε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν ὁ θοός: ὁ ταχύς, ὁ εὐκίνητος, ὁ δραστήριος, καὶ ὁ ὀξύς, ὁ αἰχμηρὸς λυσόμενός τε θύγατρα φέρων τ᾽ ἀπερείσι᾽ ἄποινα, ὁ λυσόμενος/λύσομαι/λύω: λύνω, ἀπολύω, ἀπελευθερώνω, χαλαρώνω, ἐξασθενῶ τι, διαλύω, καταβάλλω, λιώνω ὁ ἀπερείσιος: ἄπειρος, ἄνευ ὁρίων, ἀπέραντος, ἀναρίθμητος τὰ ἄποινα: τὰ λύτρα στέμματ᾽ ἔχων ἐν χερσὶν ἑκηβόλου Ἀπόλλωνος ὁ ἑκηβόλος ( ἑκάς+βάλλω): ἐπίθετο τοῦ Ἀπόλλωνος, ὁ βάλλων ἐκ τοῦ μακρόθεν χρυσέῳ ἀνὰ σκήπτρῳ, καὶ λίσσετο πάντας Ἀχαιούς, λίσσετο/λίσσομαι: παρακαλῶ, ἱκετεύω τὸ σκῆπτρον: τὸ σκῆπτρον. Ἐκ τοῦ ρήματος:σκήπτω:ὑποστηρίζω, στερεώνω, στήνω, ἐνσκήπτω. σκήπτομαι:στηρίζομαι ἐπὶ βακτηρίας, στηρίζομαι κάπου, ἐμπιστεύομαι κάποιον, ὑπερασπίζω τὸν ἑαυτό μου. σκῆπτρον: ἡ ράβδος-βακτηρία στηρίξεως, ἡ ράβδος ἐξουσίας (τοῦ βασιλέως, τοῦ ἱερέως, τοῦ δικαστοῦ), ἡ ράβδος τοῦ κήρυκος, ἡ ράβδος τοῦ ὁμιλοῦντος σὲ συνέλευσι Ἀτρεΐδα δὲ μάλιστα δύω, κοσμήτορε λαῶν· κοσμήτορε (δυϊκὸς ἀριθμός)/ὁ κοσμήτωρ : ὁ ἀρχηγὸς στρατιωτικοῦ σώματος κοσμέω: τακτοποιῶ, διευθετῶ, παρατάσσω στρατό, ἑτοιμάζω, στολίζω, καλλωπίζω, τιμῶ, ἀπονέμω τιμές, ἀνάγομαι εἰς «Ἀτρεΐδαι τε καὶ ἄλλοι εὐκνήμιδες Ἀχαιοί, ὁ εὐκνήμις: ὁ ἔχων ὡραῖες κνημῖδες (περικνημῖδες) ἁζόμενοι Διὸς υἱὸν ἑκηβόλον Ἀπόλλωνα.» ἁζόμενος/ ἅζομαι : φοβᾶμαι νὰ πράξω τι Ἔνθ᾽ ἄλλοι μὲν πάντες ἐπευφήμησαν Ἀχαιοὶ ἐπευφήμησαν/ἐπευφημέω-ῶ: ἐπευφημῶ, ἀλαλάζω ἐπιδοκιμάζοντας, συναινῶ μετ’ εὐφημίας, συνοδεύω ἄδων, ἄδω ἐγκώμια, ἐγκωμιάζω αἰδεῖσθαί θ᾽ ἱερῆα καὶ ἀγλαὰ δέχθαι ἄποινα· αἰδεῖσθαί /αἰδέομαι: αἰσθάνομαι ντροπή, αἰσχύνομαι, σέβομαι, φοβᾶμαι τινά, καὶ αἰσθάνομαι οἶκτο, συγχωρῶ, διαλλάττομαι ὁ ἀγλαός: ὁ λαμπρός, ὁ ὡραῖος, ὁ ἐξαίρετος, ὁ περίφημος, ὁ μεγαλοπρεπής. Ἐπὶ ἀνθρώπου: ὁ εὐγενής, ὁ περίφημος, ὁ ξακουστὸς ἀλλ᾽ οὐκ Ἀτρεΐδῃ Ἀγαμέμνονι ἥνδανε θυμῷ, ἥνδανε /ἀνδάνω: εὐαρεστῶ, τέρπω, εὐφραίνω, δίδω εὐχαρίστησι ἀλλὰ κακῶς ἀφίει, κρατερὸν δ᾽ ἐπὶ μῦθον ἔτελλε· ἀφίει/ἀφίημι: ἀφήνω, στέλλω, ἀποστέλλω, ἀπολύω βέλος, ἀποστέλλω πρὸς ἐκστρατεία, στέλλω ἐκτός, ἀφήνω νὰ φύγῃ, ἀπαλάσσω ἀπὸ κατηγορία, χωρίζω, σταματῶ, ἐγκαταλείπω, ἀποβάλλω, παραμελῶ, παραλείπω, ἀνέχομαι, ἐπιτρέπω, ἐκπλέω, ἀποπλέω, ἐξορμῶ, ἐκκινῶ κρατερός: κραταιός, ἰσχυρός, δυνατός, γενναῖος, ἀνδρεῖος, καὶ σκληρόκαρδος, ἄγριος, τραχύς, βίαιος, ἀπαίσιος, αὐθάδης ἔτελλε/ἐπέτελλε/ἐπιτέλλω: ἐντέλλομαι, παραγγέλω, διατάσσω, κελεύω. Ἐπὶ τοῦ ἡλίου: ἀνατέλλω «Μή σε, γέρον κοίλῃσιν ἐγὼ παρὰ νηυσὶ κιχείω ἡ κοίλη/ὁ κοῖλος: κοῖλος, βαθουλωτός. Ἡ κοίλη νηός: τὸ κατώτερο μέρος τοῦ πλοίου κιχείω/κίχημι/κιχάνω: συναντῶ, εὑρίσκω, τυγχάνω, φθάνω εἰς, προφθάνω, καταφθάνω ἢ νῦν δηθύνοντ᾽ ἢ ὕστερον αὖτις ἰόντα, δηθύνοντα/δηθύνω: καθυστερῶ, βραδύνω, ἀναβάλλω, χρονίζω μή νύ τοι οὐ χραίσμῃ σκῆπτρον καὶ στέμμα θεοῖο· οὐ χραίσμῃ/χραισμέω: παρέχω βοήθεια ἢ ὠφέλεια, ἀποσοβῶ, ἀποτρέπω, ἀπομακρύνω κάτι ὀλέθριο, ὑπερασπίζω τινά, βοηθῶ τινα, τὸν προστατεύω ἱστὸν ἐποιχομένην καὶ ἐμὸν λέχος ἀντιόωσαν· ὁ ἱστός: κάθε στημένο ὄρθιο ἀντικείμενο, τὸ κατάρτι τοῦ πλοίου, ἡ δοκὸς τοῦ ἀργαλειοῦ, ὁ ἀργαλειός, τὸ στημόνι ποὺ ἦταν προσαρμοσμένο στὴν δοκὸ τοῦ ἀργαλειοῦ ἐποίχομαι ἱστὸν: πάω ἀπὸ τὸ ἕνα μέρος τοῦ ἱστοῦ (ἀργαλειοῦ) στὸ ἄλλο, ὑφαίνω ἀντιόωσαν/ἀντιάω: ἀπαντῶ, ἀντικρύζω, συναντῶ, ἀντιπαραβάλλομαι, πάω πρὸς ἀναζήτησι πράγματος, βάλλω, κτυπῶ μὲ βέλος, μετέχω, ἀπολαύω, τακτοποιῶ, ἑτοιμάζω, προπαρασκευάζω ἀλλ᾽ ἴθι μή μ᾽ ἐρέθιζε, σαώτερος ὥς κε νέηαι.» ἴθι (προστακτικὴ τοῦ ρήματος εἶμι): ἔλα, φύγε Ὣς ἔφατ᾽· ἔδεισεν δ᾽ ὁ γέρων καὶ ἐπείθετο μύθῳ· ἔδεισεν/δείδω: φοβᾶμαι, εἶμαι ἀνήσυχος, ἀγωνιῶ ἐπείθετο/πείθομαι/πείθω: πείθω, παίρνω μὲ τὸ μέρος μου κάποιον, πείθω κάποιον διὰ δεήσεων, κατευνάζω, καθησυχάζω, ἐξευμενίζω, διεγείρω, παρορμῶ, καὶ διαφθείρω, δωροδοκῶ. Πείθομαι: πείθομαι, ὑπακούω, συμμορφώνομαι, ἐμπιστεύομαι, πιστεύω, εἶμαι πεπεισμένος, γίνομαι πιστευτὸς βῆ δ᾽ ἀκέων παρὰ θῖνα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης· ἀκέων: ἡσύχως, σιωπηλῶς, ἀθορύβως ἡ θίς: ἡ σωρὸς ἄμμου στὴν ἀκτή, καὶ ἡ ἀκτή, ἡ ἀμμώδης παραλία (οἱ θῖνες ἄμμου) πολυφλοίσβοιο/ὁ πολύφλοισβος: ἐπίθετο τῆς θαλάσσης, πολύηχος, πολυτάραχος, θορυβώδης ὁ φλοῖσβος: ὁ ὑπόκωφος θόρυβος, ὁ θόρυβος τοῦ κύματος ποὺ θραύεται στὴν ἀκτὴ «Κλῦθί μευ, Ἀργυρότοξ᾽, ὃς Χρύσην ἀμφιβέβηκας κλῦθι (προστακτικὴ τοῦ ρήματος κλύω): ἀκούω, δίδω προσοχή, συναινῶ, ὑπακούω, ἐξακριβώνω, βεβαιώνω, ἀντιλαμβάνομαι, ἐννοῶ ἀμφιβέβηκας/ἀμφιβαίνω: περπατῶ ὁλόγυρα, περιτριγυρίζω, διασκελίζω, καὶ προστατεύω, προφυλάσσω, περιβάλλω, περικαλύπτω, περιτυλίσσω Κίλλάν τε ζαθέην Τενέδοιό τε ἶφι ἀνάσσεις, ἡ ζαθέη/ὁ ζάθεος: ἱερός, θεῖος, ἁγιασμένος (τὸ πρόθεμα ζα- σημαίνει πολὺ πχ: ζάμπλουτος) ἶφι: ἰσχυρῶς, κραταιῶς, στιβαρῶς, γενναίως Σμινθεῦ, εἴ ποτέ τοι χαρίεντ᾽ ἐπὶ νηὸν ἔρεψα, Σμινθεῦ/Σμινθεύς: ἐπίθετο τοῦ Ἀπόλλωνος, ἐκ τῆς πόλεως Σμίνθη-Σμίνθος τῆς Τρωάδος ἔρεψα/ἐρέφω: καλύπτω διὰ στέγης, κατασκευάζω ὀροφή, στέφω, ἐπιστέφω ἢ εἰ δή ποτέ τοι κατὰ πίονα μηρί᾽ ἔκηα πίονα/ὁ πίων: ὁ παχύς, ὁ λιπαρός, ὁ παχύσαρκος, ὁ στιλπνός, ὁ ἐλαιώδης, ὁ εὔφορος, ὁ γόνιμος ταύρων ἠδ᾽ αἰγῶν, τὸδε μοι κρήηνον ἐέλδωρ· κρήηνον/κραίνω: ἐκτελῶ, ἐκπληρῶ, συμπληρώνω, κραδαίνω, φθάνω στὸ τέρμα, καταλήγω, καὶ συντασσόμενο μετὰ γενικῆς: βασιλεύω, ἡγεμονεύω, κυβερνῶ. κραίνομαι: φθάνω στὸ τέλος, λαμβάνω τέλος τὸ ἐέλδωρ-ἔλδωρ: ἡ ἐπιθυμία, ὁ πόθος, ἡ εὐχὴ τίσειαν Δαναοὶ ἐμὰ δάκρυα σοῖσι βέλεσσιν.» τίσειαν/τίνω: πληρώνω, καταβάλλω τίμημα, ἀποζημιώνω, καταβάλλω ὀφειλόμενο χρέος, ἀπαλλάσσομαι ὑφισταμένης ὑποχρεώσεως, ἀνταποδίδω εὐεργεσία, τιμωροῦμαι, τιμωρῶ, λαμβάνω ἐκδίκησι τόξ᾽ ὤμοισιν ἔχων ἀμφηρεφέα τε φαρέτρην· ὁ ἀμφηρεφής: ὁ ἐστεγασμένος ἑκατέρωθεν, μὲ πῶμα-κάλυμμα ἑκατέρωθεν ἡ φαρέτρα-η: ἡ φαρέτρα, ἡ θήκη τῶν βελῶν. Ἐκ τοῦ ρήματος φέρω ἔκλαγξαν δ᾽ ἄρ᾽ ὀϊστοὶ ἐπ᾽ ὤμων χωομένοιο, ἔκλαγξαν/κλαγγέω-κλάζω: παράγω ἦχο ὀξὺ καὶ διαπεραστικό, κροτῶ, προκαλῶ πάταγο, κράζω, ὑλακτῶ, φωνάζω, κραυγάζω ἡ κλαγγή: ὀξὺς καὶ σύντομος ἦχος, ὁ ἦχος τοῦ τόξου ὅταν ρίπτῃ τὸ βέλος, τὸ κρώξιμο τῶν πτηνῶν, οἱ κραυγὲς ζώων ὁ ὀϊστός: τὸ βέλος ( πιθανὴ ἐτυμολογία ἐκ τοῦ φέρω, μέλλων:οἴσω ) ἕζετ᾽ ἔπειτ᾽ ἀπάνευθε νεῶν, μετὰ δ᾽ ἰὸν ἕηκε· ὁ ἰός: τὸ βέλος (ἐκ τοῦ ρήματος εἶμι-ἰέναι ἢ ἐκ τοῦ ἵημι-ρίπτω) ἕηκε: ἐπικὸς τύπος τοῦ ἧκε, γ’ ἑνικὸ πρόσ. ἀορίστου α’ τοῦ ρήματος ἵημι οὐρῆας μὲν πρῶτον ἐπῴχετο καὶ κύνας ἀργούς, τοὺς οὐρῆας/ὁ οὐρεύς-ὀρεύς: ὁ ἡμίονος ἐπῴχετο/ἐποίχομαι: πορεύομαι πρός, πλησιάζω, πορεύομαι ἐναντίον τινός, ἐπέρχομαι, ἐπιτίθεμαι, ἐπιθεωρῶ, ἔρχομαι φέρνοντας τὸν θάνατο (ἐπὶ θεῶν), καταγίνομαι, διατρέχω, διαπορεύομαι, περνῶ στὸ ἄλλο μέρος ὁ ἀργός: ὁ λαμπερός, ὁ στίλβων, ὁ λαμπυρίζων-μαρμαίρων. Ὡς ἐπίθετο τῶν σκύλων: ὁ ταχὺς αὐτὰρ ἔπειτ᾽ αὐτοῖσι βέλος ἐχεπευκὲς ἐφιεὶς τὸ ἐχεπευκές/ὁ ἐχεπευκὴς (ἔχω+πεύκη): ἐπίθετο τοῦ βέλους: πικρός, ὀξύς, διαπεραστικὸς ἐφιεὶς/ἐφίημι: στέλλω πρὸς κάποιον, στέλλω ἐναντίον τινός, ρίπτω, ἐξακοντίζω, ἐντέλλομαι, πέμπω, ἀφήνω νὰ φύγῃ, ἀπολὺω, ἀπελευθερώνω. Μεταφορικῶς: χαλαρώνω κάτι, ὑποχωρῶ, ὑποκύπτω, καὶ, παραδίδομαι, ἐπιτρέπω, ὑποβάλλω ἔφεσι, δίδω ρητὴ ἐντολή, διατάσσω, ἐμπιστεύομαι, ἐπιτρέπω, ἀποβλέπω σὲ κάτι, ἐπιθυμῶ σφόδρα Γιά τήν ἑρμηνεία τῶν λέξεων σέ ὅλες τίς ἑνότητες : Λεξικόν τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Ἰωάν. Σταματάκου, Ἐκδοτικός Ὀργανισμός “ Ο ΦΟΙΝΙΞ” ΕΠΕ, Ἀθῆναι, 1972 Γιά τήν Γραμματική σέ ὅλες τίς ἑνότητες : Γραμματική τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Ἀχιλλέως Τζαρτζάνου, Ἐκδοτικός οἶκος Ἀδελφῶν Κυριακίδη α.ε., Ἀθῆναι, 1965 Περίληψη της Ιλιάδας κατά ραψωδίες Α Η πρώτη ραψωδία της Ιλιάδας, η Α (Λοιμός. Μῆνις), λειτουργεί σαν πυροκροτητής για όλη την επική αφήγηση. Η σύγκρουση Αχιλλέα–Αγαμέμνονα και η αποχώρηση του Αχιλλέα από τη μάχη δεν είναι απλώς ένα επεισόδιο· είναι η αιτία που καθορίζει την εξέλιξη των επόμενων ραψωδιών. «Τη μήνιν τραγουδώ του Πηλείδη Αχιλλέα, την ολέθρια…» Έτσι ξεκινά η Ιλιάδα, με την επίκληση στη Μούσα και την εστίαση στην οργή του Αχιλλέα. Η ραψωδία Α περιγράφει: Την προσβολή του Απόλλωνα από τον Αγαμέμνονα, που αρνείται να επιστρέψει τη Χρυσηίδα στον πατέρα της. Την θεϊκή τιμωρία: λοιμός στο στρατόπεδο των Αχαιών. Την απαίτηση του Αγαμέμνονα να πάρει τη Βρισηίδα από τον Αχιλλέα ως αντάλλαγμα. Την οργή του Αχιλλέα, που απειλεί να σκοτώσει τον Αγαμέμνονα αλλά συγκρατείται από την Αθηνά. Την απόσυρση του Αχιλλέα από τη μάχη και την έκκληση στη μητέρα του Θέτιδα να ζητήσει από τον Δία να βοηθήσει τους Τρώες. Δραματικό απόσπασμα (σε μετάφραση) «Μη με προκαλείς, γέροντα, γιατί μπορεί να μη σε σώσουν τα σκήπτρα σου και η ιερότητά σου…» (Αχιλλέας προς τον Χρύση) «Και τότε ο Πηλείδης, με δάκρυα στα μάτια, κάλεσε τη μητέρα του από τη θάλασσα…» Μετά την επίκληση στη Μούσα, ο ποιητής εκθέτει με γοργό ρυθμό τη σύγκρουση Αχιλλέα – Αγαμέμνονα. Αφορμή υπήρξε ο θυμός του Απόλλωνα, επειδή ο Αγαμέμνονας αρνήθηκε να δώσει πίσω στον Χρύση, τον ιερέα του θεού, την κόρη του, την οποία του είχαν προσφέρει οι Αχαιοί από τα λάφυρα του εχθρού. Όταν ο Αγαμέμνονας, μετά τον σταλμένο από το θεό λοιμό, που θέρισε το στρατόπεδο των Αχαιών, και τη ρήση του μάντη Κάλχαντα, υποχρεώνεται να δώσει τη Χρυσηίδα, απαιτεί και παίρνει για αντάλλαγμα το δώρο του Αχιλλέα, τη Βρισηίδα. Θιγμένος ο Αχιλλέας ορκίζεται πως δε θα πολεμήσει πια και αποσύρεται με τους άνδρες του, ενώ παράλληλα στέλνει την αθάνατη μητέρα του, τη Θέτιδα, στον Δία, από τον οποίο και παίρνει . Ὁμήρου / Ἰλιάς, 2η Ἑνότητα Ραψωδία Α, στίχοι 53-100 Ἐννῆμαρ μὲν ἀνὰ στρατὸν ᾤχετο κῆλα θεοῖο, ἐννέα ἡμέρες στὸν στρατὸ σάρωναν τὰ πάντα τὰ βέλη τοῦ θεοῦ τῇ δεκάτῃ δ᾽ ἀγορὴν δὲ καλέσσατο λαὸν Ἀχιλλεύς· καὶ τὴν δεκάτη σὲ συνέλευσι κάλεσε τὸν στρατὸ ὁ Ἀχιλλεύς, τῷ γὰρ ἐπὶ φρεσὶ θῆκε θεὰ λευκώλενος Ἥρη· 55 διότι σ’ ἐκείνου τὸν νοῦ τὸ ἔθεσε ἡ λευκώλενος θεὰ Ἥρα κήδετο γὰρ Δαναῶν, ὅτι ῥα θνήσκοντας ὁρᾶτο· ἐπειδὴ ἐνδιαφερόταν γιὰ τοὺς Δαναούς, ποὺ ἔτσι νὰ πεθαίνουν τοὺς ἔβλεπε. οἳ δ᾽ ἐπεὶ οὖν ἤγερθεν ὁμηγερέες τ᾽ ἐγένοντο, ἐκεῖνοι λοιπὸν συγκεντρώθηκαν κι ἀφοῦ μαζεύτηκαν σὲ συνέλευσι τοῖσι δ᾽ ἀνιστάμενος μετέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς· σ’ αὐτοὺς σηκώθηκε ἐπάνω καὶ μίλησε ὁ ταχύπους Ἀχιλλεὺς «Ἀτρεΐδη, νῦν ἄμμε παλιμπλαγχθέντας ὀΐω «Ἀτρείδη, τώρα ἐμεῖς περιπλανώμενοι νομίζω ἄψ ἀπονοστήσειν, εἴ κεν θάνατόν γε φύγοιμεν, 60 πίσω θὰ ἐπιστρέψουμε, ἐὰν ἀπὸ τὸν θάνατο ξεφύγουμε, εἰ δὴ ὁμοῦ πόλεμός τε δαμᾷ καὶ λοιμὸς Ἀχαιούς· καθὼς συγχρόνως ὁ πόλεμος καὶ ὁ λοιμὸς καταβάλλουν τοὺς Ἀχαιούς. ἀλλ᾽ ἄγε δή τινα μάντιν ἐρείομεν ἢ ἱερῆα, ὅμως ἔλα κάποιον μάντι νὰ ρωτήσουμε ἢ ἱερέα ἢ καὶ ὀνειροπόλον, καὶ γὰρ τ᾽ ὄναρ ἐκ Διός ἐστιν, ἢ καὶ ὀνειρομάντι, διότι καὶ τὸ ὄνειρο ἐκ τοῦ Διὸς ὑπάρχει, ὅς κ᾽ εἴποι ὅ τι τόσσον ἐχώσατο Φοῖβος Ἀπόλλων, ὁ ὁποῖος θὰ μᾶς ἔλεγε γι’ αὐτὸ ποὺ τόσο θύμωσε τὸν Φοῖβο Ἀπόλλωνα, εἴ ταρ ὅ γ᾽ εὐχωλῆς ἐπιμέμφεται ἠδ᾽ ἑκατόμβης, 65 ἐὰν ἐκεῖνος ἐξ αἰτίας τάματος μᾶς κατηγορεῖ καὶ ἑκατόμβης, αἴ κέν πως ἀρνῶν κνίσης αἰγῶν τε τελείων ἢ μήπως ἀρνιῶν ὀσμὴ καὶ αἰγῶν ἀκμαίων βούλεται ἀντιάσας ἡμῖν ἀπὸ λοιγὸν ἀμῦναι.» ἐπιθυμεῖ νὰ ἀπολαύσῃ ἀπὸ ἐμᾶς γιὰ νὰ ἀπομακρύνῃ τὸν ὄλεθρο.» Ἤτοι ὅ γ᾽ ὣς εἰπὼν κατ᾽ ἄρ᾽ ἕζετο· τοῖσι δ᾽ ἀνέστη Ἔτσι λοιπὸν ἐκεῖνος μίλησε καὶ κάθισε. Σ’ ἐκείνους τότε σηκώθηκε Κάλχας Θεστορίδης, οἰωνοπόλων ὄχ᾽ ἄριστος, ὁ Κάλχας τοῦ Θεστορίδου, τῶν οἰωνοσκόπων ἐξόχως ἄριστος ὃς ᾔδη τὰ τ᾽ ἐόντα τὰ τ᾽ ἐσσόμενα πρό τ᾽ ἐόντα, 70 ποὺ γνώριζε τὰ παρόντα, τὰ μέλλοντα καὶ τὰ παρελθόντα, καὶ νήεσσ᾽ ἡγήσατ᾽ Ἀχαιῶν Ἴλιον εἴσω καὶ σὲ πλοῖα ἡγήθηκε τῶν Ἀχαιῶν στὸ Ἴλιον μέσα ἣν διὰ μαντοσύνην, τὴν οἱ πόρε Φοῖβος Ἀπόλλων· γι’ αὐτὴν τὴν μαντοσύνη ποὺ τοῦ χάρισε ὁ Φοῖβος Ἀπόλλων. ὅ σφιν εὔ φρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν· ἐκεῖνος σ’ αὐτοὺς μὲ σύνεσι ἀγόρευσε καὶ μίλησε κατόπιν «Ὦ Ἀχιλεῦ, κέλεαί με, Διί φίλε, μυθήσασθαι «Ἀχιλλέα, μὲ προστάζεις, ἀγαπημένε τοῦ Διός, νὰ μιλήσω μῆνιν Ἀπόλλωνος ἑκατηβελέταο ἄνακτος· 75 γιὰ τὴν ὀργή τοῦ Ἀπόλλωνος τοῦ ἑκηβόλου ἄνακτος τοὶ γὰρ ἐγὼν ἐρέω· σὺ δὲ σύνθεο καὶ μοι ὄμοσσον καὶ ἀληθῶς ἐγὼ θὰ μιλήσω, κι ἐσὺ βάλε το στὸν νοῦ σου καὶ ὁρκίσου σ’ ἐμένα ἦ μέν μοι πρόφρων ἔπεσιν καὶ χερσὶν ἀρήξειν· ἀληθῶς, ὅτι προθύμως μὲ τὰ λόγια καὶ μὲ τὰ χέρια θὰ βοηθήσῃς, ἦ γὰρ ὀΐομαι ἄνδρα χολωσέμεν, ὃς μέγα πάντων καθὼς νομίζω ἄνδρα θὰ ἐξοργίσουμε, ὁ ὁποῖος ἰσχυρῶς ὅλους Ἀργείων κρατέει καὶ οἱ πείθονται Ἀχαιοί· τοὺς Ἀργείους κυβερνᾷ καὶ σ’ ἐκεῖνον ὑπακοῦν οἱ Ἀχαιοί, κρείσσων γὰρ βασιλεὺς ὅτε χώσεται ἀνδρὶ χέρηι· 80 διότι ὑπερτερεῖ ὁ βασιλεὺς ὅταν θυμώσῃ μὲ ἄνδρα κατώτερο. εἴ περ γὰρ τε χόλον γε καὶ αὐτῆμαρ καταπέψῃ, διότι καὶ ἐὰν τὸν θυμό του τὴν ἴδια μέρα καταπιῇ, ἀλλὰ τε καὶ μετόπισθεν ἔχει κότον, ὄφρα τελέσσῃ, κρατάει γιὰ μετὰ τὴν ὀργή του, μέχρι νὰ τὸ ξεπληρώσῃ ἐν στήθεσσιν ἑοῖσι· σὺ δὲ φράσαι εἴ με σαώσεις.» μέσα στὰ στήθη του, ὁπότε πές μου ἂν θὰ μὲ σώσῃς.» Τὸν δ᾽ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς· Σ’ ἐκεῖνον ἀπαντῶντας εἶπε ὁ ταχύπους Ἀχιλλεὺς «Θαρσήσας μάλα εἰπὲ θεοπρόπιον ὅ τι οἶσθα· 85 «Πάρε πολὺ θάρρος καὶ πὲς γιὰ τὴν προφητεία αὐτὸ ποὺ γνωρίζεις, οὐ μὰ γὰρ Ἀπόλλωνα Διί φίλον, ᾧ τε σὺ, Κάλχαν, διότι, μὰ τὸν Ἀπόλλωνα τοῦ Διός τὸν ἀγαπημένο, σ’ αὐτὸν ποὺ κι ἐσὺ Κάλχα εὐχόμενος Δαναοῖσι θεοπροπίας ἀναφαίνεις, προσευχόμενος, στοὺς Δαναούς προφητεῖες φανερώνεις, οὔ τις ἐμεῦ ζῶντος καὶ ἐπὶ χθονὶ δερκομένοιο κανεὶς, ὅσο ἐγὼ ζῶ καὶ πάνω στὴν γῆ βλέπω τὸ φῶς, σοὶ κοίλῃς παρὰ νηυσὶ βαρείας χεῖρας ἐποίσει σ’ ἐσένα, στὰ κοῖλα πλοῖα δίπλα, τὰ βαρειὰ χέρια δὲν θὰ ρίξῃ ἐπάνω συμπάντων Δαναῶν, οὐδ᾽ ἢν Ἀγαμέμνονα εἴπῃς, 90 ἀπ’ ὅλους τοὺς Δαναούς, ἀκόμη κι ἂν γιὰ τὸν Ἀγαμέμνονα μιλήσῃς, ὃς νῦν πολλὸν ἄριστος Ἀχαιῶν εὔχεται εἶναι.» ὁ ὁποῖος τώρα ὁ ἐξοχώτερος τῶν Ἀχαιῶν ἰσχυρίζεται ὅτι εἶναι.» Καὶ τότε δὴ θάρσησε καὶ ηὔδα μάντις ἀμύμων· Καὶ τότε ἀναθάρρησε καὶ μίλησε ὁ ἄμεμπτος μάντις «Οὔ τ᾽ ἄρ ὅ γ᾽ εὐχωλῆς ἐπιμέμφεται οὐδ᾽ ἑκατόμβης, «οὔτε λοιπὸν ἐκεῖνος γιὰ τάμα μᾶς κατηγορεῖ οὔτε γιὰ ἑκατόμβη, ἀλλ᾽ ἕνεκ᾽ ἀρητῆρος, ὃν ἠτίμησ᾽ Ἀγαμέμνων, ἀλλὰ ἐξ αἰτίας τοῦ ἱερέως, αὐτὸν ποὺ ἀτίμασε ὁ Ἀγαμέμνων, οὐδ᾽ ἀπέλυσε θύγατρα καὶ οὐκ ἀπεδέξατ᾽ ἄποινα· 95 καὶ δὲν ἐλευθέρωσε τὴν θυγατέρα κι οὔτε ἀπεδέχθη τὰ λύτρα. τοὔνεκ᾽ ἄρ᾽ ἄλγε᾽ ἔδωκεν ἑκηβόλος ἠδ᾽ ἔτι δώσει, τούτου ἕνεκα λοιπὸν ἄλγη ἔδωσε ὁ ἑκηβόλος κι ἀκόμη θὰ δώσῃ, οὐδ᾽ ὅ γε πρὶν Δαναοῖσιν ἀεικέα λοιγὸν ἀπώσει κι οὔτε ἐκεῖνος νωρίτερα ἀπὸ τοὺς Δαναοὺς τὸν ἀνάρμοστο ὄλεθρο θὰ ἀπωθήσῃ πρίν γ᾽ ἀπὸ πατρὶ φίλῳ δόμεναι ἑλικώπιδα κούρην πρίν ἀποδώσουμε στὸν ἀγαπημένο πατέρα τὴν ἑλικώπιδα κόρη ἀπριάτην ἀνάποινον, ἄγειν θ᾽ ἱερὴν ἑκατόμβην ἄνευ πληρωμῆς καὶ λύτρων, καὶ ὁδηγήσουμε ἱερὴ ἑκατόμβη ἐς Χρύσην· τότε κέν μιν ἱλασσάμενοι πεπίθοιμεν.» στὸν Χρύση. Τότε ἐξιλεωμένοι ἴσως τὸν μεταπείθαμε.» Λεξιλόγιον Ἐννῆμαρ μὲν ἀνὰ στρατὸν ᾤχετο κῆλα θεοῖο, οἴχομαι: ἀναχωρῶ, ἀπέρχομαι, εἶμαι κατεστραμμένος (βλ. 11η ἑνότητα) καὶ ἐπὶ πραγμάτων: ἐξορμῶ, πετῶ, κινοῦμαι μὲ ταχύτητα, σαρώνω τὰ πάντα τὰ κῆλα: τὰ βέλη. Τὸ κῆλον: τὸ στέλεχος τοῦ βέλους καὶ τὸ ἴδιο τὸ βέλος τῷ γὰρ ἐπὶ φρεσὶ θῆκε θεὰ λευκώλενος Ἥρη· ἡ λευκώλενος: μὲ τὰ λευκὰ χέρια, τὴν λευκὴ ὠλένη, τοὺς λευκοὺς βραχίονες οἳ δ᾽ ἐπεὶ οὖν ἤγερθεν ὁμηγερέες τ᾽ ἐγένοντο, ἀγείρω: συγκεντρώνω, συναθροίζω (ἀγορά, πανήγυρις, ἀγύρτης=ὁ ἐπαίτης συλλέκτης) ἡ ὁμήγυρις: συγκέντρωσις, συνέλευσις, συνέδριο, καὶ ὅμιλος, ἑταιρεία, συντροφιά, πλῆθος, στῖφος «Ἀτρεΐδη, νῦν ἄμμε παλιμπλαγχθέντας ὀΐω ἄμμε: ἡμᾶς ( αἰολικὸς καὶ ἐπικὸς τύπος) οἱ παλιπλαγχθέντες/ὁ παλιπλαγχθείς/ὁ παλίμπλακτος: ὁ περιπλανώμενος ἐδῶ κι ἐκεῖ, ὁ ἐπιστρέφων πίσω εἴ ταρ ὅ γ᾽ εὐχωλῆς ἐπιμέμφεται ἠδ᾽ ἑκατόμβης, ἡ εὐχωλή: προσευχή, δέησις, τάξιμο, καὶ καύχησις, μεγαλαυχία ἐπιμέμφομαι: ἐπιρρίπτω μομφή-κατηγορία, παραπονοῦμαι, κατηγορῶ, αἰτιῶμαι τινά αἴ κέν πως ἀρνῶν κνίσης αἰγῶν τε τελείων ἡ κνίσα: ἡ ὀσμὴ τοῦ ψηνομένου σφαγίου ὁ τέλειος: ὁ τέλειος, ὁ ἀκμαῖος, ὁ ἐντελής, ὁ πλήρης, ὁ ἀρτιμελής, ὁ ἄμεμπτος, ὁ ὥριμος, ὁ ἱκανὸς βούλεται ἀντιάσας ἡμῖν ἀπὸ λοιγὸν ἀμῦναι.» ἀντιάω:ἀπαντῶ, ἀντικρύζω, συναντῶ, ἀντιπαραβάλλομαι, πάω πρὸς ἀναζήτησι πράγματος, βάλλω, κτυπῶ μὲ βέλος, μετέχω, ἀπολαύω, τακτοποιῶ, ἑτοιμάζω, προπαρασκευάζω ὁ λοιγός: ὄλεθρος, καταστροφή, βλάβη, θάνατος, λοιμὸς καὶ νήεσσ᾽ ἡγήσατ᾽ Ἀχαιῶν Ἴλιον εἴσω εἴσω: μέσα εἰς, ἐντὸς τοὶ γὰρ ἐγὼν ἐρέω· σὺ δὲ σύνθεο καὶ μοι ὄμοσσον σύνθεο (ἐπικὸς τύπος προστακτικῆς μέσου ἀορίστου β’ τοῦ ρήματος συντίθημι-ἀντὶ τοῦ τύπου: συνθοῦ)/συντίθημι: θέτω μαζί, προσθέτω, σχηματίζω, κατασκευάζω, οἰκοδομῶ, συνθέτω κάτι ἀποτελούμενο ἀπὸ πολλὰ μέρη, συγγράφω βιβλίο, ἐπινοῶ, μηχανῶμαι, σχεδιάζω, συνενώνω, συνάπτω, συμπεριλαμβάνω. συντίθεμαι: συνάπτω μὲ τὸν ἑαυτό μου, βάζω στὸν νοῦ μου, ἀντιλαμβάνομαι, κατανοῶ, παρατηρῶ, προσέχω, τακτοποιῶ, διευθετῶ, διοργανώνω, συμφωνῶ νὰ πράξω τι ὄμοσσον/ὄμνυμι: ὁρκίζομαι ἦ μέν μοι πρόφρων ἔπεσιν καὶ χερσὶν ἀρήξειν· πρόφρων: πρόθυμος, εὔνους, εὐμενής, ἔνθερμος ἀρήξειν/ἀρήγω: βοηθῶ, ἔρχομαι πρὸς βοήθεια κάποιου σὲ πόλεμο, εἶμαι χρήσιμος-ὠφέλιμος, εἶμαι ἱκανός, ἀποκρούω, ἐμποδίζω, ἀποσοβῶ εἴ περ γὰρ τε χόλον γε καὶ αὐτῆμαρ καταπέψῃ, αὐτῆμαρ: κατὰ τὴν ἴδια ἡμέρα, αὐθημερὸν καταπέψη/καταπέσσω: βράζω ἐντελῶς, χωνεύω, καταπραΰνω, δὲν ἀφήνω κάτι νὰ ἐξεγερθῇ πέσσω: μαλακώνω, ὡριμάζω (γιὰ τοὺς καρπούς), βράζω, μαγειρεύω. Μεταφορικῶς: καταπίνω προσβολή. χόλον πέσσω: ὑποκρύπτω τὸν θυμό μου ἀλλὰ τε καὶ μετόπισθεν ἔχει κότον, ὄφρα τελέσσῃ, ὁ κότος: ὀργή, μῆνις, ἔχθρα, μνησικακία, φθόνος, ζηλοτυπία τελέσση/τελέω: φέρω εἰς τέλος, φέρω εἰς πέρας, ἀποτελειώνω, συμπληρώνω, ὁλοκληρώνω, ἐκπληρῶ, ἐκτελῶ, διενεργῶ, πραγματοποιῶ, κάμνω, τελειοποιῶ, πληρώνω χρέος, ξεπληρώνω, δαπανῶ, ξοδεύω, τελῶ, ἐκτελῶ εὐχόμενος Δαναοῖσι θεοπροπίας ἀναφαίνεις, ἀναφαίνω: κάνω κάτι νὰ ἀνάψῃ-νὰ λάμψῃ, φέρω στὸ φῶς, φανερώνω, γεννῶ, παράγω, διακηρύσσω, προκηρύσσω οὔ τις ἐμεῦ ζῶντος καὶ ἐπὶ χθονὶ δερκομένοιο δέρκομαι: βλέπω, κοιτάζω, παρατηρῶ, βλέπω τὸ φῶς, ζῶ, ἀντιλαμβάνομαι, διακρίνω, γνωρίζω, ἀπαστράπτω, λάμπω, ἀκτινοβολῶ σοὶ κοίλῃς παρὰ νηυσὶ βαρείας χεῖρας ἐποίσει ἐποίσει, μέλλων τοῦ ρήματος ἐπιφέρω: ἐπιφέρω, θέτω ἐπὶ τινος, ἐπιθέτω, ἐπιτίθεμαι, προσβάλλω, ἐπιπίπτω, κατηγορῶ, παρέχω, συνεισφέρω, προσφέρω, ἐπιβάλλω οὐδ᾽ ὅ γε πρὶν Δαναοῖσιν ἀεικέα λοιγὸν ἀπώσει ἀπώσει/ἀπωθέω-ῶ: ἀπωθῶ, ἀποδιώκω, ἀπομακρύνω, παρασύρω μακριά, ἐξορίζω, ἀποκρούω, ὠθῶ πρὸς τὰ πίσω πρίν γ᾽ ἀπὸ πατρὶ φίλῳ δόμεναι ἑλικώπιδα κούρην ὁ-ἡ ἑλίκωψ( ἕλιξ + ὤψ): ὁ ἔχων εὐστρόφους ὀφθαλμοὺς ἀπριάτην ἀνάποινον, ἄγειν θ᾽ ἱερὴν ἑκατόμβην ἀπριάτην (ἐπίρρημα): ἄνευ πληρωμῆς πρίασθαι: ἀπαρέμφατο ἀορίστου β’ τοῦ ρήματος ὠνέομαι: ἀγοράζω ἀνάποινος :ὁ ἄνευ λύτρων. Τὰ ἄποινα: τὰ λύτρα ἐς Χρύσην· τότε κέν μιν ἱλασσάμενοι πεπίθοιμεν.» ἱλασσάμενος/ἱλάομαι/ἱλάσκομαι: ἐξιλεώνω, ἐξευμενίζω, καταπραΰνω, ἐξαγνίζομαι, τιμωροῦμαι πεπίθοιμεν/πείθω: πείθω, παίρνω κάποιον μὲ τὸ μέρος μου, (βλ. 21η ἑνότητα) Γιά τήν ἑρμηνεία τῶν λέξεων σέ ὅλες τίς ἑνότητες : Λεξικόν τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Ἰωάν. Σταματάκου, Ἐκδοτικός Ὀργανισμός “ Ο ΦΟΙΝΙΞ” ΕΠΕ, Ἀθήνα 1972 Γιά τήν Γραμματική σέ ὅλες τίς ἑνότητες : Γραμματική τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Ἀχιλλέως Τζαρτζάνου, Ἐκδοτικός οἶκος Ἀδελφῶν Κυριακίδη α.ε., Ἀθήνα 1965την υπόσχεση να βοηθήσει τους Τρώες, ώστε να τιμηθεί ο γιος της. Β Με την παραπλανητική προτροπή του Δία, ο οποίος έστειλε απατηλό όνειρο στον Αγαμέμνονα και του παράγγειλε να επιτεθεί, ο ελληνικός στρατός παρατάσσεται εναντίον των Τρώων. Ο ποιητής βρίσκει την ευκαιρία να δώσει πλήρη κατάλογο των 1 πλοίων, των πόλεων και των αρχηγών των Ελλήνων αλλά και των Τρώων και των συμμάχων τους. Γ Ακολουθεί η μονομαχία Μενελάου – Πάρη, η οποία γίνεται με όρκους και με τον όρο όποιος νικήσει να πάρει την Ελένη και τους θησαυρούς της Σπάρτης. Το αποτέλεσμα της μονομαχίας είναι αμφίβολο -η Αφροδίτη αρπάζει τον Πάρη και τον φέρνει στην αγκαλιά της Ελένης- και, ενώ ο Μενέλαος ψάχνει τον αντίπαλό του, ο Αγαμέμνονας διακηρύσσει τη νίκη του αδελφού του και απαιτεί την Ελένη με τους θησαυρούς, καθώς και τον τερματισμό του πολέμου. Δ Ραψωδία Α, στίχοι 172-244 Τὸν δ᾽ ἠμείβετ᾽ ἔπειτα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων· σ’ ἐκεῖνον ἀπάντησε ἔπειτα ὁ ἄρχων τῶν ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων. «Φεῦγε μάλ᾽, εἴ τοι θυμὸς ἐπέσσυται, οὐδέ σ᾽ ἔγωγε «φύγε καλλίτερα, ἐὰν ἡ ψυχή σου τὸ ἐπιθυμεῖ, οὔτε ἐγὼ ἐσένα λίσσομαι εἵνεκ᾽ ἐμεῖο μένειν· πάρ᾽ ἔμοιγε καὶ ἄλλοι θὰ παρακαλέσω ἐξ αἰτίας μου νὰ μείνῃς. Πλησίον μου καὶ ἄλλοι οἵ κέ με τιμήσουσι, μάλιστα δὲ μητίετα Ζεύς. 175 οἱ ὁποῖοι θὰ μὲ τιμήσουν καὶ περισσότερο ὁ σοφὸς Ζεύς. ἔχθιστος δέ μοί ἐσσι διοτρεφέων βασιλήων· ὁ πιὸ μισητὸς μοῦ εἶσαι ἀπὸ τοὺς διοτρεφεῖς βασιλεῖς, αἰεὶ γὰρ τοι ἔρις τε φίλη πόλεμοί τε μάχαι τε· διότι πάντα σ’ ἐσένα ἡ ἔριδα εἶναι ἀγαπητὴ καὶ οἱ πόλεμοι καὶ οἱ μάχες εἰ μάλα καρτερός ἐσσι, θεός που σοὶ τὸ γ᾽ ἔδωκεν· καὶ ἂν εἶσαι πολὺ ἰσχυρός, κάπου ὁ Θεός σοῦ τὸ χάρισε. οἴκαδ᾽ ἰὼν σὺν νηυσί τε σῇς καὶ σοῖς ἑτάροισι πήγαινε σπίτι σου μὲ τὰ πλοῖα καὶ τοὺς συντρόφους σου Μυρμιδόνεσσιν ἄνασσε, σέθεν δ᾽ ἐγὼ οὐκ ἀλεγίζω, 180 καὶ στοὺς Μυρμιδόνες κυβέρνησε, καὶ γιὰ σένα ἐγὼ δὲν νοιάζομαι, οὐδ᾽ ὄθομαι κοτέοντος· ἀπειλήσω δέ τοι ὧδε· οὔτε μ’ ἐνδιαφέρει ποὺ ὀργίζεσαι. Θὰ σ’ ἀπειλήσῳ μάλιστα ἔτσι: ὡς ἔμ᾽ ἀφαιρεῖται Χρυσηίδα Φοῖβος Ἀπόλλων, ὅπως ἀπὸ ἐμένα ἀφαιρεῖ τὴν Χρυσηίδα ὁ Φοῖβος Ἀπόλλων, τὴν μὲν ἐγὼ σὺν νηΐ τ᾽ ἐμῇ καὶ ἐμοῖς ἑτάροισι κι αὐτὴν ἐγὼ μαζὶ μὲ τὰ πλοῖα μου καὶ τοὺς συντρόφους μου πέμψω, ἐγὼ δέ κ᾽ ἄγω Βρισηίδα καλλιπάρῃον θὰ στείλῳ, κι ἐγὼ θὰ πάρῳ τὴν καλλιπάρηο Βρισηίδα αὐτὸς ἰὼν κλισίηνδε τὸ σὸν γέρας, ὄφρ᾽ ἐὐ εἰδῇς 185 ὁ ἴδιος πηγαίνοντας στὴν σκηνή, τὸ δικό σου γέρας, γιὰ νὰ δῇς καλῶς ὅσσον φέρτερός εἰμι σέθεν, στυγέῃ δὲ καὶ ἄλλος πόσο ὑπέρτερος εἶμαι ἀπὸ ἐσένα, καὶ νὰ φοβᾶται ὅποιος ἄλλος ἶσον ἐμοὶ φάσθαι καὶ ὁμοιωθήμεναι ἄντην.» σὰν ἴσος μ’ ἐμένα θὰ μιλᾷ καὶ θὰ μοῦ ἐναντιώνεται ὡς ὅμοιος.» Ὣς φάτο· Πηλεΐωνι δ᾽ ἄχος γένετ᾽, ἐν δέ οἱ ἦτορ ἔτσι μίλησε, κι ὁ Πηλείων ἀναστέναξε, καὶ μέσα ἡ καρδιὰ στήθεσσιν λασίοισι διάνδιχα μερμήριξεν, στὰ στήθη τὰ δασύτριχα ταλαντεύτηκε μεταξὺ δύο σκέψεων, ἢ ὅ γε φάσγανον ὀξὺ ἐρυσσάμενος παρὰ μηροῦ 190 ἢ ἐκεῖνος ξίφος ὀξὺ σύροντας παρὰ τοῦ μηροῦ τοὺς μὲν ἀναστήσειεν, ὃ δ᾽ Ἀτρεΐδην ἐναρίζοι, τοὺς μὲν νὰ ξεσηκώσῃ καὶ τὸν Ἀτρείδη νὰ σκοτώσῃ, ἦε χόλον παύσειεν ἐρητύσειέ τε θυμόν. ἢ τὴν ὀργὴ νὰ παύσῃ καὶ νὰ συγκρατήσῃ τὸν θυμό. ἧος ὃ ταῦθ᾽ ὥρμαινε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν, κι ὅσο ἐκεῖνος αὐτὰ συλλογίζετο μὲ τὸν νοῦ καὶ τὴν ψυχή του ἕλκετο δ᾽ ἐκ κολεοῖο μέγα ξίφος, ἦλθε δ᾽ Ἀθήνη καὶ τραβοῦσε ἀπὸ τὴν θήκη μέγα ξίφος, ἦλθε ἡ Ἀθηνᾶ οὐρανόθεν· πρὸ γὰρ ἧκε θεὰ λευκώλενος Ἥρη 195 ἀπὸ τὸν οὐρανό, καθὼς τὴν προέπεμψε ἡ λευκώλενος θεὰ Ἥρα, ἄμφω ὁμῶς θυμῷ φιλέουσά τε κηδομένη τε· ποὺ καὶ τοὺς δύο ὁμοίως μὲ τὴν ψυχή της ἀγαπᾶ καὶ νοιάζεται. στῆ δ᾽ ὄπιθεν, ξανθῆς δὲ κόμης ἕλε Πηλεΐωνα στάθηκε λοιπὸν πίσω του καὶ ἀπὸ τὴν ξανθὴ κόμη ἅρπαξε τὸν Πηλείωνα, οἴῳ φαινομένη· τῶν δ᾽ ἄλλων οὔ τις ὁρᾶτο· μόνο σ’ ἐκεῖνον ὁρατή, ἀπὸ τοὺς ὑπολοίπους κανεὶς δὲν τὴν ἔβλεπε. θάμβησεν δ᾽ Ἀχιλεύς, μετὰ δ᾽ ἐτράπετ᾽, αὐτίκα δ᾽ ἔγνω αἰφνιδιάστηκε ὁ Ἀχιλλεὺς καὶ μεταστράφηκε, κι ἀμέσως γνώρισε Παλλάδ᾽ Ἀθηναίην· δεινὼ δέ οἱ ὄσσε φάανθεν· 200 τὴν Παλλάδα Ἀθηνᾶ, φοβεροὶ δὲ οἱ ὀφθαλμοί του φώτιζαν, καὶ μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα· καὶ σ’ ἐκείνη μιλῶντας μὲ λόγια πτερωτὰ εἶπε, «Τίπτ᾽ αὖτ᾽ αἰγιόχοιο Διὸς τέκος εἰλήλουθας; «γιατί τώρα πάλι τοῦ αἰγιόχου Διὸς τέκνο ἦλθες; ἦ ἵνα ὕβριν ἴδῃ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο; μήπως τὴν ὕβρι νὰ δῇς τοῦ Ἀγαμέμνονος Ἀτρείδου; ἀλλ᾽ ἔκ τοι ἐρέω, τὸ δὲ καὶ τελέεσθαι ὀΐω· ἀλλὰ θὰ σοῦ τὸ πῷ, κι αὐτὸ θὰ πραγματοποιηθῇ νομίζω, ᾗς ὑπεροπλίῃσι τάχ᾽ ἂν ποτε θυμὸν ὀλέσσῃ.» 205 ἀπὸ τὴν ὑπεροψία του γρήγορα κάποτε τὴν ζωή του θὰ χάσῃ» Τὸν δ᾽ αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη· Σ’ αὐτὸν πάλι ἀπάντησε ἡ θεὰ γλαυκῶπις Ἀθηνᾶ «ἦλθον ἐγὼ παύσουσα τὸ σὸν μένος, αἴ κε πίθηαι, «ἦλθα ἐγὼ νὰ παύσῳ τὴν ὀργή σου, ἐὰν θὰ πειστῇς, οὐρανόθεν· πρὸ δέ μ᾽ ἧκε θεὰ λευκώλενος Ἥρη ἀπὸ τὸν οὐρανό . μὲ προέπεμψε δὲ ἡ θεὰ λευκώλενος Ἥρα ἄμφω ὁμῶς θυμῷ φιλέουσά τε κηδομένη τε· ποὺ καὶ τοὺς δύο ὁμοίως μὲ τὴν ψυχή της ἀγαπᾶ καὶ νοιάζεται. ἀλλ᾽ ἄγε λῆγ᾽ ἔριδος, μηδὲ ξίφος ἕλκεο χειρί· 210 ἀλλὰ ἔλα λῆξε τὴν ἔριδα, καὶ μὴν ἕλκεις τὸ ξίφος μὲ τὸ χέρι, ἀλλ᾽ ἤτοι ἔπεσιν μὲν ὀνείδισον ὡς ἔσεταί περ· ἀλλὰ βεβαίως μὲ λόγια ἐπίπληξε, ὅπως κι ἂν εἶναι, ὧδε γὰρ ἐξερέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται· διότι αὐτὸ θὰ σοῦ πῷ, κι αὐτὸ θὰ πραγματοποιηθῇ, καὶ ποτέ τοι τρὶς τόσσα παρέσσεται ἀγλαὰ δῶρα καὶ κάποτε γιὰ σένα τρεῖς φορὲς τόσα θὰ ὑπάρξουν περίφημα δῶρα ὕβριος εἵνεκα τῆσδε· σὺ δ᾽ ἴσχεο, πείθεο δ᾽ ἡμῖν.» ἐξ αἰτίας αὐτῆς τῆς ὕβρεως. Ἐσὺ ὅμως συγκρατήσου κι ἐμπιστεύσου μας.» Τὴν δ᾽ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς· 215 Σ’ ἐκείνην ἀπαντῶντας εἶπε ὁ ταχύπους Ἀχιλλεὺς «Χρὴ μὲν σφωΐτερόν γε θεὰ ἔπος εἰρύσσασθαι «πρέπει μὲν τὸν δικό σας θεὰ λόγο νὰ τιμήσῳ καὶ μάλα περ θυμῷ κεχολωμένον· ὧς γὰρ ἄμεινον· ὅσο πολὺ κι ἂν εἶμαι χολωμένος στὴν ψυχή, διότι ἔτσι εἶναι καλλίτερα. ὅς κε θεοῖς ἐπιπείθηται μάλα τ᾽ ἔκλυον αὐτοῦ.» ὅποιος τοὺς θεοὺς ὑπακούει, περισσότερο τὸν ἀκοῦν.» Ἦ καὶ ἐπ᾽ ἀργυρέῃ κώπῃ σχέθε χεῖρα βαρεῖαν, εἶπε καὶ στὴν ἀργυρὴ λαβὴ κράτησε τὸ βαρὺ χέρι, ἄψ δ᾽ ἐς κουλεὸν ὦσε μέγα ξίφος, οὐδ᾽ ἀπίθησε 220 καὶ πίσω στὴν θήκη ὤθησε τὸ μέγα ξίφος, χωρὶς νὰ παρακούσῃ, μύθῳ Ἀθηναίης· ἣ δ᾽ Οὔλυμπον δὲ βεβήκει στὸν λόγο τῆς Ἀθηναίας. Ἐκείνη δὲ στὸν Ὄλυμπο ἀναχώρησε δώματ᾽ ἐς αἰγιόχοιο Διὸς μετὰ δαίμονας ἄλλους. στὰ δώματα τοῦ αἰγιόχου Διὸς μὲ τοὺς ὑπολοίπους θεούς. Πηλεΐδης δ᾽ ἐξαῦτις ἀταρτηροῖς ἐπέεσσιν Ὁ Πηλείδης δὲ ἀμέσως πάλι ὀλέθρια λόγια Ἀτρεΐδην προσέειπε, καὶ οὔ πω λῆγε χόλοιο· στὸν Ἀτρείδη προσεῖπε, χωρὶς ἀκόμη νὰ λήγῃ τὴν ὀργὴ «Οἰνοβαρές, κυνὸς ὄμματ᾽ ἔχων, κραδίην δ᾽ ἐλάφοιο, 225 «Οἰνοβαρές, ποὺ ἔχεις σκύλου μάτια καὶ καρδιὰ ἐλαφιοῦ, οὔτέ ποτ᾽ ἐς πόλεμον ἅμα λαῷ θωρηχθῆναι ποὺ οὔτε ποτὲ στὸν πόλεμο συνάμα μὲ τὸν στρατὸ θωρακίστηκες οὔτε λόχον δ᾽ ἰέναι σὺν ἀριστήεσσιν Ἀχαιῶν οὔτε σὲ ἐνέδρα νὰ πάῃ μὲ τοὺς ἀρίστους τῶν Ἀχαιῶν τέτληκας θυμῷ· τὸ δέ τοι Κὴρ εἴδεται εἶναι. τόλμησε ἡ ψυχή σου, καθὼς αὐτὸ ὀλέθριο σοῦ φαίνεται πὼς εἶναι. ἦ πολὺ λώιόν ἐστι κατὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν βεβαίως πολὺ καλλίτερο εἶναι στὸν μεγάλο στρατὸ τῶν Ἀχαιῶν δῶρ᾽ ἀποαιρεῖσθαι ὅς τις σέθεν ἀντίον εἴπῃ· 230 δῶρα νὰ ἀφαιρῇς ἀπ’ ὅποιον σ’ ἐσένα ἀντιμιλήσῃ. δημοβόρος βασιλεὺς ἐπεὶ οὐτιδανοῖσιν ἀνάσσεις· δημοβόρε βασιλέα ποὺ σὲ ἀναξίους κυβερνᾷς. ἦ γὰρ ἂν Ἀτρεΐδη νῦν ὕστατα λωβήσαιο. διότι στ’ ἀλήθεια Ἀτρείδη τώρα θὰ ἦταν ὁ ἔσχατος ἐξευτελισμός. ἀλλ᾽ ἔκ τοι ἐρέω καὶ ἐπὶ μέγαν ὅρκον ὀμοῦμαι· ἀλλὰ σ’ ἐσένα θὰ μιλήσω καὶ μὲ μέγα ὅρκο ὀμοῦμαι. ναὶ μὰ τόδε σκῆπτρον, τὸ μὲν οὔ ποτε φύλλα καὶ ὄζους ναί, μὰ τοῦτο τὸ σκῆπτρο, αὐτὸ ποὺ μήποτε φύλλα καὶ ὄζους φύσει, ἐπεὶ δὴ πρῶτα τομὴν ἐν ὄρεσσι λέλοιπεν, 235 θὰ ἐκφύσῃ, ἀφοῦ πρῶτα τὸν κορμό του στὰ ὄρη ἐγκατέλειψε, οὐδ᾽ ἀναθηλήσει· περὶ γὰρ ῥά ἑ χαλκὸς ἔλεψε κι οὔτε θὰ ξαναβλαστήσῃ, ἐπειδὴ γύρω του ὁ χαλκὸς ξεφλούδισε φύλλά τε καὶ φλοιόν· νῦν αὖτέ μιν υἷες Ἀχαιῶν τὰ φύλλα καὶ τὸν φλοιό. Τώρα πάλι αὐτὸ υἱοὶ τῶν Ἀχαιῶν ἐν παλάμῃς φορέουσι δικασπόλοι, οἵ τε θέμιστας στὴν παλάμη κρατοῦν δικαστές, οἱ ὁποῖοι θεσμοὺς πρὸς Διὸς εἰρύαται· ὃ δέ τοι μέγας ἔσσεται ὅρκος· χάριν τοῦ Διός φυλάσσουν . κι αὐτὸς θὰ εἶναι ὁ μέγας ὅρκος, ἦ ποτ᾽ Ἀχιλλῆος ποθὴ ἵξεται υἷας Ἀχαιῶν 240 μακάρι κάποτε τοῦ Ἀχιλλέως ἡ ἔλλειψις νὰ φθάσῃ στοὺς υἱοὺς τῶν Ἀχαιῶν σύμπαντας· τότε δ᾽ οὔ τι δυνήσεαι ἀχνύμενός περ σύμπαντας . τότε σὲ τίποτα δὲν θὰ μπορέσῃς, ἂν καὶ μὲ λύπη, χραισμεῖν, εὖτ᾽ ἂν πολλοὶ ὑφ᾽ Ἕκτορος ἀνδροφόνοιο νὰ χρησιμεύσῃς, κι ὅταν πολλοὶ ὑπὸ τοῦ ἀνδροφόνου Ἕκτορος θνήσκοντες πίπτωσι· σὺ δ᾽ ἔνδοθι θυμὸν ἀμύξεις πεθαίνοντας θὰ πέφτουν. Κι ἐσὺ μέσα στὴν ψυχή σου θὰ σχίζεσαι χωόμενος ὅ τ᾽ ἄριστον Ἀχαιῶν οὐδὲν ἔτισας.» λυπημένος ποὺ τὸν ἄριστο τῶν Ἀχαιῶν καθόλου δὲν τίμησες.» Λεξιλόγιον «Φεῦγε μάλ᾽, εἴ τοι θυμὸς ἐπέσσυται, οὐδέ σ᾽ ἔγωγε ἐπέσσυται / ἐπισεύω: θέτω κάποιον σὲ κίνησι ἐναντίον τινός, πέμπω κάποιον κατά τινος, σπεύδω, πορεύομαι ἐν σπουδῇ πρὸς κάποιο μέρος, ὁρμῶ, ἐπιπίπτω, προσβάλλω, ἐφορμῶ, σπεύδω, βιάζομαι, ἐπισπεύδω, στέλνω, κατευθύνω, ἐπιθυμῶ ἔχθιστος δέ μοί ἐσσι διοτρεφέων βασιλήων· διοτρεφής (Διὸς +τρέφω): ὁ ἀναθρεμμένος ἐκ τοῦ Διὸς Μυρμιδόνεσσιν ἄνασσε, σέθεν δ᾽ ἐγὼ οὐκ ἀλεγίζω, ἀλεγίζω: βασανίζω τὸν ἑαυτό μου γιὰ κάτι, φροντίζω- μεριμνῶ-νοιάζομαι γιὰ κάτι οὐδ᾽ ὄθομαι κοτέοντος· ἀπειλήσω δέ τοι ὧδε· ὄθομαι: φροντίζω-μεριμνῶ γιὰ κάποιον, ἐνδιαφέρομαι γιὰ κάποιον, προσέχω κάποιον, ὑπολογίζω ὅσσον φέρτερός εἰμι σέθεν, στυγέῃ δὲ καὶ ἄλλος στυγέω: μισῶ, βδελύσσομαι, ἀποστρέφομαι, ἀπεχθάνομαι, ποιῶ τι μισητὸ ἢ φρικτὸ ἶσον ἐμοὶ φάσθαι καὶ ὁμοιωθήμεναι ἄντην.» ὁμοιωθήμεναι/ὁμοιόω: ποιῶ-καθιστῶ τι ὅμοιον, ἐξομοιώνω, παρομοιάζω, παραβάλλω, συγκρίνω. Μέση φωνή: ἀνταποδίδω τὰ ἴσα στήθεσσιν λασίοισι διάνδιχα μερμήριξεν, τοῖς λασίοισι/τοῖς λασίοις/ὁ λάσιος-δάσιος (ὁ δασύς): δασύς, πυκνός, δασύτριχος, πυκνόμαλλος, πυκνόδεντρος, θαμνώδης, κατάφυτος διάνδιχα: διχασμένως, σὲ δύο κομμάτια, μὲ δύο τρόπους, κυμαίνομαι, ταλαντεύομαι μεταξὺ δύο γνωμῶν μερμηρίζω: εἶμαι πλήρης μεριμνῶν/ἀνησυχιῶν, μεριμνῶ, διαλογίζομαι, σκέπτομαι σοβαρῶς, ἀναμετρῶ, ἀμφιταλαντεύομαι, διστάζω, ἐπινοῶ, μηχανεύομαι, σχεδιάζω ἢ ὅ γε φάσγανον ὀξὺ ἐρυσσάμενος παρὰ μηροῦ τὸ φάσγανον (σφάγανον-σφάζω): ξίφος, μάχαιρα, κοφτερὸ ἐργαλεῖο ἐρύω: – σύρω τὸ πτῶμα φονευθέντος φίλου σὲ μάχη – σύρω τὸ πτῶμα ἐχθροῦ πρὸς τὸ μέρος μου -ἕλκω διὰ τῆς βίας, κακομεταχειρίζομαι, διασπαράττω, ξεσκίζω, ἀπομακρύνω σύροντας, μεταφέρω μακριὰ διὰ τῆς βίας, ἕλκω, τραβῶ-σύρω τὸ ξίφος, τανύω τόξο, σύρω πλοῖα στὴν θάλασσα, ἀπομακρύνω τοῦ κινδύνου, ἀπολυτρώνω, ἀπαλλάσσω τινὰ τοῦ κινδύνου, διασώζω, διαφυλάττω, προστατεύω -ἀποκρούω, ἀποτρέπω, ἐμποδίζω -φρουρῶ, φυλάττω τι μετὰ προσοχῆς, κρύπτω, διατηρῶ, ἰσχυρίζομαι, διατείνομαι, τιμῶ τοὺς μὲν ἀναστήσειεν, ὃ δ᾽ Ἀτρεΐδην ἐναρίζοι, ἀναστήσειεν/ἀνίστημι (ἄνω+ἵστημι): στήνω ὄρθιο, σηκώνω κάποιον, ἐγείρω, ἐξεγείρω, προκαλῶ μετανάστευσι, προκαλῶ ἐπανάστασι, ἐρημώνω τόπο, ξεσηκώνω ἐναρίζω: φονεύω σὲ μάχη, σκυλεύω φονευθέντα ἐχθρὸ ἦε χόλον παύσειεν ἐρητύσειέ τε θυμόν. ἐρητύω: κρατῶ πίσω, συγκρατῶ, ἀναστέλλω, ἀναχαιτίζω, καταστέλλω, καταπνίγω, ἀπομακρύνω ἧος ὃ ταῦθ᾽ ὥρμαινε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν, ὁρμαίνω: ὁρμῶ, κινῶ, συγκινῶ, συνταράσσω βιαίως, διεγείρω, ἀνακινῶ σχέδιο στὸν νοῦ μου, τὸ σταθμίζω, ὀνειροπολῶ, ρεμβάζω, μελετῶ, σκέπτομαι, συλλογίζομαι, ἐπιθυμῶ σφόδρα, ποθῶ, ὠθῶ, ἐξωθῶ, ἐκβιάζω, παρορμῶ, ἐξεγείρω, ἐξερεθίζω, σπεύδω, ἐπιταχύνω, βιάζομαι, ἀνυπομονῶ, εἶμαι πρόθυμος ἕλκετο δ᾽ ἐκ κολεοῖο μέγα ξίφος, ἦλθε δ᾽ Ἀθήνη ὁ κολεός: ἡ θήκη τοῦ ξίφους στῆ δ᾽ ὄπιθεν, ξανθῆς δὲ κόμης ἕλε Πηλεΐωνα ἕλε/αἱρέω-ῶ: πιάνω, ἁρπάζω, συλλαμβάνω, κυριεύω,…(βλ. 8η ἑνότητα) Παλλάδ᾽ Ἀθηναίην· δεινὼ δέ οἱ ὄσσε φάανθεν· δεινώ: δυϊκὸς ἀριθμὸς τοῦ ἐπιθέτου δεινός-ή-όν: φοβερός, τρομερός, φρικτός, σεβαστός, σεπτός, ἐξαίρετος, ἀξιοθαύμαστος, παράδοξος, ἀλλόκοτος, ἱκανός, εὐφυής, ἐπιδέξιος σχετικά-παράγωγα: δεινοθέτης (πανοῦργος), δεινολογέομαι, δεινοπαθέω, δεινόπους, δεινότης, δεινόω, δεινωπός, δείνωσις, ἐπιδείνωσις φάανθεν/φαίνω: φέρω στὸ φῶς, φανερώνω, δεικνύω, γνωστοποιῶ, ἀποκαλύπτω, ἀπογυμνώνω, κάνω κάτι φανερὸ στὸ αὐτὶ (τὸ κάνω νὰ ἀκουσθῇ), καταγγέλω, φέγγω, φωτίζω, ἐκπέμπω φῶς. φαίνομαι: ἔρχομαι στὸ φῶς, φαίνομαι, εἶμαι ὁρατός, ἐμφανίζομαι, γίνομαι ὁρατός, γίνομαι καταφανὴς ᾗς ὑπεροπλίῃσι τὰ χ᾽ ἂν ποτε θυμὸν ὀλέσσῃ.» ἡ ὑπεροπλία-η: ἡ ὑπερβάλλουσα καὶ ἀλαζονικὴ αὐτοπεποίθησις, ἡ ὑπεροψία, ἡ αὐθάδεια, ἡ θρασύτης, ἡ ἀλαζονεία, καὶ τὸ ὑψηλὸ φρόνημα, ἡ γενναιότης, ἡ μεγαλοψυχία ὀλέσση/ ὄλλυμι: καταστρέφω, φονεύω, ἐξολοθρεύω (βλ. 1η ἑνότητα) ἀλλ᾽ ἤτοι ἔπεσιν μὲν ὀνείδισον ὡς ἔσεταί περ· ὀνειδίζω: ὀνειδίζω, ἐπιρρίπτω μομφὴ κατά τινος, κατηγορῶ κάποιον, ψέγω, μέμφομαι κάποιον, ἀποδίδω κατηγορία, ἐπιπλήττω, ἐπιτιμῶ καὶ ποτέ τοι τρὶς τόσσα παρέσσεται ἀγλαὰ δῶρα παρέσσεται/πάρειμι: βρίσκομαι πλησίον κάποιου, παρίσταμαι, παρευρίσκομαι, παραστέκομαι, φθάνω σὲ τόπο, βαδίζω παραπλεύρως, προχωρῶ, παραμένω πλησίον, ὑπάρχω, ὑφίσταμαι, διαμένω ὕβριος εἵνεκα τῆσδε· σὺ δ᾽ ἴσχεο, πείθεο δ᾽ ἡμῖν.» ἴσχεο/ἴσχω: κρατῶ, συγκρατῶ, ἀνακόπτω, σταματῶ, ἀναχαιτίζω. Ἔχω στὴν κατοχή μου, ἔχω ὡς σύζυγο (γυναῖκα σύζυγο) πείθεο /πείθω: πείθω, παίρνω μὲ τὸ μέρος μου κάποιον, παραπλανῶ, ἀπατῶ, κατευνάζω, καθησυχάζω, ἐξευμενίζω, διαφθείρω, δωροδοκῶ, διεγείρω, παρορμῶ, ἀποδεικνύω πείθομαι: πείθομαι, κατακτῶμαι, εἶμαι πεπεισμένος, ὑπακούω κάποιον, συμμορφώνομαι, ἐμπιστεύομαι, πιστεύω Ἦ καὶ ἐπ᾽ ἀργυρέῃ κώπῃ σχέθε χεῖρα βαρεῖαν, κώπη: ἡ κάθε λαβή, τὸ κουπί, τὸ κοντάρι τοῦ κουπιοῦ, ἡ λαβὴ τοῦ ξίφους, ἡ λαβὴ κλειδιοῦ, ἡ λαβὴ πυρσοῦ σχέθε: ποιητικὸς ἀόριστος τοῦ ρήματος ἔχω, (βλ. 7η ἑνότητα), ἐδῶ μὲ τὴν ἔννοια τοῦ κρατῶ ἄψ δ᾽ ἐς κουλεὸν ὦσε μέγα ξίφος, οὐδ᾽ ἀπίθησε ὦσε (ἐπικὸς ἀόριστος τοῦ ρήματος ὠθέω-ῶ): ὠθῶ, σπρώχνω, ἀπομακρύνω, ἀναγκάζω σὲ ὑποχώρησι, ἐκδιώκω, ἐξορίζω, ἐπισπεύδω ὠθοῦμαι: ὠθῶ τὸν ἑαυτό μου, πέφτω βιαίως, ἀνοίγω βιαίως πέρασμα γιὰ τὸν ἑαυτό μου, συνωστίζομαι ἀπίθησε (ἀόριστος τοῦ ρήματος ἀπιθέω/ποιητικὸς τύπος τοῦ ἀπειθέω): δείχνω ἀπείθεια, ἐπιδεικνύω ἀνυπακοή, ἀρνοῦμαι τὴν συμμόρφωσι-τὴν πειθαρχία, παρακούω, (ἀπείθεια, ἀπειθής) δώματ᾽ ἐς αἰγιόχοιο Διὸς μετὰ δαίμονας ἄλλους. ὁ-ἡ δαίμων: ὁ θεός, ἡ θεά, τὸ θεῖο ὄν, ἡ θεϊκὴ δύναμις, τὸ ἀνθρώπινο πνεῦμα, ἡ τύχη, ἡ μοῖρα, τὸ πνεῦμα τοῦ νεκροῦ Πηλεΐδης δ᾽ ἐξαῦτις ἀταρτηροῖς ἐπέεσσιν ὁ ἀταρτηρός/ἀτηρός: ὁ τυφλωμένος ἀπὸ τὴν Ἄτη (τὴν θεὰ τῆς βλάβης καὶ τῆς ἀπερισκέπτου συμπεριφορᾶς), ὠθούμενος στὴν καταστροφή, ὀλέθριος «Οἰνοβαρές, κυνὸς ὄμματ᾽ ἔχων, κραδίην δ᾽ ἐλάφοιο, ὁ οἰνοβαρής: βαρὺς ἀπὸ τὸν οἶνο, μεθυσμένος οὔτέ ποτ᾽ ἐς πόλεμον ἅμα λαῷ θωρηχθῆναι θωρηχθῆναι/θωρήσσω: θωρακίζω, ὁπλίζω, καθοπλίζω τὸ στράτευμα οὔτε λόχον δ᾽ ἰέναι σὺν ἀριστήεσσιν Ἀχαιῶν ὁ λόχος: ἡ ἐνέδρα, ὁ τόπος τῆς ἐνέδρας, τὸ σύνολο τῶν ἀτόμων ποὺ στὴνουν ἐνέδρα, τὸ ἔνοπλο σῶμα πεζῶν στρατιωτῶν, ὁ στρατιωτικὸς ὅμιλος, τὸ σύνταγμα στρατοῦ, τὸ σῶμα λαοῦ τέτληκας θυμῷ· τὸ δέ τοι Κὴρ εἴδεται εἶναι. τέτληκας/τλάω: ὑπομένω, καρτερῶ, ὑποφέρω, ἀνέχομαι (βλ. 7η ἑνότητα) ἡ Κήρ: ἡ θεὰ τοῦ ὀλέθρου, τοῦ θανάτου, ὁ ὄλεθρος, ἡ καταστροφή, τὸ πεπρωμένο εἴδεται/εἴδομαι/εἴδω: βλέπω (ἀντὶ τοῦ ρήματος ὁρά-ῶ), κοιτάζω, διακρίνω, ἀντικρύζω, ἀτενίζω, βλέπομαι, εἶμαι ὁρατός, φαίνομαι, ἐμφανίζομαι, παίρνω τὴν μορφὴ τινος, ἀλλὰ καὶ γνωρίζω (βλ. 9η ἑνότητα) ἦ πολὺ λώιόν ἐστι κατὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν ὁ, ἡ λωίων: χρησιμοποιεῖται ὡς συγκριτικὸς βαθμὸς τοῦ ἐπιθέτου ἀγαθὸς (ὅπως καὶ τὸ ἄμεινον), ὑπερθετικὸς βαθμὸς λῶστος. Καλλίτερος, περισσότερο ἐπιθυμητός, περισσότερο εὐχάριστος δῶρ᾽ ἀποαιρεῖσθαι ὅς τις σέθεν ἀντίον εἴπῃ· ἀποαιρέω/ἀφαιρέω-ῶ δημοβόρος βασιλεὺς ἐπεὶ οὐτιδανοῖσιν ἀνάσσεις· ὁ δημοβόρος (δῆμος+βορά-ἐκ τοῦ βιβρώσκω): ὁ κατατρώγων τὸ δημόσιο χρῆμα, μεταφορικῶς:ὁ κατατρώγων τὸν λαὸ τοῦ δήμου, ὁ καταστρέφων τὸν λαό του ὁ οὐτιδανός: ὁ οὐτιδανός, ὁ τιποτένιος, ὁ ἀνάξιος, ὁ ἀνυπόληπτος, ὁ ἀμελής, ὁ ἀδιάφορος ἦ γὰρ ἂν Ἀτρεΐδη νῦν ὕστατα λωβήσαιο. λωβήσαιο/λωβάομαι: κακοποιῶ, κακομεταχειρίζομαι, ὑβρίζω, βλάπτω, ἀκρωτηριάζω, καταστρέφω τὴν ζωὴ κάποιου, διαφθείρω, φέρομαι μὲ κακία, φέρομαι βιαίως ἀλλ᾽ ἔκ τοι ἐρέω καὶ ἐπὶ μέγαν ὅρκον ὀμοῦμαι· ὀμοῦμαι/ὄμνυμι: ὁρκίζομαι, ἰσχυρίζομαι κάτι παίρνοντας ὅρκο φύσει, ἐπεὶ δὴ πρῶτα τομὴν ἐν ὄρεσσι λέλοιπεν, ἡ τομή: τὸ τμῆμα τοῦ κορμοῦ δένδρου ποὺ παραμένει στὸ χῶμα μετὰ τὴν κοπή, τὸ κούτσουρο, ἡ ἄκρη δοκοῦ, ἡ κοπή, τὸ πελέκημα, τὸ σχίσιμο οὐδ᾽ ἀναθηλήσει· περὶ γὰρ ῥά ἑ χαλκὸς ἔλεψε ἀναθηλήσει/ἀναθηλέω (ἀναθάλλω): ξαναβλασταίνω, φυτρώνω ἐκ νέου ἔλεψε/λέπω: ἀπολεπίζω, ἀφαιρῶ τὸν φλοιὸ ἢ τὸ κέλυφος, ξεφλουδίζω, ἀφαιρῶ τὸ δέρμα, γδέρνω, καὶ ξυλοφορτώνω, ξυλοκοπῶ ἐν παλάμῃς φορέουσι δικασπόλοι, οἵ τε θέμιστας ὁ δικασπόλος (δίκη +πολέω): ὁ δικαστὴς πρὸς Διὸς εἰρύαται· ὃ δέ τοι μέγας ἔσσεται ὅρκος· εἰρύαται /ἐρύω: ὡς ἄνω ἦ ποτ᾽ Ἀχιλλῆος ποθὴ ἵξεται υἷας Ἀχαιῶν ἡ ποθή: ὁ πόθος, ἡ ἔντονη ἐπιθυμία, ἡ ἔλλειψίς τινος ἵξεται/ἱκνοῦμαι: ἔρχομαι, φθάνω, πλησιάζω,…. (βλ. 14η ἑνότητα) θνήσκοντες πίπτωσι· σὺ δ᾽ ἔνδοθι θυμὸν ἀμύξεις ἀμύσσω: κατασχίζω, σπαράσσω, τραυματίζω, προκαλῶ ἐκδορές, κομματιάζω, ἀκρωτηριάζω, τρυπῶ, κεντῶ, χαράσσω μὲ τὰ δύο χέρια χωόμενος ὅ τ᾽ ἄριστον Ἀχαιῶν οὐδὲν ἔτισας.» ἔτισας/τίω: τιμῶ,….. (βλ. 21η ἑνότητα) Γιά τήν ἑρμηνεία τῶν λέξεων σέ ὅλες τίς ἑνότητες : Λεξικόν τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Ἰωάν. Σταματάκου, Ἐκδοτικός Ὀργανισμός “ Ο ΦΟΙΝΙΞ” ΕΠΕ, Ἀθήνα 1972 Γιά τήν Γραμματική σέ ὅλες τίς ἑνότητες : Γραμματική τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Ἀχιλλέως Τζαρτζάνου, Ἐκδοτικός οἶκος Ἀδελφῶν Κυριακίδη α.ε., Ἀθήνα 1965 Η ανακωχή παραβιάζεται από τους Τρώες -παρεμβαίνει η Αθηνά σταλμένη από το Δία- και οι συγκρούσεις εντείνονται. Ε , 5η Ἑνότητα Ραψωδία Α, στίχοι 245-344 Ὣς φάτο Πηλεΐδης, ποτὶ δὲ σκῆπτρον βάλε γαίῃ 245 ἔτσι μίλησε ὁ Πηλείδης καὶ πρὸς τὴν γῆ στερέωσε τὸ σκῆπτρο χρυσείοις ἥλοισι πεπαρμένον, ἕζετο δ᾽ αὐτός· τὸ μὲ χρυσοὺς ἥλους διακοσμημένο, καὶ κάθισε ὁ ἴδιος. Ἀτρεΐδης δ᾽ ἑτέρωθεν ἐμήνιε· τοῖσι δὲ Νέστωρ ὁ Ἀτρείδης ἀπὸ τὴν ἄλλη μάνιαζε. Σ’ ἐκείνους τότε ὁ Νέστωρ ἡδυεπὴς ἀνόρουσε λιγὺς Πυλίων ἀγορητής, ὁ ἡδυεπὴς ἀνασηκώθηκε, ὁ καλλίφωνος ἀγορητὴς τῶν Πυλίων, τοῦ καὶ ἀπὸ γλώσσης μέλιτος γλυκίων ῥέεν αὐδή· τοῦ ὁποίου ἐκ τῆς γλώσσης γλυκύτερη ἀπὸ τὸ μέλι ἔρρεε ἡ φωνή. τῷ δ᾽ ἤδη δύο μὲν γενεαὶ μερόπων ἀνθρώπων 250 ἐκείνου δὲ ἤδη δύο γενεὲς ὁμιλούντων ἀνθρώπων ἐφθίαθ᾽, οἵ οἱ πρόσθεν ἅμα τράφεν ἠδ᾽ ἐγένοντο χάθηκαν, οἱ ὁποῖοι πρὶν ἀπὸ αὐτὸν συνάμα ἀνετράφησαν καὶ μεγάλωσαν ἐν Πύλῳ ἠγαθέῃ, μετὰ δὲ τριτάτοισιν ἄνασσεν· στὴν θεϊκὴ Πύλο, κατόπιν δὲ στοὺς τρίτους κυβέρνησε. ὅ σφιν εὖ φρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν· αὐτὸς σ’ ἐκείνους σοφῶς ἀγόρευσε καὶ μίλησε κατόπιν «Ὦ πόποι, ἦ μέγα πένθος Ἀχαιΐδα γαῖαν ἱκάνει· « Ὦ συμφορά, ἀληθῶς μέγα πένθος στὴν Ἀχαιίδα γῆ φθάνει ἦ κεν γηθήσαι Πρίαμος Πριάμοιό τε παῖδες 255 καὶ βεβαίως θὰ εὐχαριστηθῇ ὁ Πρίαμος καὶ τοῦ Πριάμου οἱ παῖδες ἄλλοι τε Τρῶες μέγα κεν κεχαροίατο θυμῷ καὶ οἱ ὑπόλοιποι Τρῶες πολὺ θὰ χαίρονταν μὲ τὴν ψυχή τους εἰ σφῶϊν τὰ δε πάντα πυθοίατο μαρναμένοιϊν, ἐὰν γιὰ τὴν φιλονεικία σας ὅλα αὐτὰ πληροφοροῦντο, οἳ περὶ μὲν βουλὴν Δαναῶν, περὶ δ᾽ ἐστὲ μάχεσθαι. ποὺ ὑπερέχετε τῶν Δαναῶν στὴν φρόνησι, ὑπερέχετε καὶ στὴν μάχη. ἀλλὰ πίθεσθ᾽· ἄμφω δὲ νεωτέρω ἐστὸν ἐμεῖο· ἀλλὰ πιστέψτε με, καὶ οἱ δύο νεώτεροι εἶστε ἀπὸ ἐμένα. ἤδη γὰρ ποτ᾽ ἐγὼ καὶ ἀρείοσιν ἠέ περ ὑμῖν 260 διότι κάποτε ἐγὼ μὲ γενναιοτέρους ἀπὸ ἐσᾶς ἀνδράσιν ὡμίλησα, καὶ οὔ ποτέ μ᾽ οἵ γ᾽ ἀθέριζον. ἄνδρες μίλησα καὶ ποτὲ ἐκεῖνοι δὲν μὲ ὑποτίμησαν. οὐ γὰρ πω τοίους ἴδον ἀνέρας οὐδὲ ἴδωμαι, διότι οὐδέποτε τέτοιους εἶδα ἄνδρες κι οὔτε θὰ δῷ, οἷον Πειρίθοόν τε Δρύαντά τε ποιμένα λαῶν ὅπως τὸν Πειρίθοο καὶ τὸν Δρύαντα τὸν ἀρχηγὸ τῶν λαῶν Καινέα τ᾽ Ἐξάδιόν τε καὶ ἀντίθεον Πολύφημον τὸν Καινέα, τὸν Ἐξάδιο καὶ τὸν ἰσόθεο Πολύφημο, Θησέα τ᾽ Αἰγεΐδην, ἐπιείκελον ἀθανάτοισι· 265 καὶ τὸν Θησέα τὸν Αἰγείδη, τὸν ὅμοιο μὲ τοὺς ἀθανάτους. κάρτιστοι δὴ κεῖνοι ἐπιχθονίων τράφεν ἀνδρῶν· ἰσχυρότατοι ἐκεῖνοι ἐκ τῶν ἐπιχθονίων ἀνετράφησαν ἀνδρῶν, κάρτιστοι μὲν ἔσαν καὶ καρτίστοις ἐμάχοντο ἰσχυρότατοι ἦταν καὶ μὲ τὰ ἰσχυρότατα ἐμάχοντο φηρσὶν ὀρεσκῴοισι καὶ ἐκπάγλως ἀπόλεσσαν. θηρία στὰ ὄρη καὶ μὲ θάρρος τὰ ἐξολόθρευαν. καὶ μὲν τοῖσιν ἐγὼ μεθομίλεον ἐκ Πύλου ἐλθὼν καὶ μ’ ἐκείνους ἐγὼ συνανεστράφην ἐκ Πύλου ἐρχόμενος τηλόθεν ἐξ ἀπίης γαίης· καλέσαντο γὰρ αὐτοί· 270 ἀπὸ μακριά, ἐκ μακρινῆς γαίας, διότι μὲ κάλεσαν οἱ ἴδιοι, καὶ μαχόμην κατ᾽ ἔμ᾽ αὐτὸν ἐγώ· κείνοισι δ᾽ ἂν οὔ τις καὶ πολεμοῦσα μὲ τὶς δυνάμεις μου κι ἐγώ. Καὶ μ’ ἐκείνους κανεὶς τῶν οἳ νῦν βροτοί εἰσιν ἐπιχθόνιοι μαχέοιτο· ἀπὸ τοὺς θνητοὺς ποὺ βρίσκονται τώρα στὴν γῆ δὲν θὰ πολεμοῦσε. καὶ μέν μευ βουλέων ξύνιεν πείθοντό τε μύθῳ· καὶ ὅμως μὲ τὶς σκέψεις μου συμφωνοῦσαν κι ἐπείθοντο στὰ λόγια μου, ἀλλὰ πίθεσθε καὶ ὔμμες, ἐπεὶ πείθεσθαι ἄμεινον· ὁπότε πιστέψτε με κι ἐσεῖς ἐπειδὴ εἶναι καλλίτερο νὰ μ’ ἐμπιστευθῇτε. μήτε σὺ τὸνδ᾽ ἀγαθός περ ἐὼν ἀποαίρεο κούρην, 275 μήτε ἐσύ, τόσο ἀγαθὸς κι ἂν εἶσαι, νὰ τοῦ ἀφαιρέσῃς τὴν κόρη, ἀλλ᾽ ἔα ὥς οἱ πρῶτα δόσαν γέρας υἷες Ἀχαιῶν· ἀλλὰ ἄφησε τὸ γέρας ὅπως σ’ ἐκεῖνον ἔδωσαν ἀρχικῶς οἱ υἱοὶ τῶν Ἀχαιῶν, μήτε σὺ Πηλείδη ᾽θελ᾽ ἐριζέμεναι βασιλῆϊ καὶ μήτε ἐσὺ Πηλείδη νὰ θέλῃς νὰ ἐρίζῃς μὲ τὸν βασιλέα ἀντιβίην, ἐπεὶ οὔ ποθ᾽ ὁμοίης ἔμμορε τιμῆς ὡς ἴσος πρὸς ἴσον, ἐπειδὴ ποτὲ δὲν τυγχάνει ὁμοίας τιμῆς σκηπτοῦχος βασιλεύς, ᾧ τε Ζεὺς κῦδος ἔδωκεν. ὁ σκηπτοῦχος βασιλεύς, στὸν ὁποῖο ὁ Ζεὺς τὴν δόξα ἔδωσε. εἰ δὲ σὺ καρτερός ἐσσι θεὰ δέ σε γείνατο μήτηρ, 280 κι ἂν ἐσὺ εἶσαι ρωμαλέος καὶ θεὰ σὲ γέννησε μητέρα, ἀλλ᾽ ὅ γε φέρτερός ἐστιν ἐπεὶ πλεόνεσσιν ἀνάσσει. ἀλλὰ ἐκεῖνος εἶναι ὑπέρτερος ἐπειδὴ στοὺς περισσοτέρους κυβερνᾷ. Ἀτρεΐδη σὺ δὲ παῦε τεὸν μένος· αὐτὰρ ἔγωγε Ἀτρείδη ἐσὺ παῦε τὴν ὀργή σου, κι ἔπειτα ἐγὼ λίσσομ᾽ Ἀχιλλῆϊ μεθέμεν χόλον, ὃς μέγα πᾶσιν θὰ παρακαλέσῳ τὸν Ἀχιλλέα ν’ ἀφήσῃ τὸν θυμό του, ὁ ὁποῖος σὲ ὅλους ἕρκος Ἀχαιοῖσιν πέλεται πολέμοιο κακοῖο.» τοὺς Ἀχαιοὺς ὡς μέγα τεῖχος ὑπάρχει τοῦ κακοῦ πολέμου» Τὸν δ᾽ ἀπαμειβόμενος προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων· 285 Σ’ ἐκεῖνον ἀπαντῶντας μίλησε ὁ κραταιὸς Ἀγαμέμνων «Ναὶ δὴ ταῦτὰ γε πάντα γέρον κατὰ μοῖραν ἔειπες· « Ναὶ λοιπὸν γιὰ ὅλα αὐτὰ γέροντα ὅπως πρέπει μίλησες, ἀλλ᾽ ὅδ᾽ ἀνὴρ ἐθέλει περὶ πάντων ἔμμεναι ἄλλων, ἀλλὰ ἐτοῦτος ὁ ἄνδρας θέλει νὰ ὑπερέχῃ ὅλων τῶν ἄλλων, πάντων μὲν κρατέειν ἐθέλει, πάντεσσι δ᾽ ἀνάσσειν, ὅλων θέλει νὰ ἐπικρατῇ καὶ σὲ ὅλους νὰ κυβερνᾷ, πᾶσι δὲ σημαίνειν, ἅ τιν᾽ οὐ πείσεσθαι ὀΐω· ἀπὸ ὅλους νὰ εἶναι ὁ πιὸ σπουδαῖος, καὶ ἐξ αὐτῶν δὲν θὰ πεισθῇ νομίζω, εἰ δέ μιν αἰχμητὴν ἔθεσαν θεοὶ αἰὲν ἐόντες 290 κι ἂν ἐκεῖνον μαχητὴ κατέστησαν οἱ ἀθάνατοι θεοὶ τοὔνεκά οἱ προθέουσιν ὀνείδεα μυθήσασθαι;» γι’ αὐτὸ τοῦ ἐπιτρέπουν μὲ ὕβρεις νὰ μιλᾷ;» Τὸν δ᾽ ἄρ᾽ ὑποβλήδην ἠμείβετο δῖος Ἀχιλλεύς· Σ’ ἐκεῖνον λοξοκοιτῶντας ἀπάντησε ὁ θεϊκὸς Ἀχιλλεύς, «Ἦ γὰρ κεν δειλός τε καὶ οὐτιδανὸς καλεοίμην «Στ’ ἀλήθεια, δειλὸς καὶ ἀνάξιος θὰ ὀνομαζόμουν εἰ δὴ σοὶ πᾶν ἔργον ὑπείξομαι ὅττί κεν εἴπῃς· ἐὰν σὲ κάθε σου ἔργο ὑποχωροῦσα καὶ σὲ ὅ,τι ἔλεγες, ἄλλοισιν δὴ ταῦτ᾽ ἐπιτέλλεο, μὴ γὰρ ἔμοιγε 295 ὁπότε σὲ ἄλλους αὐτὰ νὰ προστάζῃς κι ὄχι σ’ ἐμένα σήμαιν᾽· οὐ γὰρ ἔγωγ᾽ ἔτι σοὶ πείσεσθαι ὀΐω. νὰ κάνῃς τὸν σπουδαῖο, διότι οὔτε ἐγὼ ἀκόμη θὰ ὑπακούσῳ σ’ ἐσένα νομίζω. ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δ᾽ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσι· ἄλλο ὅμως θὰ σοῦ πῷ κι ἐσὺ βάλε το στὸν νοῦ σου, χερσὶ μὲν οὔ τοι ἔγωγε μαχήσομαι εἵνεκα κούρης μὲ τὰ χέρια ἐγὼ δὲν θὰ συγκρουστῷ μαζί σου ἐξ αἰτίας κόρης, οὔτε σοὶ οὔτέ τῳ ἄλλῳ, ἐπεί μ᾽ ἀφέλεσθέ γε δόντες· οὔτε μ’ ἐσένα, οὔτε μὲ κάποιον ἄλλο, ἐπειδὴ μοῦ τὴν ἀφαιρεῖτε ἐνῷ μοῦ τὴν χαρίσατε. τῶν δ᾽ ἄλλων ἅ μοί ἐστι θοῇ παρὰ νηῒ μελαίνῃ 300 ὅλων τῶν ὑπολοίπων ὅμως ποὺ μοῦ βρίσκονται δίπλα στὸ μελανὸ πλοῖο τῶν οὐκ ἂν τι φέροις ἀνελὼν ἀέκοντος ἐμεῖο· τίποτα ἐξ αὐτῶν δὲν θὰ μεταφέρῃς ἁρπάζοντάς το χωρίς τὴν θέλησί μου. εἰ δ᾽ ἄγε μὴν πείρησαι ἵνα γνώωσι καὶ οἷδε· ὅμως ἔλα κάνε τὴν ἀπόπειρα γιὰ νὰ μάθῃς κι αὐτό, αἶψά τοι αἷμα κελαινὸν ἐρωήσει περὶ δουρί.» ἀμέσως τὸ μαῦρο αἷμα σου θὰ χυθῇ γύρω ἀπὸ τὸ δόρυ.» Ὣς τώ γ᾽ ἀντιβίοισι μαχεσσαμένω ἐπέεσσιν Ἔτσι οἱ δυό τους ἴσος πρὸς ἴσον μαχόμενοι μὲ λόγια ἀνστήτην, λῦσαν δ᾽ ἀγορὴν παρὰ νηυσὶν Ἀχαιῶν· 305 ἀνασηκώθηκαν καὶ διέλυσαν τὴν συγκέντρωσι δίπλα στὰ πλοῖα τῶν Ἀχαιῶν. Πηλεΐδης μὲν ἐπὶ κλισίας καὶ νῆας ἐΐσας Ὁ Πηλείδης μὲν στὶς σκηνὲς καὶ στὰ εὐθύγραμμα πλοῖα ἤϊε σύν τε Μενοιτιάδῃ καὶ οἷς ἑτάροισιν· πήγαινε μαζὶ μὲ τὸν Μενοιτιάδη καὶ τοὺς συντρόφους του, Ἀτρεΐδης δ᾽ ἄρα νῆα θοὴν ἅλα δὲ προέρυσσεν, κι ὁ Ἀτρείδης τότε πλοῖο ταχὺ στὴν θάλασσα ἔσυρε, ἐν δ᾽ ἐρέτας ἔκρινεν ἐείκοσιν, ἐς δ᾽ ἑκατόμβην καὶ μέσα κωπηλάτες ἐπέλεξε εἴκοσι, καὶ ἑκατόμβη βῆσε θεῷ, ἀνὰ δὲ Χρυσηΐδα καλλιπάρῃον 310 ἐπιβήβασε γιὰ τὸν θεό, καὶ τὴν Χρυσηίδα τὴν καλλιπάρηο εἷσεν ἄγων· ἐν δ᾽ ἀρχὸς ἔβη πολύμητις Ὀδυσσεύς. κάθισε ὁδηγῶντας. Μέσα ἀρχηγὸς ἀνέβηκε ὁ πολυμήχανος Ὀδυσσεύς. Οἳ μὲν ἔπειτ᾽ ἀναβάντες ἐπέπλεον ὑγρὰ κέλευθα, ἐκεῖνοι λοιπὸν ἔπειτα, ἀφοῦ ἀνέβηκαν, ἔπλεαν στοὺς ὑγροὺς δρόμους, λαοὺς δ᾽ Ἀτρεΐδης ἀπολυμαίνεσθαι ἄνωγεν· ἐνῷ τοὺς στρατιῶτες ὁ Ἀτρείδης διέταξε νὰ ἀπολυμανθοῦν. οἳ δ᾽ ἀπελυμαίνοντο καὶ εἰς ἅλα λύματα βάλλον, ἐκεῖνοι λοιπὸν ἀπελυμαίνοντο καὶ στὴν θάλασσα τὰ λύματα ἔριχναν, ἔρδον δ᾽ Ἀπόλλωνι τεληέσσας ἑκατόμβας 315 καὶ θυσίαζαν στὸν Ἀπόλλωνα ἄρτιες ἑκατόμβες ταύρων ἠδ᾽ αἰγῶν παρὰ θῖν᾽ ἁλὸς ἀτρυγέτοιο· ταύρων καὶ αἰγῶν δίπλα στὴν παραλία τῆς ἀκαταπονήτου θαλάσσης, κνίση δ᾽ οὐρανὸν ἷκεν ἑλισσομένη περὶ καπνῷ. καὶ ὀσμὴ στὸν οὐρανὸ ἔφθανε ἑλισσομένη γύρω ἀπὸ τὸν καπνό. Ὣς οἳ μὲν τὰ πένοντο κατὰ στρατὸν· οὐδ᾽ Ἀγαμέμνων ἔτσι ἐκεῖνοι μ’ αὐτὰ κατεγίνοντο στὸ στράτευμα. Οὔτε ὁ Ἀγαμέμνων λῆγ᾽ ἔριδος τὴν πρῶτον ἐπηπείλησ᾽ Ἀχιλῆϊ, ἔληγε τὴν ἔριδα μὲ τὴν ὁποία ἀρχικῶς ἀπείλησε τὸν Ἀχιλλέα, ἀλλ᾽ ὅ γε Ταλθύβιόν τε καὶ Εὐρυβάτην προσέειπε, 320 ἀλλὰ ἐκεῖνος πρὸς τὸν Ταλθύβιο καὶ τὸν Εὐρυβάτη μίλησε, τώ οἱ ἔσαν κήρυκε καὶ ὀτρηρὼ θεράποντε· καὶ οἱ δυό τους ἦταν κήρυκες καὶ πρόθυμοι ὑπηρέτες, «Ἔρχεσθον κλισίην Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος· «Πηγαίνετε στὴν σκηνὴ τοῦ Πηλειάδου Ἀχιλλέως χειρὸς ἑλόντ᾽ ἀγέμεν Βρισηΐδα καλλιπάρῃον· κι ἀπὸ τὸ χέρι πιάνοντας νὰ ὁδηγήσετε τὴν καλλιπάρηο Βρισηίδα. εἰ δέ κε μὴ δώῃσιν ἐγὼ δέ κεν αὐτὸς ἕλωμαι καὶ ἐὰν δὲν τὴν δώσῃ, ἐγὼ ὁ ἴδιος θὰ τὴν πάρῳ ἐλθὼν σὺν πλεόνεσσι· τὸ οἱ καὶ ῥίγιον ἔσται.» 325 πηγαίνοντας μὲ περισσοτέρους, ποὺ γιὰ ἐκεῖνον θὰ εἶναι φοβερώτερο.» Ὣς εἰπὼν προΐει, κρατερὸν δ᾽ ἐπὶ μῦθον ἔτελλε· ἔτσι λέγοντας τοὺς στέλνει, καὶ μὲ σκληρὸ λόγο πρόσταζε. τὼ δ᾽ ἀέκοντε βάτην παρὰ θῖν᾽ ἁλὸς ἀτρυγέτοιο, ἐκεῖνοι ἀκουσίως βάδιζαν δίπλα στὴν παραλία τῆς ἀκαταπονήτου θαλάσσης, Μυρμιδόνων δ᾽ ἐπὶ τε κλισίας καὶ νῆας ἱκέσθην, καὶ στῶν Μυρμιδόνων τὶς σκηνὲς καὶ τὰ πλοῖα ἔφθασαν, τὸν δ᾽ εὗρον παρά τε κλισίῃ καὶ νηῒ μελαίνῃ καὶ βρῆκαν ἐκεῖνον δίπλα στὴν σκηνὴ καὶ στὸ μελανὸ πλοῖο ἥμενον· οὐδ᾽ ἄρα τώ γε ἰδὼν γήθησεν Ἀχιλλεύς. 330 καθήμενο. Καθόλου βλέποντάς τους δὲν χάρηκε ὁ Ἀχιλλεύς. τὼ μὲν ταρβήσαντε καὶ αἰδομένω βασιλῆα οἱ δυό τους τρεμάμενοι καὶ σεβόμενοι τὸν βασιλέα στήτην, οὐδέ τί μιν προσεφώνεον οὐδ᾽ ἐρέοντο· στάθηκαν, καὶ τίποτε δὲν πρόφεραν οὔτε ρωτοῦσαν. αὐτὰρ ὃ ἔγνω ᾗσιν ἐνὶ φρεσὶ φώνησέν τε· τότε ἐκεῖνος κατάλαβε τὶς σκέψεις τους καὶ φώναξε «Χαίρετε, κήρυκες, Διὸς ἄγγελοι ἠδὲ καὶ ἀνδρῶν, «Χαίρετε κήρυκες, ἄγγελοι τοῦ Διὸς καὶ τῶν ἀνδρῶν ἆσσον ἴτ᾽· οὔ τί μοι ὔμμες ἐπαίτιοι ἀλλ᾽ Ἀγαμέμνων, 335 πλησίον ἐλᾶτε. Δὲν μοῦ φταῖτε ἐσεῖς σὲ τίποτε ἀλλὰ ὁ Ἀγαμέμνων, ὃ σφῶϊ προΐει Βρισηίδος εἵνεκα κούρης. ὁ ὁποῖος σᾶς ἔστειλε ἐξ αἰτίας τῆς κόρης Βρισηίδος. ἀλλ᾽ ἄγε διογενὲς Πατρόκλεες ἔξαγε κούρην ἀλλὰ ἔλα διογενὲς Πάτροκλε ἔξω ἄγε τὴν κόρη καὶ σφωϊν δὸς ἄγειν· τὼ δ᾽ αὐτὼ μάρτυροι ἔστων καὶ σ’ αὐτοὺς δώστην νὰ τὴν πάρουν, κι οἱ δυὸ σ’ αὐτὸ μάρτυρες νὰ εἶναι πρός τε θεῶν μακάρων πρός τε θνητῶν ἀνθρώπων πρὸς τοὺς ἀθανάτους θεοὺς καὶ πρὸς τοὺς θνητοὺς ἀνθρώπους καὶ πρὸς τοῦ βασιλῆος ἀπηνέος εἴ ποτε δ᾽ αὖτε 340 καὶ πρὸς τὸν ἀμείλικτο βασιλέα, ἐὰν κάποτε ξανὰ χρειὼ ἐμεῖο γένηται ἀεικέα λοιγὸν ἀμῦναι ἡ ἀνάγκη μου δημιουργηθῇ τὸν ἀνάρμοστο ὄλεθρο νὰ ἀποκρούσῳ τοῖς ἄλλοις· ἦ γὰρ ὅ γ᾽ ὀλοιῇσι φρεσὶ θύει, ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Διότι βεβαίως ἐκεῖνος μαίνεται καταστρώνοντας ὀλέθρια σχέδια οὐδέ τι οἶδε νοῆσαι ἅμα πρόσσω καὶ ὀπίσσω, κι οὔτε ἀντιλαμβάνεται πῶς νὰ βλέπῃ συγχρόνως τὰ μέλλοντα καὶ τὰ περασμένα, ὅππως οἱ παρὰ νηυσὶ σόοι μαχέοιντο Ἀχαιοί.» 344 καὶ μὲ ποιόν τρόπο γιὰ ἐκεῖνον νὰ μάχονται δίπλα στὰ πλοῖα οἱ Ἀχαιοί.» Λεξιλόγιον χρυσείοις ἥλοισι πεπαρμένον, ἕζετο δ᾽ αὐτὸς τοῖς ἥλοισι/ὁ ἧλος-ἇλος (δωρική): καρφὶ πλατυκέφαλο κυρίως διακοσμητικό, ἀργότερα ἡ λέξις χρησιμοποιήθηκε καὶ γιὰ τὸ καρφὶ συνδέσεως πεπαρμένον/πείρω: διαπερνῶ, τρυπῶ ἡδυεπὴς ἀνόρουσε λιγὺς Πυλίων ἀγορητής, ἡδυεπὴς ( ἡδύς +ἔπος) ὁ λιγύς: ὁ παράγων εὐκρινῆ ἦχο, ὁ συριστικός, ὁ ὀξύς, ὁ ἰσχυρός, ὁ εὐκρινής, καθαρός, γλυκὺς καὶ εὐχάριστος ἦχος, ὁ εὔηχος τῷ δ᾽ ἤδη δύο μὲν γενεαὶ μερόπων ἀνθρώπων ὁ μέροψ: ἐπιθετικὸς προσδιορισμὸς τοῦ ἀνθρώπου, τοῦ ἐνάρθρως ὁμιλοῦντος, ποὺ διαθέτει τὸ χάρισμα τοῦ λόγου, ποὺ μερίζει τὸν λόγο του ἐφθίαθ᾽, οἵ οἱ πρόσθεν ἅμα τράφεν ἠδ᾽ ἐγένοντο ἐφθίατο/φθίνω-φθίω: φθείρομαι, ἐλαττώνομαι, μειώνομαι, χάνομαι, μαραίνομαι, ἐξαφανίζομαι, καταστρέφομαι ἦ κεν γηθήσαι Πρίαμος Πριάμοιό τε παῖδες γηθέω: χαίρομαι, ἀγάλλομαι εἰ σφῶϊν τὰ δε πάντα πυθοίατο μαρναμένοιϊν, πυθοίατο/πυνθάνομαι: μαθαίνω κάτι ἀπὸ κάποιο πρόσωπο, ἀκούω ἢ μαθαίνω κάτι, ζητῶ νὰ μάθῳ κάτι μάρναμαι: μάχομαι, πολεμῶ, λογομαχῶ, διαπληκτίζομαι καὶ συναγωνίζομαι, παλεύω ἀλλὰ πίθεσθ᾽· ἄμφω δὲ νεωτέρω ἐστὸν ἐμεῖο· πίθεσθε/πείθω: πείθω, ἀλλάζω τὴν γνώμη κάποιου, καὶ παραπλανῶ (βλ. 4η καὶ 21η ἑνότητες) ἤδη γὰρ ποτ᾽ ἐγὼ καὶ ἀρείοσιν ἠέ περ ὑμῖν ὁ ἀρείων (χρησιμοποιεῖται ὡς συγκριτικὸ τοῦ ἐπιθέτου ἀγαθός): καλλίτερος, γενναιότερος, ἰσχυρότερος, δυνατότερος, πλέον ἔξοχος ἀνδράσιν ὡμίλησα, καὶ οὔ ποτέ μ᾽ οἵ γ᾽ ἀθέριζον. ἀθερίζω: ὑποτιμῶ, καταφρονῶ, περιφρονῶ φηρσὶν ὀρεσκῴοισι καὶ ἐκπάγλως ἀπὸλεσσαν. τοῖς φηρσίν/ὁ φήρ/θήρ: τὸ θηρίο, τὸ ἄγριο ζῶο. οἱ Φῆρες: προσωνυμία τῶν Κενταύρων καὶ τῶν Σατύρων καὶ μὲν τοῖσιν ἐγὼ μεθομίλεον ἐκ Πύλου ἐλθὼν μεθομίλεον/μεθομιλέω: συνομιλῶ μὲ κάποιον τηλόθεν ἐξ ἀπίης γαίης· καλέσαντο γὰρ αὐτοί· ἡ ἀπίη/ὁ ἄπιος: αὐτὸς ποὺ βρίσκεται σὲ ἀπόστασι, ὁ μακρινός, ὁ ἀπομεμακρυσμένος καὶ μέν μευ βουλέων ξύνιεν πείθοντό τε μύθῳ· ξύνιεν/σύνιεν/συνίημι: ὁδηγῶ ἢ στέλνω μαζὶ σὲ σύγκρουσι (μὲ ἐχθρικὴ σημασία). συνίεμαι: ἔρχομαι ἢ καταλήγω στὸ ἴδιο σημεῖο, ἔρχομαι σὲ συμφωνία, ἀντιλαμβάνομαι, καταλαβαίνω, ἀκούω, ἐννοῶ ἀλλὰ πίθεσθε καὶ ὔμμες, ἐπεὶ πείθεσθαι ἄμεινον ὔμμες: ὑμεῖς (μᾶλλον ἡ μόνη ἐκ τῶν γνωστῶν λέξεων ποὺ ἀρχίζει ἀπὸ -υ- καὶ ψιλοῦται, καθὼς τὸ υ στὴν ἀρχὴ τῶν λέξεων πάντα δασύνεται) ἀντιβίην, ἐπεὶ οὔ ποθ᾽ ὁμοίης ἔμμορε τιμῆς ἀντίβιος (ἀντί +βία): αὐτὸς ποὺ ἀντιτάσσει βία στὴν βία, ὁ ἐχθρικὸς ἔμμορε/μείρομαι: λαμβάνω τὸ μερίδιο ποὺ μοῦ ἀναλογεῖ, λαμβάνω τὸ ὀφειλόμενο ….(βλ. 7η καὶ 13η ἑνότητες ) ἕρκος Ἀχαιοῖσιν πέλεται πολέμοιο κακοῖο.» πέλεται/πέλω: εἶμαι ἐν κινήσει, πηγαίνω ἢ ἔρχομαι, ἐγείρομαι, ἐπέρχομαι, εἶμαι πάντοτε, εἶμαι συνήθως, ὑπάρχω, εἶμαι, γίγνομαι (βλ. 18η ἑνότητα) πᾶσι δὲ σημαίνειν, ἅ τιν᾽ οὐ πείσεσθαι ὀΐω· σημαίνω: δείχνω μέσῳ ἑνὸς σημείου, δηλώνω, γνωστοποιῶ, φανερώνω, καταδεικνύω, στέλνω σημάδι, δίνω σύνθημα, δίνω σῆμα ἐπιθέσεως, δηλώνω, καταδεικνύω, ἀνακοινώνω, κοινοποιῶ, ὑποδηλώνω, διερμηνεύω, ἐπεξηγῶ, σφραγίζω, ἀποτυπώνω κάποιο σημάδι, σημαδεύω, καὶ προστάζω, διατάσσω. σημαίνομαι: τεκμαίρομαι, ἐκλαμβάνω ὡς σημεῖο, συμπεραίνω μέσῳ σημείων, πιθανολογῶ, εἰκάζω τοὔνεκά οἱ προθέουσιν ὀνείδεα μυθήσασθαι;» προθέω (πρό+θέω=τρέχω): τρέχω ἐμπρός, προτρέχω, προηγοῦμαι σὲ διαδρομή, καὶ ὑπερβαίνω, ὑπερτερῶ εἰ δὴ σοὶ πᾶν ἔργον ὑπείξομαι ὅττί κεν εἴπῃς· ὑπείξομαι/ὑπείκω: ὑποχωρῶ, ἀποσύρομαι, ἀναχωρῶ, ἀποχωρῶ, ἐνδίδω, ὑποτάσσομαι, ξεφεύγω, ἐπιτρέπω, ἐκχωρῶ αἶψά τοι αἷμα κελαινὸν ἐρωήσει περὶ δουρί.» ἐρωέω: ὁρμῶ, ἐξορμῶ, χύνομαι, ξεχύνομαι, ὑποχωρῶ, ἀποχωρῶ, ἐγκαταλείπω, μεταφορικῶς: ἀποκρούω, ἀποτρέπω Πηλεΐδης μὲν ἐπὶ κλισίας καὶ νῆας ἐΐσας ἡ κλισία-η (ἐκ τοῦ ρήματος κλίνω): μέρος πρὸς κατάκλισι, σκηνή, καλύβα, παράπηγμα, πρόχειρο κατάλυμα, καὶ ἀνάκλιντρο, κάθισμα, κρεβάτι, συντροφιὰ καθισμένων, καὶ ἡ κατάκλισις, ἡ ἀνάπαυσις, ἡ στήριξις εΐση/ἐΐσος: ἴσος, ὅμοιος, ἰσομοιρασμένος. Γιὰ πλοῖα: ἐπίπεδα, ἰσορροπημένα, εὐθύγραμμα. Γιὰ ἀσπίδα: ἴση ἀπὸ ὅλες τὶς πλευρές, δηλ. ὁλοστρόγγυλη ἔρδον δ᾽ Ἀπόλλωνι τεληέσσας ἑκατόμβας ἔρδω: κάνω κάτι, πράττω, μηχανεύομαι, ραδιουργῶ, τελῶ ἢ προσφέρω θυσία τώ οἱ ἔσαν κήρυκε καὶ ὀτρηρὼ θεράποντε· ὀτρηρός: ὁ ταχύς, ὁ πρόθυμος, ὁ γοργός, ὁ εὐκίνητος, ὁ εὔστροφος, ὁ δραστήριος (βλ. 9η ἑνότητα) ἐλθὼν σὺν πλεόνεσσι· τὸ οἱ καὶ ῥίγιον ἔσται.» ῥίγιον (συγκριτικὸς βαθμὸς τοῦ ῥίγος=ῥῖγος, ψῦχος, παγετός, τρόμος ἐκ τοῦ ψύχους): πιὸ ψυχρό, πιὸ παγερό, πιὸ φοβερό, πιὸ φρικτὸ Ὣς εἰπὼν προΐει, κρατερὸν δ᾽ ἐπὶ μῦθον ἔτελλε προΐημι: στέλνω μπροστά, προπέμπω, στέλνω ἀπὸ πρίν, στέλνω, στέλνω μακριά, ἀποπέμπω, ἀφήνω νὰ φύγῃ, ἀφήνω νὰ πέσῃ, ἀφήνω νὰ χαθῇ, ἐξακοντίζω, χύνω μὲ προσθία κίνησι (λέγεται γιὰ τὸ νερὸ τῶν ποταμῶν), ἐπιτρέπω, παραδίδω, ἀφήνω, προδίδω στὸν ἐχθρὸ τὼ μὲν ταρβήσαντε καὶ αἰδομένω βασιλῆα ταρβέω: κατέχομαι ἀπὸ φόβο, φοβᾶμαι, τρέμω, εἶμαι τρομαγμένος, τρομοκρατημένος, πανικοβλημένος, καὶ στέκομαι μὲ δέος, σέβομαι ἆσσον ἴτ᾽· οὔ τί μοι ὔμμες ἐπαίτιοι ἀλλ᾽ Ἀγαμέμνων, ἆσσον (συγκριτικὸ ἐπίρρημα τοῦ ἄγχι=πλησίον): πιὸ κοντά, ἐγγύτερα ἴτε: προστακτικὴ τοῦ γνωστοῦ πλέον ρήματος εἶμι Αἰσχύλου Πέρσαι, στ. 402-405: «…………………Ὦ παῖδες Ἑλλήνων, ἴτε, ἐλευθεροῦτε πατρίδ᾽, ἐλευθεροῦτε δὲ παῖδας, γυναῖκας, θεῶν τε πατρῴων ἕδη, θήκας τε προγόνων· νῦν ὑπὲρ πάντων ἀγών. » καὶ πρὸς τοῦ βασιλῆος ἀπηνέος εἴ ποτε δ᾽ αὖτε ἀπηνής: τραχύς, σκληρός, βάναυσος, ἀμείλικτος χρειὼ ἐμεῖο γένηται ἀεικέα λοιγὸν ἀμῦναι χρειώ –χρεώ: ἡ χρεία, ἡ ἀνάγκη, ἡ στέρησις, ἡ ἔλλειψις, ἡ ἐπιθυμία γιὰ κάτι, ἡ προφητεία, ὁ χρησμός, ἡ ἐνασχόλησις, καὶ μεταφορικῶς ἡ Μοῖρα ἀεικής: ἀνάρμοστος, ὑβριστικός, ἀπρεπής, λίγος, εὐτελὴς ἀμύνω: ἀμύνω, ἀποκρούω, ἀπωθῶ, ὑπερασπίζομαι, βοηθῶ, συντρέχω, συνδράμω, ἀποκρούω τοῖς ἄλλοις· ἦ γὰρ ὅ γ᾽ ὀλοιῇσι φρεσὶ θύει, ὀλοός: καταστροφικός, μοιραῖος, θανατηφόρος, ὀλέθριος, δολοφονικός, κατεστραμμένος, χαμένος, ἀφανισμένος, νεκρὸς θύω : 1. προσφέρω θυσία, θυσιάζω, σφάζω ἱερεῖο πρὸς θυσία. 2. σπεύδω ἐμπρός, ἐφορμῶ, ἐπιπίπτω, προσβάλλω ἐξ ἐφόδου, μαίνομαι, λυσσῶ ὅππως οἱ παρὰ νηυσὶ σόοι μαχέοιντο Ἀχαιοί.» σόος: ἐπικὸς καὶ ἰωνικὸς τύπος τοῦ σῶος Γιά τήν ἑρμηνεία τῶν λέξεων σέ ὅλες τίς ἑνότητες : Λεξικόν τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Ἰωάν. Σταματάκου, Ἐκδοτικός Ὀργανισμός “ Ο ΦΟΙΝΙΞ” ΕΠΕ, Ἀθήνα 1972 Γιά τήν Γραμματική σέ ὅλες τίς ἑνότητες : Γραμματική τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Ἀχιλλέως Τζαρτζάνου, Ἐκδοτικός οἶκος Ἀδελφῶν Κυριακίδη α. Στην εξέλιξη της μάχης διακρίνεται ο Διομήδης, άριστος των Αχαιών, ο οποίος μάλιστα πληγώνει δύο θεούς, τον Άρη και την Aφροδίτη, που βοηθούσαν τους Τρώες. Ζ 6η Ἑνότητα Ραψωδία Α, στίχοι 345-445 Ὣς φάτο, Πάτροκλος δὲ φίλῳ ἐπεπείθεθ᾽ ἑταίρῳ, 345 Ἔτσι μίλησε, κι ὁ Πάτροκλος ὑπάκουσε στὸν ἀγαπητὸ σύντροφο, ἐκ δ᾽ ἄγαγε κλισίης Βρισηίδα καλλιπάρῃον, ἔξω ὁδήγησε ἀπὸ τὴν σκηνὴ τὴν καλλιπάρηο Βρισηίδα, δῶκε δ᾽ ἄγειν· τὼ δ᾽ αὖτις ἴτην παρὰ νῆας Ἀχαιῶν· καὶ τὴν ἔδωσε νὰ τὴν πάρουν . ἐκεῖνοι πάλι πήγαιναν στὰ πλοῖα τῶν Ἀχαιῶν, ἣ δ᾽ ἀέκουσ᾽ ἅμα τοῖσι γυνὴ κίεν· αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς κι ἐκείνη ἡ γυναῖκα ἀκουσίως μαζί τους προχωροῦσε. Τότε ὁ Ἀχιλλεὺς δακρύσας ἑτάρων ἄφαρ ἕζετο νόσφι λιασθείς, ἀφοῦ δάκρυσε, εὐθὺς ἀπὸ τοὺς συντρόφους παράμερα κάθισε στὸν ἥλιο, θῖν᾽ ἔφ᾽ ἁλὸς πολιῆς, ὁρόων ἐπ᾽ ἀπείρονα πόντον· 350 πάνω στὴν ἀμμουδιὰ τῆς γκρίζας θαλάσσης, κοιτάζοντας τὸ ἀπέραντο πέλαγος, πολλὰ δὲ μητρὶ φίλῃ ἠρήσατο χεῖρας ὀρεγνύς· καὶ πολλὰ στὴν ἀγαπημένη του μητέρα προσευχήθηκε ἁπλώνοντας τὰ χέρια, «Μῆτερ ἐπεί μ᾽ ἔτεκές γε μινυνθάδιόν περ ἐόντα, «Μητέρα, ἀφοῦ μὲ γέννησες βραχύβιος νὰ εἶμαι, τιμήν πέρ μοι ὄφελλεν Ὀλύμπιος ἐγγυαλίξαι τιμὴ σ’ ἐμένα θὰ ὄφειλε ὁ Ὀλύμπιος νὰ προσφέρῃ Ζεὺς ὑψιβρεμέτης· νῦν δ᾽ οὐδέ με τυτθὸν ἔτισεν· ὁ Ζεύς ὁ ὑψιβρεμέτης . τώρα ὅμως οὔτε λίγο δὲν μὲ τίμησε. ἦ γὰρ μ᾽ Ἀτρεΐδης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων 355 διότι στ’ ἀλήθεια ὁ Ἀτρείδης, ὁ πολὺ ἰσχυρὸς Ἀγαμέμνων, ἠτίμησεν· ἑλὼν γὰρ ἔχει γέρας αὐτὸς ἀπούρας.» μὲ ἀτίμασε, καθὼς ἁρπάζοντας κατέχει τὸ γέρας ποὺ ὁ ἴδιος πῆρα.» Ὣς φάτο δάκρυ χέων, τοῦ δ᾽ ἔκλυε πότνια μήτηρ ἔτσι μίλησε χύνοντας δάκρυ, καὶ τὸν ἄκουσε ἡ σεβασμία μητέρα ἡμένη ἐν βένθεσσιν ἁλὸς παρὰ πατρὶ γέροντι· καθημένη στὰ βάθη τῆς θαλάσσης πλάϊ στὸν γέροντα πατέρα. καρπαλίμως δ᾽ ἀνέδυ πολιῆς ἁλὸς ἠΰτ᾽ ὀμίχλη, ταχύτατα ἀνεδύθη ἀπὸ τὴν γκρίζα θάλασσα σὰν ὀμίχλη, καὶ ῥα πάροιθ᾽ αὐτοῖο καθέζετο δάκρυ χέοντος, 360 κι ἀμέσως μπροστὰ κάθισε σ’ ἐκεῖνον ποὺ δάκρυα ἔχυνε, χειρί τέ μιν κατέρεξεν ἔπος τ᾽ ἔφατ᾽ ἔκ τ᾽ ὀνόμαζε· μὲ τὸ χέρι τὸν χάϊδεψε καὶ λόγια εἶπε καὶ τοῦ μίλησε «Τέκνον, τί κλαίεις; τί δέ σε φρένας ἵκετο πένθος; Γιατί κλαῖς παιδί μου; Ποιά λύπη ἔφθασε στὴν ψυχή σου; ἐξαύδα, μὴ κεῦθε νόῳ, ἵνα εἴδομεν ἄμφω.» μίλα, μὴ τὸ κρύβεις στὸν νοῦ σου, γιὰ νὰ τὸ γνωρίζουμε καὶ οἱ δυό» Τὴν δὲ βαρὺ στενάχων προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς· Σ’ ἐκείνην βαρέως ἀναστενάζοντας ἀπάντησε ὁ ταχύπους Ἀχιλλεὺς «Οἶσθα· τί ἤ τοι ταῦτα ἰδυίῃ πάντ᾽ ἀγορεύω; 365 «Τὸ γνωρίζεις. Γιατὶ στ’ ἀλήθεια αὐτὰ ποὺ ὅλα γνωρίζεις νὰ σοῦ τὰ πῷ; ᾠχόμεθ᾽ ἐς Θήβην ἱερὴν πόλιν Ἠετίωνος, Πήγαμε στὴν Θήβα, τὴν ἱερὴ πόλι τοῦ Ἠετίωνος, τὴν δὲ διεπράθομέν τε καὶ ἤγομεν ἐνθάδε πάντα· καὶ τὴν λεηλατήσαμε καὶ μεταφέραμε ἐδῶ τὰ πάντα. καὶ τὰ μὲν εὖ δάσσαντο μετὰ σφίσιν υἷες Ἀχαιῶν, κι αὐτὰ καλῶς μοιράστηκαν μεταξύ τους οἱ υἱοὶ τῶν Ἀχαιῶν, ἐκ δ᾽ ἕλον Ἀτρεΐδῃ Χρυσηίδα καλλιπάρῃον. ἐπιλέγοντας γιὰ τὸν Ἀτρείδη τὴν καλλιπάρηο Χρυσηίδα. Χρύσης δ᾽ αὖθ᾽ ἱερεὺς ἑκατηβόλου Ἀπόλλωνος 370 Ὁ Χρύσης κατόπιν, ὁ ἱερεὺς τοῦ ἑκατηβόλου Ἀπόλλωνος, ἦλθε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν χαλκοχιτώνων ἦλθε στὰ ταχέα πλοῖα τῶν Ἀχαιῶν τῶν χαλκοχιτώνων λυσόμενός τε θύγατρα φέρων τ᾽ ἀπερείσι᾽ ἄποινα, γιὰ νὰ ἀπελευθερώσῃ τὴν θυγατέρα μεταφέροντας καὶ ἄπειρα λύτρα, στέμματ᾽ ἔχων ἐν χερσὶν ἑκηβόλου Ἀπόλλωνος στέμματα κρατῶντας στὰ χέρια, τοῦ ἑκηβόλου Ἀπόλλωνος, χρυσέῳ ἀνὰ σκήπτρῳ, καὶ λίσσετο πάντας Ἀχαιούς, σὲ χρυσὸ σκῆπτρο καὶ παρακαλοῦσε ὅλους τοὺς Ἀχαιούς, Ἀτρεΐδα δὲ μάλιστα δύω κοσμήτορε λαῶν. 375 τοὺς δύο Ἀτρεῖδες περισσότερο, τοὺς κοσμήτορες τῶν στρατῶν. ἔνθ᾽ ἄλλοι μὲν πάντες ἐπευφήμησαν Ἀχαιοὶ Τότε ὅλοι οἱ ὑπόλοιποι μὲ φωνὲς συναίνεσαν οἱ Ἀχαιοὶ αἰδεῖσθαί θ᾽ ἱερῆα καὶ ἀγλαὰ δέχθαι ἄποινα· νὰ σεβασθοῦν τὸν ἱερέα καὶ τὰ ὡραῖα νὰ δεχθοῦν λύτρα, ἀλλ᾽ οὐκ Ἀτρεΐδῃ Ἀγαμέμνονι ἥνδανε θυμῷ, ὅμως καθόλου τοῦ Ἀτρείδη Ἀγαμέμνονος δὲν εὐχαριστήθηκε ἡ ψυχή, ἀλλὰ κακῶς ἀφίει, κρατερὸν δ᾽ ἐπὶ μῦθον ἔτελλε· ἀλλὰ κακῶς τὸν ἔδιωξε καὶ μὲ αὐθάδη λόγο πρόσταζε . χωόμενος δ᾽ ὁ γέρων πάλιν ᾤχετο· τοῖο δ᾽ Ἀπόλλων 380 λυπημένος δὲ ὁ γέρος πίσω ἀναχώρησε, κι ἐκείνου ὁ Ἀπόλλων εὐξαμένου ἤκουσεν, ἐπεὶ μάλα οἱ φίλος ἦεν, προσευχομένου ἄκουσε, ἐπειδὴ πολὺ ἀγαπητὸς τοῦ ἦταν, ἧκε δ᾽ ἐπ᾽ Ἀργείοισι κακὸν βέλος· οἳ δέ νυ λαοὶ καὶ ἐξακόντισε κατὰ τῶν Ἀργείων κακὸ βέλος, κι ἀμέσως οἱ στρατιῶτες θνῇσκον ἐπασσύτεροι, τὰ δ᾽ ἐπῴχετο κῆλα θεοῖο πέθαιναν ὁ ἕνας μετὰ τὸν ἄλλον, κι ἔφευγαν τὰ βέλη τοῦ θεοῦ πάντῃ ἀνὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν· ἄμμι δὲ μάντις παντοῦ κατὰ τὸ μεγάλο στράτευμα τῶν Ἀχαιῶν. Σ’ ἐμᾶς δὲ μάντις εὖ εἰδὼς ἀγόρευε θεοπροπίας ἑκάτοιο. 385 καλῶς γνωρίζοντας, διεκήρυττε τὶς προφητεῖες τοῦ Ἑκάτου (τοῦ Ἀπόλλωνος). αὐτίκ᾽ ἐγὼ πρῶτος κελόμην θεὸν ἱλάσκεσθαι· ἀμέσως ἐγὼ πρῶτος πρόσταξα τὸν θεὸ νὰ ἐξευμενίσουμε, Ἀτρεΐωνα δ᾽ ἔπειτα χόλος λάβεν, αἶψα δ᾽ ἀναστὰς μὰ τὸν Ἀτρείωνα ἔπειτα θυμὸς κατέλαβε, κι εὐθὺς ἀφοῦ ἀνασηκώθηκε ἠπείλησεν μῦθον ὃ δὴ τετελεσμένος ἐστί· ἀπείλησε μὲ λόγο ὁ ὁποῖος κι ἔχει ἐκτελεσθῇ, τὴν μὲν γὰρ σὺν νηῒ θοῇ ἑλίκωπες Ἀχαιοὶ διότι ἐκείνη μὲν μὲ ταχὺ πλοῖο οἱ ἑλίκωπες Ἀχαιοὶ ἐς Χρύσην πέμπουσιν, ἄγουσι δὲ δῶρα ἄνακτι· 390 στὸν Χρύση πέμπουν, μεταφέροντας καὶ δῶρα στὸν ἄνακτα, τὴν δὲ νέον κλισίηθεν ἔβαν κήρυκες ἄγοντες τὴν δὲ νέα ἀπὸ τὴν σκηνὴ φεύγοντας οἱ κήρυκες πῆραν μαζὶ κούρην Βρισῆος τὴν μοι δόσαν υἷες Ἀχαιῶν. τὴν κόρη τοῦ Βρισῆος, αὐτὴν ποὺ μοῦ δώσανε οἱ υἱοὶ τῶν Ἀχαιῶν. ἀλλὰ σὺ εἰ δύνασαί γε περίσχεο παιδὸς ἑῆος· ἀλλὰ ἐσὺ ἐὰν δύνασαι προστάτεψε τὸ παιδί σου, ἐλθοῦσ᾽ Οὔλυμπον δὲ Δία λίσαι, εἴ ποτε δή τι καὶ πήγαινε στὸν Ὄλυμπο καὶ παρακάλεσε τὸν Δία, ἐὰν κάποτε σὲ κάτι ἢ ἔπει ὤνησας κραδίην Διὸς ἠὲ καὶ ἔργῳ. 395 ἢ μὲ λόγια ὠφέλησες τὴν καρδιὰ τοῦ Διὸς ἢ καὶ μὲ ἔργα, πολλάκι γὰρ σεο πατρὸς ἐνὶ μεγάροισιν ἄκουσα καθὼς πολλὲς φορὲς στοῦ πατρὸς τὰ μέγαρα σὲ ἄκουσα εὐχομένης ὅτ᾽ ἔφησθα κελαινεφέϊ Κρονίωνι καυχομένη νὰ ἰσχυρίζεσαι ὅτι τὸν κελαινεφῆ Κρονίωνα οἴη ἐν ἀθανάτοισιν ἀεικέα λοιγὸν ἀμῦναι, μόνη ἀπὸ τοὺς ἀθανάτους ἀπὸ τὸν ἀνάρμοστο ὄλεθρο ἔσωσες, ὁππότε μιν ξυνδῆσαι Ὀλύμπιοι ἤθελον ἄλλοι τότε ποὺ νὰ τὸν δέσουν ἤθελαν οἱ ἄλλοι Ὀλύμπιοι, Ἥρη τ᾽ ἠδὲ Ποσειδάων καὶ Παλλὰς Ἀθήνη· 400 ἡ Ἥρα καὶ ὁ Ποσειδῶν καὶ ἡ Παλλὰς Ἀθηνᾶ. ἀλλὰ σὺ τὸν γ᾽ ἐλθοῦσα θεὰ ὑπελύσαο δεσμῶν, ἀλλὰ ἐσὺ ἀφοῦ ἦλθες θεὰ τὸν ἔλυσες ἀπὸ τὰ δεσμὰ ὦχ᾽ ἑκατόγχειρον καλέσασ᾽ ἐς μακρὸν Ὄλυμπον, ἀμέσως, τὸν ἑκατόγχειρα καλῶντας στὸν ψηλὸ Ὄλυμπο, ὃν Βριάρεων καλέουσι θεοί, ἄνδρες δέ τε πάντες αὐτὸν ποὺ Βριάρεω ἀποκαλοῦν οἱ θεοί, κι ὅλοι οἱ ἄνθρωποι Αἰγαίων —ὃ γὰρ αὖτε βίην οὗ πατρὸς ἀμείνων— Αἰγαίων-διότι αὐτὸς πάλι στὴν δύναμι ἦταν ἀνώτερος τοῦ πατρός του- ὅς ῥα παρὰ Κρονίωνι καθέζετο κύδεϊ γαίων· 405 ἐκεῖνος τότε δίπλα στὸν Κρονίωνα κάθισε περήφανος γιὰ τὴν δόξα του. τὸν καὶ ὑπέδεισαν μάκαρες θεοὶ οὐδ᾽ ἔτ᾽ ἔδησαν. αὐτὸν φοβήθηκαν οἱ μακάριοι θεοὶ καὶ τελικῶς δὲν τὸν ἔδεσαν. τῶν νῦν μιν μνήσασα παρέζεο καὶ λαβὲ γούνων ἐκείνων τώρα ἀφοῦ τοῦ θυμίσεις κάθισε πλάϊ καὶ πιάσε του τὰ γόνατα αἴ κέν πως ἐθέλῃσιν ἐπὶ Τρώεσσιν ἀρῆξαι, μήπως θελήσει τοὺς Τρῶες νὰ βοηθήσῃ τοὺς δὲ κατὰ πρύμνας τε καὶ ἀμφ᾽ ἅλα ἔλσαι Ἀχαιοὺς κι αὐτοὺς κατὰ τὶς πρύμνες καὶ γύρω ἀπὸ τὴν θάλασσα νὰ πιέσῃ τοὺς Ἀχαιοὺς κτεινομένους, ἵνα πάντες ἐπαύρωνται βασιλῆος, 410 ποὺ θὰ σκοτώνονται, ὥστε ὅλοι νὰ δοῦν τί βασιλιὰ ἔχουν, γνῷ δὲ καὶ Ἀτρεΐδης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων νὰ γνωρίσῃ κι ὁ Ἀτρείδης ὁ πολὺ ἰσχυρὸς Ἀγαμέμνων ἣν ἄτην ὅ τ᾽ ἄριστον Ἀχαιῶν οὐδὲν ἔτισεν.» τὴν ὕβρι του ποὺ τὸν ἄριστον τῶν Ἀχαιῶν καθόλου δὲν τίμησε.» Τὸν δ᾽ ἠμείβετ᾽ ἔπειτα Θέτις κατὰ δάκρυ χέουσα· Σ’ ἐκεῖνον ἀπάντησε ἔπειτα ἡ Θέτις καταχύνοντας δάκρυα, «Ὤ μοι τέκνον ἐμόν, τί νύ σ᾽ ἔτρεφον αἰνὰ τεκοῦσα; « Ὦ σ’ ἐμένα, παιδί μου, γιατί σ’ ἀνέθρεψα ἡ φοβερὴ μητέρα; αἴθ᾽ ὄφελες παρὰ νηυσὶν ἀδάκρυτος καὶ ἀπήμων 415 ποὺ θὰ ἔπρεπε δίπλα στὰ πλοῖα ἀδάκρυτος καὶ ἥσυχος ἧσθαι, ἐπεί νύ τοι αἶσα μίνυνθά περ οὔ τι μάλα δήν· νὰ κάθεσαι, ἐπειδὴ τώρα τὸ σύντομο πεπρωμένο σου δὲν εἶναι μακριά, νῦν δ᾽ ἅμα τ᾽ ὠκύμορος καὶ ὀϊζυρὸς περὶ πάντων καὶ τώρα συνάμα ταχυθανὴς καὶ πιὸ δυστυχὴς ἀπ’ ὅλους ἔπλεο· τώ σε κακῇ αἴσῃ τέκον ἐν μεγάροισι. ἔγινες, ποὺ ἀπὸ κακὴ μοῖρα σὲ γέννησα στὰ μέγαρα. τοῦτο δέ τοι ἐρέουσα ἔπος Διὶ τερπικεραύνῳ τοῦτον λοιπὸν γιὰ σένα θὰ πῷ τὸν λόγο στὸν τερπικέραυνο Δία εἶμ᾽ αὐτὴ πρὸς Ὄλυμπον ἀγάννιφον αἴ κε πίθηται. 420 πηγαίνοντας ἡ ἴδια πρὸς τὸν χιονισμένο Ὄλυμπο μήπως καὶ πεισθεῖ. ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν νηυσὶ παρήμενος ὠκυπόροισι ἀλλὰ ἐσὺ μὲν τώρα στὰ ταχύπλοα πλοῖα καθισμένος πλησίον μήνι᾽ Ἀχαιοῖσιν, πολέμου δ᾽ ἀποπαύεο πάμπαν· θύμωνε μὲ τοὺς Ἀχαιοὺς καὶ ἀπὸ τὸν πόλεμο παῦσε ἐντελῶς. Ζεὺς γὰρ ἐς Ὠκεανὸν μετ᾽ ἀμύμονας Αἰθιοπῆας διότι ὁ Ζεὺς στὸν Ὠκεανὸ μὲ τοὺς ἀξιοτίμους Αἰθίοπες χθιζὸς ἔβη κατὰ δαῖτα, θεοὶ δ᾽ ἅμα πάντες ἕποντο· χθὲς πῆγε γιὰ συμπόσιο, κι οἱ θεοὶ συνάμα ὅλοι ἀκολούθησαν, δωδεκάτῃ δέ τοι αὖτις ἐλεύσεται Οὔλυμπον δέ, 425 τὴν δωδεκάτη δὲ πίσω πάλι θὰ ἐπιστρέψῃ στὸν Ὄλυμπο, καὶ τότ᾽ ἔπειτὰ τοι εἶμι Διὸς ποτὶ χαλκοβατὲς δῶ, καὶ τότε ἔπειτα γιὰ σένα θὰ πάῳ πρὸς τοῦ Διός τὸ χαλκοβατὲς δῶμα καὶ μιν γουνάσομαι καὶ μιν πείσεσθαι ὀΐω.» καὶ σ’ ἐκεῖνον θὰ γονατίσῳ καὶ νομίζω θὰ τὸν πείσῳ.» Ὣς ἄρα φωνήσασ᾽ ἀπεβήσετο, τὸν δὲ λίπ᾽ αὐτοῦ Ἔτσι λοιπὸν ἀφοῦ μίλησε ἀπεχώρησε, κι αὐτὸν τὸν ἄφησε ἐκεῖ χωόμενον κατὰ θυμὸν ἐϋζώνοιο γυναικὸς θυμωμένον στὴν ψυχή του γιὰ τὴν εὔζωνο γυναῖκα, τὴν ῥα βίῃ ἀέκοντος ἀπηύρων· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς 430 αὐτὴν ποὺ βιαίως καὶ ἀκουσίως τοῦ ἅρπαξαν. Στὸ μεταξὺ ὁ Ὀδυσσεὺς ἐς Χρύσην ἵκανεν ἄγων ἱερὴν ἑκατόμβην. στὸν Χρύση ἔφθανε ὁδηγῶντας τὴν ἱερὴ ἑκατόμβη. οἳ δ᾽ ὅτε δὴ λιμένος πολυβενθέος ἐντὸς ἵκοντο, ἐκεῖνοι λοιπὸν ὅταν στοῦ πολυβαθοῦς λιμένος ἐντὸς ἀφίκοντο, ἱστία μὲν στείλαντο, θέσαν δ᾽ ἐν νηῒ μελαίνῃ, τὰ ἱστία μὲν συνέστειλαν καὶ τὰ τοποθέτησαν στὸ μελανὸ πλοῖο, ἱστὸν δ᾽ ἱστοδόκῃ πέλασαν προτόνοισιν ὑφέντες καὶ τὸν ἱστὸ στὴν ἱστοδόκο πλησίασαν, τοὺς προτὸνους ρίχνοντας ἀπὸ κάτω καρπαλίμως, τὴν δ᾽ εἰς ὅρμον προέρεσσαν ἐρετμοῖς. 435 ταχύτατα, κι αὐτὸ (τὸ πλοῖο) στὸν ὅρμο καθήλκυσαν μὲ τὰ κουπιά, ἐκ δ᾽ εὐνὰς ἔβαλον, κατὰ δὲ πρυμνήσι᾽ ἔδησαν· ἐξέβαλαν τὶς ἄγκυρες καὶ κατέδεσαν τὰ πρυμνήσια, ἐκ δὲ καὶ αὐτοὶ βαῖνον ἐπὶ ῥηγμῖνι θαλάσσης, καὶ κατέβηκαν καὶ οἱ ἴδιοι πάνω στὴν ἀκτὴ τῆς θαλάσσης ἐκ δ᾽ ἑκατόμβην βῆσαν ἑκηβόλῳ Ἀπόλλωνι· καὶ ἀπεβίβασαν τὴν ἑκατόμβη τοῦ ἑκηβόλου Ἀπόλλωνος, ἐκ δὲ Χρυσηὶς νηὸς βῆ ποντοπόροιο. καὶ κατέβηκε καὶ ἡ Χρυσηὶς ἀπὸ τὸ ποντοπόρο πλοῖο. τὴν μὲν ἔπειτ᾽ ἐπὶ βωμὸν ἄγων πολύμητις Ὀδυσσεὺς 440 ἔπειτα πρὸς τὸν βωμὸ τὴν ὁδήγησε ὁ πολυμήχανος Ὀδυσσεύς, πατρὶ φίλῳ ἐν χερσὶ τίθει καὶ μιν προσέειπεν· στοῦ ἀγαπημένου πατρὸς τὰ χέρια τὴν ἔθεσε καὶ τοῦ εἶπε «Ὦ Χρύση, πρὸ μ᾽ ἔπεμψεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων «Ὦ Χρύση, μὲ προέπεμψε ὁ ἄναξ τῶν ἀνδρῶν ὁ Ἀγαμέμνων παῖδά τε σοὶ ἀγέμεν, Φοίβῳ θ᾽ ἱερὴν ἑκατόμβην τὸ παιδί σου νὰ σοῦ φέρουμε καὶ στὸν Φοῖβο ἱερὴ ἑκατόμβη ῥέξαι ὑπὲρ Δαναῶν ὄφρ᾽ ἱλασόμεσθα ἄνακτα, νὰ θυσιάσῳ ὑπὲρ τῶν Δαναῶν γιὰ νὰ ἐξευμενίσουμε τὸν ἄνακτα, ὃς νῦν Ἀργείοισι πολύστονα κήδε᾽ ἐφῆκεν.» 445 ὁ ὁποῖος τώρα στοὺς Ἀργείους θλιβερὲς φροντίδες ἔστειλε.» Λεξιλόγιον δῶκε δ᾽ ἄγειν· τὼ δ᾽ αὖτις ἴτην παρὰ νῆας Ἀχαιῶν ἴτην: τοῦ ρήματος εἶμι δακρύσας ἑτὰ ρων ἄφαρ ἕζετο νόσφι λιασθείς, λιασθείς/λιάζω: ἡλιάζω, ἐκθέτω στὸν ἥλιο, ἁπλώνω στὸν ἥλιο, λιάζομαι: κάθομαι στὸν ἥλιο. Γιὰ τὸν οἶνο: ἀναβράζω, ζυμώνομαι θῖν᾽ ἔφ᾽ ἁλὸς πολιῆς, ὁρόων ἐπ᾽ ἀπείρονα πόντον· ὁ πολιός: γκρίζος, σταχτόχρωμος, καὶ λευκός, καθαρός, φωτεινός, λαμπρός, γαλήνιος. Μεταφορικῶς: ὁ σεβάσμιος (λόγῳ ἡλικίας-ὁ γκριζομάλλης) πολλὰ δὲ μητρὶ φίλῃ ἠρήσατο χεῖρας ὀρεγνύς· ἠρήσατο/ἀράομαι: προσεύχομαι, εὔχομαι «Μῆτερ ἐπεί μ᾽ ἔτεκές γε μινυνθάδιόν περ ἐόντα, ὁ μινυνθάδιος: ὁ βραχύβιος μινύθω: μικραίνω κάτι, ἐλαττώνω, περικόπτω, μικραίνω, λιγοστεύω, μειώνω, παρακμάζω, ἀφανίζομαι τιμήν πέρ μοι ὄφελλεν Ὀλύμπιος ἐγγυαλίξαι ὀφείλω-ὀφέλλω: ὀφείλω, αὐξάνω, μεγαλώνω, ἐπιτείνω, ὑψώνω, τιμῶ, ὀφείλω: ὀφείλω, χρωστῶ, ἔχω τὴν ὑποχρέωσι, πρέπει νά, ὑπόκειμαι, καὶ εἴθε, μακάρι ἐγγυαλίζω (ἐν+γύαλον=κοῖλον): θέτω στὶς παλάμες τινός, προσφέρω, ἐγχειρίζω Ζεὺς ὑψιβρεμέτης· νῦν δ᾽ οὐδέ με τυτθὸν ἔτισεν· τυτθός: μικρός, νέος, παρ’ ὀλίγον, μόλις, σχεδόν. (τυτθόν θηρίον: χαρακτηρισμός τῆς μελίσσης) Ὣς φάτο δάκρυ χέων, τοῦ δ᾽ ἔκλυε πότνια μήτηρ κλύω: ἀκούω, ἀφουγκράζομαι, ἀντιλαμβάνομαι…(βλ. 3η ἑνότητα) ἡμένη ἐν βένθεσσιν ἁλὸς παρὰ πατρὶ γέροντι· τὸ βένθος: τὸ βάθος, καὶ ὁ βυθὸς τῆς θαλάσσης καρπαλίμως δ᾽ ἀνέδυ πολιῆς ἁλὸς ἠΰτ᾽ ὀμίχλη, καρπάλιμος/κραιπνός: γρήγορος, ταχύς, ἀστραπιαῖος ἐξαύδα, μὴ κεῦθε νόῳ, ἵνα εἴδομεν ἄμφω.» κεύθω: καλύπτω ἐντελῶς, σκεπάζω, ἀποκρύπτω, κρύπτω τὴν δὲ διεπράθομέν τε καὶ ἤγομεν ἐνθάδε πάντα· διαπέρθω: καταστρέφω ὁλοκληρωτικῶς, ἐκπορθῶ, ἀφανίζω ἐντελῶς, ἐξολοθρεύω, ἐρημώνω καὶ τὰ μὲν εὖ δάσσαντο μετὰ σφίσιν υἷες Ἀχαιῶν, δάσσαντο /δατέομαι: μοιράζω, λαμβάνω μερίδιο, καὶ μετράω τὸ ἔδαφος (βλ. 9η ἑνότητα) ἀλλ᾽ οὐκ Ἀτρεΐδῃ Ἀγαμέμνονι ἥνδανε θυμῷ, ἁνδάνω: εὐχαριστῶ, ἐνθουσιάζω, εὐαρεστῶ, τέρπω. (ἡδύς, ἡδονή) θνῇσκον ἐπασσύτεροι, τὰ δ᾽ ἐπῴχετο κῆλα θεοῖο ἐπασσύτερος: ὁ ἕνας μετὰ τὸν ἄλλον, ὁ ἕνας ἐπάνω στὸν ἄλλον τὰ κῆλα: τὰ βέλη πάντῃ ἀνὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν· ἄμμι δὲ μάντις ἄμμι (αἰολικὸς καὶ ἐπικὸς τύπος): ἡμῖν αὐτίκ᾽ ἐγὼ πρῶτος κελόμην θεὸν ἱλάσκεσθαι· κέλομαι: παρακινῶ, προτρέπω, παροτρύνω, διατάσσω, κελεύω ἀλλὰ σὺ εἰ δύνασαί γε περίσχεο παιδὸς ἑῆος· περίσχεο-περιέχω: περικλείω, ἐμπεριέχω, περιλαμβάνω, περικυκλώνω προφυλάσσοντας, προστατεύω, προσκολλῶμαι ἢ ἔπει ὤνησας κραδίην Διὸς ἠὲ καὶ ἔργῳ. ὤνησας/ὀνίνημι: ὠφελῶ, εὐεργετῶ (βλ. 12η ἑνότητα) εὐχομένης ὅτ᾽ ἔφησθα κελαινεφέϊ Κρονίωνι ἔφησθα ἀντὶ τοῦ τύπου: ἔφης: τοῦ γνωστοῦ ρήματος φημί: λέγω, ἰσχυρίζομαι κελαινός: μαῦρος, μελαψός, σκοτεινός, ζοφερὸς κελαινεφής: (ἐπίθετο τοῦ Διός) μὲ μαῦρα σύννεφα, σκοτεινὰ ὅς ῥα παρὰ Κρονίωνι καθέζετο κύδεϊ γαίων· τὸ κῦδος: ἡ δόξα, ἡ φήμη γαίω: χαίρομαι, ἀγάλλομαι τῶν νῦν μιν μνήσασα παρέζεο καὶ λαβὲ γούνων παρέζεο/παρέζομαι (παρά+ἕζομαι ): κάθομαι δίπλα, πλησίον αἴ κέν πως ἐθέλῃσιν ἐπὶ Τρώεσσιν ἀρῆξαι, ἀρῆξαι/ἀρήγω: βοηθῶ, συντρέχω, ἐπικουρῶ, ἀποκρούω, παρεμποδίζω, ἀποτρέπω, προφυλάσσω, ἀπομακρύνω καὶ ἁρμόζω, ταιριάζω τοὺς δὲ κατὰ πρύμνας τε καὶ ἀμφ᾽ ἅλα ἔλσαι Ἀχαιοὺς ἔλσαι/εἴλω-εἰλέω-ἴλλω-εἴλλω: τυλίσσω, στριμώχνω, συνωθῶ, συμπιέζω, συνθλίβω, περιορίζω, πλήττω, συστέλλω, περιφέρω, στρέφω, παρεκκλίνω, περιστρέφω, στριφογυρίζω, περιτυλίσσω κτεινομένους, ἵνα πάντες ἐπαύρωνται βασιλῆος, ἐπαυρέω: συμμετέχω, λαμβάνω μέρος, μετέχω, καὶ ἀγγίζω, γδέρνω. Μέση φωνή: ἀποκομίζω, δρέπω, καρπώνομαι. Ἐδῶ μὲ ἀρνητικὴ σημασία: γιὰ νὰ καμαρώσουν τὸν βασιλέα τους, γιὰ νὰ νοιώσουν πῶς εἶναι νὰ ἔχῃς τέτοιον βασιλέα, γιὰ νὰ δρέψουν τοὺς καρποὺς ἑνὸς τέτοιου βασιλέως «Ὤ μοι τέκνον ἐμόν, τί νύ σ᾽ ἔτρεφον αἰνὰ τεκοῦσα; ὁ αἰνός: δεινός, φοβερός, σκληρός, τρομερός, φρικτὸς (βλ. 17η ἑνότητα) αἴθ᾽ ὄφελες παρὰ νηυσὶν ἀδάκρυτος καὶ ἀπήμων ἀπήμων (α στερητικό+πῆμα=πάθημα): ἀβλαβής, σῶος, ἀκίνδυνος, ἀσφαλής, ἄθικτος ἧσθαι, ἐπεί νύ τοι αἶσα μίνυνθά περ οὔ τι μάλα δήν· μίνυνθα: λίγο, πολὺ λίγο, σὲ λίγο, συντόμως νῦν δ᾽ ἅμα τ᾽ ὠκύμορος καὶ ὀϊζυρὸς περὶ πάντων ὠκύμορος (ὠκύς=γρήγορος, ταχύς + μόρος =μοῖρα, πεπρωμένο, θάνατος): ὁ ταχυθανής , ὁ τυγχάνων προώρου θανάτου ἔπλεο· τώ σε κακῇ αἴσῃ τέκον ἐν μεγάροισι. ἔπλεο/πέλω: βρίσκομαι ἐν κινήσει, γίνομαι, ὑπάρχω, ὑφίσταμαι… (βλ. 11η & 18η ἑνότητες) εἶμ᾽ αὐτὴ πρὸς Ὄλυμπον ἀγάννιφον αἴ κε πίθηται. ἀγάννιφος (ἄγαν+νίφω-χιονίζω, ἡ νίφα-τὸ χιόνι): χιονισμένος, καλυμμένος μὲ πολὺ χιόνι χθιζὸς ἔβη κατὰ δαῖτα, θεοὶ δ᾽ ἅμα πάντες ἕποντο· χθιζός: χθεσινός, ἐχθὲς (καὶ χθιζόν, χθιζά: ἐχθές) καὶ τότ᾽ ἔπειτὰ τοι εἶμι Διὸς ποτὶ χαλκοβατὲς δῶ, χαλκοβατὴς (χαλκός +βαίνω): μὲ τὸ χάλκινο κατώφλι, μὲ τὸ χάλκινο δάπεδο χωόμενον κατὰ θυμὸν εὐζώνοιο γυναικὸς ὁ, ἡ εὔζωνος (εὖ+ζώνη): ἡ γυναῖκα μὲ τὴν ὡραία κομψὴ μέση. Γιὰ ἄνδρα: ζωσμένος γιὰ ἄσκησι, ἐλαφρῶς ὁπλισμένος στρατιώτης, καὶ δραστήριος, ἐνεργητικός, εὐκίνητος, ταχὺς ἱστία μὲν στείλαντο, θέσαν δ᾽ ἐν νηῒ μελαίνῃ, στείλαντο/στέλλω: θέτω σὲ τάξι, τακτοποιῶ, ἐφοδιάζω, ἑτοιμάζω. Μέση φωνή: στέλλομαι: παρασκευάζομαι, ἑτοιμάζομαι, ἐξοπλίζομαι. Γενικῶς: ἀποστέλλω, στέλνω, προετοιμάζομαι γιὰ ἐκστρατεία, ξεκινῶ, ἀναχωρῶ, συνάγω, συναθροίζω, συγκεντρώνω, συστέλλω–μαζεύω τὰ ἱστία ἱστὸν δ᾽ ἱστοδόκῃ πέλασαν προτὸνοισιν ὑφέντες ἡ ἱστοδόκη: τὸ ξύλο τῆς πρύμνης, στὸ ὁποῖο ἐστηρίζετο ὁ καταβιβαζόμενος ἱστός. ἱστοπέδη: ἡ ὀπὴ τῆς τρόπιδος-τῆς καρίνας, ἐντὸς τῆς ὁποίας ἐστηρίζετο ὁ ἱστὸς (βλ. 26η ἑνότητα) οἱ πρότονοι: μπροστινὰ καραβόσχοινα στηρίξεως τοῦ ἱστοῦ (ἀργότερα ἡ λέξις χρησιμοποιεῖται καὶ γιὰ τὰ σχοινιὰ ἀναρτήσεως τῶν ἱστίων). Οἱ ἐπίτονοι: τὰ καραβόσχοινα τοῦ ὀπισθίου τμήματος τοῦ πλοίου πελάζω: πλησιάζω, ἔρχομαι κοντά, ἕλκω πλησίον, φέρνω κοντά, πλησιάζω κάτι σὲ κάτι ἄλλο καρπαλίμως, τὴν δ᾽ εἰς ὅρμον προέρεσσαν ἐρετμοῖς. προέρεσσαν /προερύω: καθέλκω πλοῖο, ρίχνω πλοῖο στὴν θάλασσα, ὁδηγῶ πλοῖο πρὸς ὅρμο κωπηλατῶντας ὁ ἐρετμός: τὸ κουπὶ (βλ. 15η ἑνότητα) ἐκ δ᾽ εὐνὰς ἔβαλον, κατὰ δὲ πρυμνήσι᾽ ἔδησαν· ἡ εὐνή: τὸ κρεβάτι, ἡ κλίνη, ἡ κοίτη, ἡ συζυγικὴ κλίνη, καὶ ἡ ἄγκυρα (κυρίως ἡ λίθινη) τὰ πρυμνήσια: τὰ σχοινιὰ προσδέσεως στὴν ξηρά, (σχοινιὰ στὴν πρύμνη τοῦ πλοίου) ἐκ δὲ καὶ αὐτοὶ βαῖνον ἐπὶ ῥηγμῖνι θαλάσσης, ὁ ρηγμίν: τὸ θαλάσσιο κῦμα ποὺ σπάει στὴν ἀκτή, καὶ ἡ ἴδια ἡ ἀκτὴ ποὺ δέχεται τὸ κῦμα Γιά τήν ἑρμηνεία τῶν λέξεων σέ ὅλες τίς ἑνότητες : Λεξικόν τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Ἰωάν. Σταματάκου, Ἐκδοτικός Ὀργανισμός “ Ο ΦΟΙΝΙΞ” ΕΠΕ, Ἀθήνα 1972 Γιά τήν Γραμματική σέ ὅλες τίς ἑνότητες : Γραμματική τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Ἀχιλλέως Τζαρτζάνου, Ἐκδοτικός οἶκ Η δυσάρεστη για τους Τρώες τροπή της μάχης αναγκάζει τον Έκτορα να γυρίσει στην Τροία και να ζητήσει από τη μητέρα του Εκάβη να κάνει δέηση στην Αθηνά. Στις Σκαιές Πύλες του κάστρου συναντά τη γυναίκα του με τον γιο του. Η Ο Έκτορας επιστρέφει στη μάχη και μονομαχεί με τον Αίαντα, χωρίς αποτέλεσμα. Οι αντίπαλοι αποφασίζουν ανακωχή για την επόμενη μέρα, για να κάψουν τους νεκρούς, και οι Αχαιοί κτίζουν προστατευτικό κάστρο και το περιβάλλουν με τάφρο. Θ Ο Δίας απαγορεύει στους θεούς να πάρουν μέρος στη μάχη που αρχίζει το πρωί. Η ζυγαριά με τις μοίρες του θανάτου γέρνει προς τους Aχαιούς, ενώ οι Tρώες ξεθαρρεύουν και στρατοπεδεύουν στο ύπαιθρο. 2 Ι Ὁμήρου / Ἰλιάς, 7η Ἑνότητα Ραψωδία Α, στίχοι 446-543 Ὣς εἰπὼν ἐν χερσὶ τίθει, ὃ δὲ δέξατο χαίρων Ἔτσι εἶπε καὶ στὰ χέρια τὴν ἔθεσε, κι ἐκεῖνος δέχθηκε χαρούμενος παῖδα φίλην· τοὶ δ᾽ ὦκα θεῷ ἱερὴν ἑκατόμβην τὸ ἀγαπημένο παιδί, κι αὐτοὶ ἀμέσως στὸν θεὸ τὴν ἱερὴ ἑκατόμβη ἑξείης ἔστησαν εὔδμητον περὶ βωμόν, καθ’ ἑξῆς ἔστησαν γύρω ἀπὸ τὸν εὔδμητο βωμό, χερνίψαντο δ᾽ ἔπειτα καὶ οὐλοχύτας ἀνέλοντο. τὰ χέρια ἔνιψαν ἔπειτα καὶ τὰ ἀλεσμένα κριθάρια τῆς θυσίας πῆραν. τοῖσιν δὲ Χρύσης μεγάλ᾽ εὔχετο χεῖρας ἀνασχών· 450 γι’ αὐτοὺς δὲ ὁ Χρύσης δυνατὰ προσεύχετο τὰ χέρια σηκώνοντας ψηλὰ «Κλῦθί μευ ἀργυρότοξ᾽, ὃς Χρύσην ἀμφιβέβηκας « Ἄκουσέ με ἀργυρότοξε, ποὺ τὴν Χρύση προστατεύεις Κίλλάν τε ζαθέην Τενέδοιό τε ἶφι ἀνάσσεις· καὶ στὴν Κίλλα καὶ τὴν ἱερὴ Τένεδο ἰσχυρῶς κυβερνᾷς ἦ μὲν δή ποτ᾽ ἐμεῦ πάρος ἔκλυες εὐξαμένοιο, στ’ ἀλήθεια, ἐὰν κάποτε πρὶν ἐμένα ἄκουσες προσευχόμενο τίμησας μὲν ἐμέ, μέγα δ᾽ ἴψαο λαὸν Ἀχαιῶν· καὶ μὲ τίμησες, ἰσχυρῶς καταπιέζοντας τὸν στρατὸ τῶν Ἀχαιῶν, ἠδ᾽ ἔτι καὶ νῦν μοι τόδ᾽ ἐπικρήηνον ἐέλδωρ· 455 ὅπως τότε καὶ τώρα αὐτὴν ἐκπλήρωσε τὴν ἐπιθυμία μου. ἤδη νῦν Δαναοῖσιν ἀεικέα λοιγὸν ἄμυνον.» εὐθὺς ἀμέσως τοὺς Δαναοὺς ἀπὸ τὸν ἀνάρμοστο ὄλεθρο προστάτεψε.» Ὣς ἔφατ᾽ εὐχόμενος, τοῦ δ᾽ ἔκλυε Φοῖβος Ἀπόλλων. Ἔτσι μίλησε προσευχόμενος, καὶ τὸν ἄκουσε ὁ Φοῖβος Ἀπόλλων. αὐτὰρ ἐπεί ῥ᾽ εὔξαντο καὶ οὐλοχύτας προβάλοντο, καὶ τότε, ἀφοῦ προσευχήθηκαν καὶ τὰ ἀλεσμένα κριθάρια τοποθέτησαν μπροστά, αὐέρυσαν μὲν πρῶτα καὶ ἔσφαξαν καὶ ἔδειραν, τράβηξαν πίσω τὶς κεφαλὲς (τῶν ἱερείων) καὶ ἔσφαξαν καὶ ἔγδαραν, μηρούς τ᾽ ἐξέταμον κατὰ τε κνίσῃ ἐκάλυψαν 460 τοὺς μηροὺς τεμάχισαν καὶ μὲ λίπος τοὺς κάλυψαν δίπτυχα ποιήσαντες, ἐπ᾽ αὐτῶν δ᾽ ὠμοθέτησαν· διπλώνοντας στὰ δύο, καὶ πάνω τους τοποθέτησαν ὠμὰ (τεμάχια) καῖε δ᾽ ἐπὶ σχίζῃς ὁ γέρων, ἐπὶ δ᾽ αἴθοπα οἶνον κι ἔκαιγε ἐπάνω σχίσματα ξύλου ὁ γέρος κι ἐπάνω ἀφρίζοντα οἶνο λεῖβε· νέοι δὲ παρ᾽ αὐτὸν ἔχον πεμπώβολα χερσίν. ἔσταζε. νέοι δίπλα του κρατοῦσαν πεμπώβολα στὰ χέρια. αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ μῆρε κάη καὶ σπλάγχνα πάσαντο, κι ἔπειτα ἀφοῦ κατεκάησαν οἱ μηροὶ κι ἔφαγαν τὰ σπλάχνα, μίστυλλόν τ᾽ ἄρα τἆλλα καὶ ἀμφ᾽ ὀβελοῖσιν ἔπειραν, 465 κομμάτιασαν μετὰ τὰ ὑπόλοιπα καὶ γύρω ἀπὸ τοὺς ὀβελοὺς τὰ διαπέρασαν, ὤπτησάν τε περιφραδέως, ἐρύσαντό τε πάντα. τὰ ἔψησαν ἐπιμελῶς καὶ τὰ ἀπέσυραν ὅλα (ἀπὸ τὴν φωτιά) αὐτὰρ ἐπεὶ παύσαντο πόνου τετύκοντό τε δαῖτα κι ἔπειτα, ἀφοῦ ἔπαυσαν τοῦ κόπου, προετοίμασαν τραπέζι δαίνυντ᾽, οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης. κι ἔτρωγαν, καὶ τίποτε δὲν στερήθηκε ἡ καρδιὰ ἀπὸ τὶς ἴσες μερίδες. αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο, κι ἀφοῦ ἀπὸ ποτὸ καὶ φαγητὸ χόρτασαν, κοῦροι μὲν κρητῆρας ἐπεστέψαντο ποτοῖο, 470 οἱ κοῦροι τοὺς κρατῆρες γέμισαν μέχρι τὴν στεφάνη ποτὸ νώμησαν δ᾽ ἄρα πᾶσιν ἐπαρξάμενοι δεπάεσσιν· κι ἄρχισαν νὰ τὸ μοιράζουν σὲ ὅλων τὰ ποτήρια, οἳ δὲ πανημέριοι μολπῇ θεὸν ἱλάσκοντο κι ἐκεῖνοι ὅλη τὴν ἡμέρα μὲ ὠδὴ τὸν θεὸ ἐξευμένιζαν καλὸν ἀείδοντες παιήονα κοῦροι Ἀχαιῶν καλὸ παιᾶνα τραγουδῶντας οἱ κοῦροι τῶν Ἀχαιῶν μέλποντες ἑκάεργον· ὃ δὲ φρένα τέρπετ᾽ ἀκούων. ψάλλοντας στὸν ἑκάεργο, κι ἐκείνου ἡ ψυχὴ ἐτέρπετο ἀκούγοντας. Ἦμος δ᾽ ἠέλιος κατέδυ καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθε, 475 Ὅταν ὅμως ὁ ἥλιος κατεδύθη κι ἐπῆλθε τὸ σκοτάδι δὴ τότε κοιμήσαντο παρὰ πρυμνήσια νηός· τότε κοιμήθηκαν δίπλα στὰ πρυμνήσια τοῦ πλοίου. ἦμος δ᾽ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς, ὅταν δὲ ἡ ἠριγενὴς ἐφάνη ροδοδάκτυλος Ἠώς, καὶ τότ᾽ ἔπειτ᾽ ἀνάγοντο μετὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν· τότε ἔπειτα ἀπέπλευσαν γιὰ τὸν μεγάλο στρατὸ τῶν Ἀχαιῶν. τοῖσιν δ᾽ ἴκμενον οὖρον ἵει ἑκάεργος Ἀπόλλων· σ’ αὐτοὺς ἄνεμο οὔριο ἔστειλε ὁ ἑκάεργος Ἀπόλλων οἳ δ᾽ ἱστὸν στήσαντ᾽ ἀνὰ θ᾽ ἱστία λευκὰ πέτασσαν, 480 κι ἐκεῖνοι, ἀφοῦ ἔστησαν τὸν ἱστό, τὰ λευκὰ ἱστία ξεδίπλωσαν, ἐν δ᾽ ἄνεμος πρῆσεν μέσον ἱστίον, ἀμφὶ δὲ κῦμα κι ὁ ἄνεμος φούσκωσε στὴν μέση τὸ ἱστίο καὶ γύρω τὸ κῦμα στείρῃ πορφύρεον μεγάλ᾽ ἴαχε νηὸς ἰούσης· τὸ πορφυρὸ στὴν τρόπιδα δυνατὰ ἠχοῦσε καθὼς τὸ πλοῖο προχωροῦσε. ἣ δ᾽ ἔθεεν κατὰ κῦμα διαπρήσσουσα κέλευθον. κι αὐτὸ ἔτρεχε κατὰ τὸ κῦμα ὁλοκληρώνοντας τὴν διαδρομή. αὐτὰρ ἐπεί ῥ᾽ ἵκοντο κατὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν, ἀμέσως ἀφοῦ ἔφθασαν στὸν μεγάλο στρατὸ τῶν Ἀχαιῶν, νῆα μὲν οἵ γε μέλαιναν ἐπ᾽ ἠπείροιο ἔρυσσαν 485 τὸ πλοῖο μὲν ἐκεῖνοι ἐπάνω στὴν μαύρη στεριὰ ἔσυραν ὑψοῦ ἐπὶ ψαμάθοις, ὑπὸ δ᾽ ἕρματα μακρὰ τάνυσσαν· σὲ ὕψωμα πάνω στὴν ἀμμουδιὰ κι ἀπὸ κάτω τέντωσαν μακριὰ στηρίγματα, αὐτοὶ δ᾽ ἐσκίδναντο κατὰ κλισίας τε νέας τε. οἱ ἴδιοι δὲ διεσκορπίστηκαν κατὰ τὶς σκηνὲς καὶ τὰ πλοῖα. Αὐτὰρ ὃ μήνιε νηυσὶ παρήμενος ὠκυπόροισι στὸ μεταξὺ ἐκεῖνος μάνιαζε καθήμενος δίπλα στὰ ταχύπλοα πλοῖα διογενὴς Πηλῆος υἱὸς πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς· ὁ διογενὴς τοῦ Πῃλέως υἱὸς ὁ ταχύπους Ἀχιλλεὺς, οὔτέ ποτ᾽ εἰς ἀγορὴν πωλέσκετο κυδιάνειραν 490 κι οὔτε ποτὲ στὴν ἀγορὰ σύχναζε τὴν κυδιάνειρα οὔτέ ποτ᾽ ἐς πόλεμον, ἀλλὰ φθινύθεσκε φίλον κῆρ οὔτε ποτὲ στὸν πόλεμο, ἀλλὰ ἔφθειρε τὴν καρδιά του αὖθι μένων, ποθέεσκε δ᾽ ἀϋτὴν τε πτόλεμόν τε. ἐκεῖ παραμένοντας, ποθῶντας ὅμως τὴν βοὴ τῆς μάχης καὶ τὸν πόλεμο. Ἀλλ᾽ ὅτε δή ῥ᾽ ἐκ τοῖο δυωδεκάτη γένετ᾽ ἠώς, Ἀλλὰ ὅταν ἀπὸ τότε ξημέρωσε ἡ δωδεκάτη αὐγή, καὶ τότε δὴ πρὸς Ὄλυμπον ἴσαν θεοὶ αἰὲν ἐόντες τότε πρὸς τὸν Ὄλυμπο ξεκίνησαν οἱ ἀθάνατοι θεοὶ πάντες ἅμα, Ζεὺς δ᾽ ἦρχε· Θέτις δ᾽ οὐ λήθετ᾽ ἐφετμέων 495 ὅλοι μαζί, ὁ Ζεὺς ὅμως ἀρχηγός. Ἡ Θέτις ὅμως δὲν λησμόνησε τὴν παράκλησι παιδὸς ἑοῦ, ἀλλ᾽ ἥ γ᾽ ἀνεδύσετο κῦμα θαλάσσης. τοῦ παιδιοῦ της, ἀλλὰ ἀφοῦ ἀναδύθηκε ἀπὸ τὸ κῦμα τῆς θαλάσσης ἠερίη δ᾽ ἀνέβη μέγαν οὐρανὸν Οὔλυμπόν τε. πρωινὴ ἀνέβηκε στὸν μέγα οὐρανὸ καὶ τὸν Ὄλυμπο, εὗρεν δ᾽ εὐρύοπα Κρονίδην ἄτερ ἥμενον ἄλλων καὶ βρῆκε τὸν εὐρύοπα Κρονίδη μακριὰ ἀπὸ τοὺς ἄλλους καθήμενο ἀκροτάτῃ κορυφῇ πολυδειράδος Οὐλύμποιο· στὴν ἀκροτάτη κορυφὴ τοῦ πολυκορύφου Ὀλύμπου, καὶ ῥα πάροιθ᾽ αὐτοῖο καθέζετο, καὶ λάβε γούνων 500 καὶ τότε ἀφοῦ κάθισε μπροστά του, ἔπιασε τὰ γόνατα σκαιῇ, δεξιτερῇ δ᾽ ἄρ᾽ ὑπ᾽ ἀνθερεῶνος ἑλοῦσα μὲ τὴν ἀριστερὴ καὶ μὲ τὴν δεξιὰ τὸ πηγοῦνι πιάνοντας, λισσομένη προσέειπε Δία Κρονίωνα ἄνακτα· παρακαλῶντας μίλησε στὸν ἄνακτα Δία Κρονίωνα «Ζεῦ πάτερ, εἴ ποτε δή σε μετ᾽ ἀθανάτοισιν ὄνησα «Ζεῦ πάτερ, ἐὰν κάποτε ἐσὲ μεταξὺ τῶν ἀθανάτων ὠφέλησα ἢ ἔπει ἢ ἔργῳ, τόδε μοι κρήηνον ἐέλδωρ· ἢ μὲ λόγια ἢ μὲ ἔργα, αὐτὴν ἐκπλήρωσέ μου τὴν ἐπιθυμία. τίμησόν μοι υἱὸν ὃς ὠκυμορώτατος ἄλλων 505 τίμησε τὸν υἱό μου, ποὺ ὁ πιὸ ταχυθανὴς ἐκ τῶν ὑπολοίπων ἔπλετ᾽· ἀτάρ μιν νῦν γε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων εἶναι, καθὼς ἐκεῖνον τώρα ὁ ἄναξ τῶν ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων ἠτίμησεν· ἑλὼν γὰρ ἔχει γέρας αὐτὸς ἀποὺρας. ἀτίμασε, διότι ἁρπάζοντας κατέχει τὸ γέρας ποὺ ὁ ἴδιος πῆρε. ἀλλὰ σύ πέρ μιν τῖσον Ὀλύμπιε μητίετα Ζεῦ· ἀλλὰ ἐσὺ τίμησέ τον Ὀλύμπιε σοφὲ Ζεῦ, τόφρα δ᾽ ἐπὶ Τρώεσσι τίθει κράτος ὄφρ᾽ ἄν Ἀχαιοὶ γιὰ τόσο στοὺς Τρῶες δῶσε ὑπεροχὴ μέχρις ὅτου οἱ Ἀχαιοὶ υἱὸν ἐμὸν τίσωσιν ὀφέλλωσίν τέ ἑ τιμῇ.» 510 στὸν υἱό μου νὰ ἀνταποδώσουν τὴν τιμὴ ποὺ τοῦ ὀφείλουν.» Ὣς φάτο· τὴν δ᾽ οὔ τι προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς, Ἔτσι μίλησε, ὅμως σ’ ἐκείνη τίποτε δὲν ἀπάντησε ὁ νεφεληγερέτης Ζεύς, ἀλλ᾽ ἀκέων δὴν ἧστο· Θέτις δ᾽ ὡς ἥψατο γούνων ἀλλὰ σιωπηλὸς γιὰ πολὺ στάθηκε, κι ἡ Θέτις ἔτσι πιάνοντας τὰ γόνατα ὣς ἔχετ᾽ ἐμπεφυυῖα, καὶ εἴρετο δεύτερον αὖτις· γιὰ νὰ τὸν πάρῃ μὲ τὸ μέρος της, τὸν ρώτησε γιὰ δεύτερη φορὰ «Νημερτὲς μὲν δή μοι ὑπόσχεο καὶ κατάνευσον «Ἀληθῶς ὑποσχέσου σ’ ἐμένα καὶ συγκατάνευσε ἢ ἀπόειποv, ἐπεὶ οὔ τοι ἔπι δέος, ὄφρ᾽ ἐὐ εἰδῶ 515 ἢ ἀρνήσου, ἐὰν δὲν εἶναι γιὰ σένα σωστό, ὥστε καλῶς νὰ μάθῳ ὅσσον ἐγὼ μετὰ πᾶσιν ἀτιμοτάτη θεός εἶμι.» πόσο ἐγὼ μεταξὺ ὅλων περιφρονημένη θεὰ εἶμαι.» Τὴν δὲ μέγ᾽ ὀχθήσας προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς· Σ’ αὐτὴν πολὺ θυμωμένος ἀπάντησε ὁ νεφεληγερέτης Ζεὺς «Ἦ δὴ λοίγια ἔργ᾽ ὅ τέ μ᾽ ἐχθοδοπῆσαι ἐφήσεις « Στ’ ἀλήθεια μὲ πόσο ὀλέθρια ἔργα σὲ ἐχθρότητα θὰ μὲ σπρώξῃς Ἥρῃ ὅτ᾽ ἂν μ᾽ ἐρέθῃσιν ὀνειδείοις ἐπέεσσιν· μὲ τὴν Ἥρα ὅταν μὲ προκαλέσῃ μὲ ὑβριστικὰ λόγια, ἣ δὲ καὶ αὔτως μ᾽ αἰεὶ ἐν ἀθανάτοισι θεοῖσι 520 ἡ ὁποία καὶ ἔτσι συνεχῶς μέσα στοὺς ἀθανάτους θεοὺς νεικεῖ, καὶ τέ μὲ φησι μάχῃ Τρώεσσιν ἀρήγειν. μὲ μαλώνει, λέγοντας ὅτι στὴν μάχη βοηθῶ τοὺς Τρῶες. ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν αὖτις ἀπόστιχε μή τι νοήσῃ ἀλλὰ ἐσὺ τώρα ἀμέσως ἀπομακρύνσου μὴ καταλάβει κάτι Ἥρη· ἐμοὶ δέ κε ταῦτα μελήσεται ὄφρα τελέσσω· ἡ Ἥρα, κι ἐμένα αὐτὰ θὰ ἀπασχολήσουν μέχρι νὰ τὰ ἐκτελέσῳ. εἰ δ᾽ ἄγε τοι κεφαλῇ κατανεύσομαι ὄφρα πεποίθῃς· κι ἔλα, σ’ ἐσένα μὲ τὴν κεφαλὴ θὰ κατανεύσῳ γιὰ νὰ πεισθῇς, τοῦτο γὰρ ἐξ ἐμέθεν γε μετ᾽ ἀθανάτοισι μέγιστον 525 διότι αὐτὸ ἀπὸ ἐμένα μεταξὺ τῶν ἀθανάτων τὸ μέγιστο τέκμωρ· οὐ γὰρ ἐμὸν παλινάγρετον οὐδ᾽ ἀπατηλὸν τεκμήριο, καθὼς τὸ δικό μου οὔτε εἶναι ἀνακλητέο, οὔτε ἀπατηλό, οὐδ᾽ ἀτελεύτητον ὅ τί κεν κεφαλῇ κατανεύσω.» οὔτε ἀνεκτέλεστο αὐτὸ ποὺ μὲ τὴν κεφαλὴ θὰ κατανεύσῳ.» Ἦ καὶ κυανέῃσιν ἐπ᾽ ὀφρύσι νεῦσε Κρονίων· Εἶπε καὶ μὲ τὰ σκοῦρα φρύδια του ἐπένευσε ὁ Κρονίων, ἀμβρόσιαι δ᾽ ἄρα χαῖται ἐπεῤῥώσαντο ἄνακτος ἐνῷ ἡ θαυμαστὴ μακριὰ κόμη τοῦ ἄνακτος χύθηκε κυματίζοντας κρατὸς ἀπ᾽ ἀθανάτοιο· μέγαν δ᾽ ἐλέλιξεν Ὄλυμπον. 530 ἀπὸ τὴν ἀθάνατη κεφαλή, καὶ ἰσχυρῶς ἔσεισε τὸν Ὄλυμπο. Τώ γ᾽ ὣς βουλεύσαντε διέτμαγεν· ἣ μὲν ἔπειτα Ἔτσι οἱ δυό τους ἀποφάσισαν κι ἔφυγαν χωριστά. Ἐκείνη μὲν ἔπειτα εἰς ἅλα ἆλτο βαθεῖαν ἀπ᾽ αἰγλήεντος Ὀλύμπου, στὴν βαθειὰ θάλασσα βούτηξε ἀπὸ τὸν ἀκτινοβόλο Ὄλυμπο Ζεὺς δὲ ἑὸν πρὸς δῶμα· θεοὶ δ᾽ ἅμα πάντες ἀνέσταν κι ὁ Ζεὺς πρὸς τὸ παλάτι του. Οἱ θεοὶ συγχρόνως ὅλοι ἀνασηκώθηκαν ἐξ ἑδέων σφοῦ πατρὸς ἐναντίον· οὐδέ τις ἔτλη ἀπὸ τοὺς θρόνους ἔναντι τοῦ πατρός τους . κανεὶς δὲν ἄντεξε μεῖναι ἐπερχόμενον, ἀλλ᾽ ἀντίοι ἔσταν ἅπαντες. 535 νὰ μείνῃ καθὼς ἔφθανε, ἀλλὰ ἀπέναντι στάθηκαν ὅλοι. ὣς ὃ μὲν ἔνθα καθέζετ᾽ ἐπὶ θρόνου· οὐδέ μιν Ἥρη κι ἔτσι ἐκεῖνος κάθισε ἐπὶ τοῦ θρόνου, ὅμως καθόλου ἀπὸ τὴν Ἥρα ἠγνοίησεν ἰδοῦσ᾽ ὅτι οἱ συμφράσσατο βουλὰς δὲν διέφυγε ποὺ εἶδε ὅτι μ’ ἐκεῖνον συμφώνησε ἀποφάσεις ἀργυρόπεζα Θέτις θυγάτηρ ἁλίοιο γέροντος. ἡ ἀργυρόποδη Θέτις, ἡ θυγατέρα τοῦ θαλασσινοῦ γέροντος. αὐτίκα κερτομίοισι Δία Κρονίωνα προσηύδα· κι ἀμέσως περιπαίζοντας τὸν Κρονίωνα Δία εἶπε «Τίς δ᾽ αὖ τοι δολομῆτα θεῶν συμφράσσατο βουλάς; 540 «Ποιός θεὸς πάλι μ’ ἐσένα πανοῦργε συμφώνησε ἀποφάσεις; αἰεί τοι φίλον ἐστὶν ἐμεῦ ἀπὸ νόσφιν ἐόντα συνεχῶς σ’ ἀρέσει ὅταν βρίσκεσαι μακριὰ ἀπὸ ἐμένα κρυπτάδια φρονέοντα δικαζέμεν· οὐδέ τί πώ μοι κρυφίως νὰ σκέφτεσαι καὶ ν’ ἀποφασίζῃς, καὶ κανέναν ἀκόμη σ’ ἐμένα πρόφρων τέτληκας εἰπεῖν ἔπος ὅττι νοήσῃς.» δὲν τόλμησες μὲ προθυμία νὰ πῇς λόγο ποὺ σκέφθηκες.» Λεξιλόγιον χερνίψαντο δ᾽ ἔπειτα καὶ οὐλοχύτας ἀνέλοντο οὐλοχύται: ὁλόκληροι ἢ χονδροαλεσμένοι κόκκοι κριθαριοῦ, μὲ τοὺς ὁποίους ἔραιναν τὰ ἱερεῖα πρὶν τὴν θυσία ἀνέλοντο/ἀναιρέω: σηκώνω, μαζεύω, μεταφέρω, κομίζω, περισυλλέγω πτώματα πρὸς ταφή, καταστρέφω, ἀφανίζω, ἐξοντώνω, καταρρίπτω ἐπιχείρημα, ἀνατρέπω, καταλύω, ἀκυρώνω, διαγράφω, ἐξαλείφω, ὁρίζω, διατάσσω, παίρνω γιὰ τὸν ἑαυτό μου, κερδίζω, νικῶ, ἀποκτῶ, κατορθώνω, ἁρπάζω καὶ φεύγω, ἀναλαμβάνω, δεσμεύομαι, ἀποδέχομαι, ἀποσύρω, λύνω τίμησας μὲν ἐμέ, μέγα δ᾽ ἴψαο λαὸν Ἀχαιῶν· ἴψαο /ἴπτομαι: πιέζω ἰσχυρῶς, καταπιέζω αὐτὰρ ἐπεί ῥ᾽ εὔξαντο καὶ οὐλοχύτας προβάλοντο, προβάλλω: ὠθῶ, σπρώχνω μπροστά, τοποθετῶ μπροστά, ἀρχίζω, ξεκινῶ, θέτω ὡς ἐπιχείρημα, προτείνω, παρουσιάζω, προβάλλω, ρίχνω ἢ χύνω μπροστά σὲ ἄλλον κάτι, βάλλω πρῶτος, ρίπτω μακρύτερα, ὑπερβαίνω, ὑπερτερῶ, κρατῶ κάτι μπροστά μου, προτάσσω, προσάγω, κατηγορῶ αὐέρυσαν μὲν πρῶτα καὶ ἔσφαξαν καὶ ἔδειραν, αὐερύω: ἕλκω πρὸς τὰ πίσω, ἕλκω τὸ κεφάλι τοῦ ἱερείου πρὸς τὰ πίσω γιὰ νὰ κόψῳ τὸν λαιμό του σὲ θυσία ἔδειραν /δέρω-δείρω: γδέρνω, ἀφαιρῶ τὸ δέρμα τοῦ ζώου μηρούς τ᾽ ἐξέταμον κατὰ τε κνίσῃ ἐκάλυψαν ἐξέταμον/ἐκτέμνω-τάμνω: ἀποκόβω, καταστρέφω, ἀφαιρῶ, ὑλοτομῶ, πελεκῶ, σκαλίζω, τεμαχίζω, χωρίζω, διαιρῶ καῖε δ᾽ ἐπὶ σχίζῃς ὁ γέρων, ἐπὶ δ’αἴθοπα οἶνον ἡ σχίζη-α: λεπτὸ τεμάχιο ξύλου ποὺ ἔχει ἀποκοπῇ, ροκανίδι, πελεκούδι, σκλήθρα, καυσόξυλο αἴθοψ (ἐκ τοῦ αἴθω: καὶω): ὁ ἔχων φλογισμένη ὄψι, ὁ ἔχων τὴν ὄψι τοῦ μετάλλου, ὁ ἀστραφτερός, ὁ καπνὸς ὁ ἀνακατεμένος μὲ φλόγες, καὶ ὁ μελανός, ὁ σκοτεινός. Αἴθοψ οἶνος: ὁ ἀφρώδης οἶνος λεῖβε· νέοι δὲ παρ᾽ αὐτὸν ἔχον πεμπώβολα χερσίν λείβω: χύνω, ἐκχέω, στάζω, κάνω σπονδὴ μὲ κρασί, ἀφήνω νὰ κυλήσῃ, ἐκρέω λείβομαι: λιώνω, φθείρομαι, τήκομαι πεμπώβολο (πέντε + ὀβελός): πενταπλὸς ὀβελός, μὲ πέντε αἰχμές, πηρούνι μὲ πέντε δόντια αὐτὰρ ἐπεὶ κατὰ μῆρε κάη καὶ σπλάγχνα πάσαντο, πάσαντο/πατέομαι : τρέφομαι, τρώγω, ἐσθίω, γεύομαι μίστυλλόν τ᾽ ἄρα τἆλλα καὶ ἀμφ᾽ ὀβελοῖσιν ἔπειραν, μίστυλλον/μιστύλλω: κόβω τὸ κρέας σὲ κομμάτια ὁ ὀβελός: ἡ σούβλα ἔπειραν /πείρω: διαπερνῶ, τρυπῶ ὤπτησάν τε περιφραδέως, ἐρύσαντὸ τε πάντα. ὀπτάω: ψήνω κρέας στὴν σχάρα καὶ στὰ κάρβουνα, ψήνω ψωμί, ψήνω ἀγγεῖα ὁ περιφραδής: σκεπτικός, πολὺ προσεκτικός, ἐπιμελὴς αὐτὰρ ἐπεὶ παύσαντο πόνου τετύκοντὸ τε δαῖτα τετύκοντο/τεύχω: ποιῶ, δημιουργῶ, κατασκευάζω (βλ. 19η ἑνότητα) κοῦροι μὲν κρητῆρας ἐπεστέψαντο ποτοῖο, ἐπιστέφω: περιβάλλω μὲ στεφάνη, ἐπιθέτω στεφάνη, γεμίζω μὲ ποτὸ μέχρι τὴν στεφάνη, ἐπιχέω νώμησαν δ᾽ ἄρα πᾶσιν ἐπαρξάμενοι δεπάεσσιν· τὸ δέπας: τὸ κύπελλο, τὸ ποτήρι οἳ δὲ πανημέριοι μολπῇ θεὸν ἱλάσκοντο πανημέριος (πᾶν +ἡμέρα): ὁλοήμερος, καθ’ ὅλην τὴν διάρκεια τῆς ἡμέρας ἡ μολπή: ἡ ὠδή, τὸ τραγούδι ποὺ συνοδεύεται ἀπὸ χορὸ Ἦμος δ᾽ ἠέλιος κατέδυ καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθε, ἦμος …..τῆμος: ὅταν …..τότε κνέφας: σκοτεινιά, ἀπογευματινὸ σκοτείνιασμα, τὸ λυκόφως, τὸ πρωινὸ ξημέρωμα, τὸ χάραμα καὶ τότ᾽ ἔπειτ᾽ ἀνάγοντο μετὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν· ἀνάγοντο/ἀνάγω (ἄνω+ἄγω): ὁδηγῶ-κατευθύνω πρὸς τὰ ἐπάνω, ὁδηγῶ στὴν ἀνοιχτὴ θάλασσα, μεταφέρω, μεταφέρω ἀπὸ τὴν ἀκτὴ πρὸς τὴν ἐνδοχώρα, σηκώνω, διευθύνω, ἀνασηκώνω, ἐγείρω, ἐπαναφέρω, ἀποσύρω, ἀποτραβιέμαι, ὑποχωρῶ τοῖσιν δ᾽ ἴκμενον οὖρον ἵει ἑκάεργος Ἀπόλλων· ἴκμενος οὖρος: εὐνοϊκός, οὔριος ἄνεμος ἵει /ἵημι: ρίπτω, βάλλω (γνωστὴ πλέον λέξις) οἳ δ᾽ ἱστὸν στήσαντ᾽ ἀνὰ θ᾽ ἱστία λευκὰ πέτασσαν, ἀνα-πέτασσαν/ἀναπετάννυμι: ἀνοίγω διάπλατα, ἁπλώνω, ξεδιπλώνω, φανερώνω, ἐκθέτω, διαχέω, διασκορπίζω ἐν δ᾽ ἄνεμος πρῆσεν μέσον ἱστίον, ἀμφὶ δὲ κῦμα πρῆσεν/πρήθω: φουσκώνω φυσῶντας, κάνω νὰ ἀναβλύσῃ κάτι, φυσῶ πρὸς τὰ ἔξω-ἐκφυσῶ, ἀνάβω κάτι φυσῶντας, φυσῶ, ἐκπνέω, ἐκβάλλω φυσῶντας στείρῃ πορφύρεον μεγάλ᾽ ἴαχε νηὸς ἰούσης· ἡ στείρη/στεῖρα :1. ἰσχυρὴ χαλύβδινη δοκὸς ἢ χαλύβδινο κατασκεύασμα ποὺ ὑψώνεται κατακορύφως ἀπὸ τὴν τρόπιδα τοῦ σκάφους στὸ πρωραῖο ἄκρο του, καὶ ἐπάνω στὴν ὁποία καταλήγουν καὶ καρφώνονται τὰ ἐλάσματα τῆς ἐξωτερικῆς ἐπενδύσεως τοῦ πλοίου, κοινῶς: τὸ κοράκι (α. «κατακόρυφη στεῖρα» β. «εὐθύγραμμη στεῖρα» γ. «καμπυλωμένη στεῖρα»), 2. ἡ τρόπιδα τοῦ πλοίου καὶ μάλιστα τὸ τμῆμα ποὺ διασχίζει τὰ κύματα ἣ δ᾽ ἔθεεν κατὰ κῦμα διαπρήσσουσα κέλευθον διαπρήσσουσα /διαπράσσω: διέρχομαι, διασχίζω, ὁλοκληρώνω διαδρομή-ταξείδι (διαπράσσω κέλευθον), διανύω χρονικὸ διάστημα (περνάω, μὲ τὴν χρονικὴ ἔννοια-π.χ. ἤματα διέπρησσον-περνοῦσαν οἱ ἡμέρες), ὁλοκληρώνω κάτι, πραγματοποιῶ, κατορθώνω, ἐκτελῶ, τακτοποιῶ, τελειώνω, καταστρέφω, ἀποκτείνω. Μέση φωνή: κατορθώνω γιὰ τὸν ἑαυτό μου, ἔχω σκοπιμότητα, ἐπωφελοῦμαι ὑψοῦ ἐπὶ ψαμάθοις, ὑπὸ δ᾽ ἕρματα μακρὰ τάνυσσαν· τὸ ἕρμα: πρόσθετο βάρος ἰσορροπίας σὲ πλοῖο, δοκὸς στηρίξεως πλοίου κατὰ τὴν τοποθέτησί του στὴν ξηρά, ὁ θαλάσσιος ὕφαλος, ὁ σωρὸς χωμάτων ἢ λίθων, μεταφορικῶς: τὸ ἀνθρώπινο στήριγμα, ὁ προστάτης, ὁ ὑπερασπιστής. Τὰ ἕρματα: τὰ ἐνώτια, τὰ σκουλαρίκια, ὁ δεσμός, ἡ ταινία, ὁ βρόχος, οἱ σπειροειδεῖς σχηματισμοὶ ἡ λέξις χρησιμοποιεῖται καὶ σὲ τυπικὲς φράσεις ὡς ἑξῆς: «ἕρματα θεμελίων» — ἐρείπια θεμελίων «μελαινέων ἕρμ’ ὀδυνάων» — ὀξὺ βέλος ποὺ προκαλεῖ ἀφόρητο πόνο «λαβοῦσα ἕρμα Δῖον» — αὐτὴ ποὺ συνέλαβε καὶ ἐγκυμονεῖ ἀπὸ τὸν Δία αὐτοὶ δ᾽ ἐσκίδναντο κατὰ κλισίας τε νέας τε σκίδνημι/σκεδάννυμι: διασκορπίζω, σκορπίζω, διαλύω σκίδναμαι: διασκορπίζομαι, διαλύομαι, διαχέομαι, διαδίδομαι, διαστέλλομαι, ἐξαπλώνομαι οὔτέ ποτ᾽ εἰς ἀγορὴν πωλέσκετο κυδιάνειραν πωλέομαι: πηγαινοέρχομαι, περιφέρομαι, τριγυρίζω, συχνάζω, συναναστρέφομαι κυδιάνειρα (κῦδος+ἀνήρ): αὐτὴ ποὺ δίνει δόξα–κῦδος-φήμη-τιμὴ στοὺς ἄνδρες Προσοχή! : κῦδος: δόξα, φήμη, τιμὴ κύδος: ὀνειδισμός, βρισιὰ οὔτέ ποτ᾽ ἐς πόλεμον, ἀλλὰ φθινύθεσκε φίλον κῆρ φθινύθεσκε/φθινύθω/φθίνω: φθείρω, καταστρέφω, ἐπιφέρω φθορά, ἐλαττώνω, τείνω πρὸς τὸ τέλος, ἐκλείπω, παρακμάζω, χάνομαι, χάνω τὶς δυνάμεις μου, μαραίνομαι, βασιλεύω, πεθαίνω, σκοτώνω, φονεύω αὖθι μένων, ποθέεσκε δ᾽ ἀϋτὴν τε πτόλεμόν τε. αὖθι (τοπικὸ καὶ χρονικὸ ἐπίρρημα): ἐκεῖ, σ’ αὐτὸ τὸ σημεῖο, ἀμέσως, παρ’ εὐθὺς ἡ ἀϋτή: φωνή- κραυγή-βοὴ πολεμική, ἢ καὶ ἡ ἴδια ἡ μάχη, καὶ τὸ τρίξιμο πάντες ἅμα, Ζεὺς δ᾽ ἦρχε· Θέτις δ᾽ οὐ λήθετ᾽ ἐφετμέων ἡ ἐφετμή: παραγγελία, ἐντολή, προσταγή, διαταγή, παράκλησις, ἀπαίτησις, αἴτησις, ἀξίωσις εὗρεν δ᾽ εὐρύοπα Κρονίδην ἄτερ ἥμενον ἄλλων ἄτερ: χωρίς, δίχως, μακριὰ ἀπὸ, σὲ ἀπόστασι ἀκροτάτῃ κορυφῇ πολυδειράδος Οὐλύμποιο· πολυδειρὰς (πολύ+δειράς): ὁ ἔχων πολλοὺς τραχήλους, ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον ἐπὶ ὀρέων: αὐτὸς ποὺ ἔχει πολλὲς προεξοχές, πολλὲς κορυφὲς ἡ δειράς: ἡ κορυφογραμμὴ ὀροσειρᾶς, καὶ ὁ τράχηλος, ὁ λαιμὸς σκαιῇ, δεξιτερῇ δ᾽ ἄρ᾽ ὑπ᾽ ἀνθερεῶνος ἑλοῦσα ὁ σκαιός: βάναυσος, τραχύς, σκληρός, ἀπότομος, ὁ πρὸς τὰ ἀριστερά, ὁ ἀριστερός, ὁ ἀριστερόχειρ, ὁ ἀδέξιος, ὁ ἀνεπιτήδειος, ὁ ἀγροῖκος, ὁ ἀμαθής, ὁ ἀπαίδευτος, ὁ δυτικός, ὁ ἑσπέριος, ὁ σκοτεινός, ὁ ζοφερός, ὁ δυσοίωνος, ὁ κυρτός, ὁ πλάγιος ὁ ἀνθερεών: λαιμός, πηγοῦνι, φάρυγγας ἔπλετ᾽· ἀτάρ μιν νῦν γε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων ἔπλετο /πέλω: εἶμαι, ὑπάρχω, γίνομαι (γνωστή πλέον λέξι) ἀλλ᾽ ἀκέων δὴν ἧστο· Θέτις δ᾽ ὡς ἥψατο γούνων δήν: ἐπὶ πολύ, γιὰ μεγάλο διάστημα, γιὰ πολὺ καιρό, πρὶν ἀπὸ ἀρκετὸ χρονικὸ διάστημα, πρὸ πολλοῦ, μακριά, σὲ μεγάλη ἀπόστασι ἥψατο/ἅπτω: ἀγγίζω, ψαύω, ψηλαφῶ, ἐπιχειρῶ κάτι, καταπιάνομαι μὲ κάτι, πιάνω, κρατῶ, πλησιάζω, ἁρπάζω, φθάνω στὸν σκοπό μου, ἐπιτίθεμαι, προσβάλλω, ἀρχίζω, θέτω εἰς ἐνέργεια, ἐπενεργῶ, ἐπιδρῶ, ἀντιλαμβάνομαι αἰσθητηριακῶς, ἐννοῶ, καταλαβαίνω, ἔρχομαι σὲ ἐπαφή, ἐπικοινωνῶ, φθάνω κάτι, καταλαμβάνω, γίνομαι κάτοχος, χρησιμοποιῶ, ἐπωφελοῦμαι, ἐφάπτομαι, συναντῶ ὣς ἔχετ᾽ ἐμπεφυυῖα, καὶ εἴρετο δεύτερον αὖτις· ἐμπεφυυῖα-ἐμπεφυὴς (μετοχὴ τοῦ ρήματος ἐμφύω) /ἐμφύω: φυτρώνω, φυτεύω, ἐμβάλλω, ἐμφυτεύω, γεννιέμαι, ἀναπτύσσομαι, συντάσσομαι μὲ κάποιον, πρόσκειμαι σὲ κάποιον, χώνω. Μέση φωνή: προσκολλῶμαι, πιάνομαι. Μεταφορικῶς: μένω στὸ ἴδιο σημεῖο, σὰν νὰ ἔχῳ φυτρώσει ἐκεῖ «Νημερτὲς μὲν δή μοι ὑπόσχεο καὶ κατάνευσον νημερτής (νή + ἁμαρτάνω): ἀληθής, σωστός, ἀψευδὴς ἢ ἀπόειποv, ἐπεὶ οὔ τοι ἔπι δέος, ὄφρ᾽ ἐῢ εἰδῶ ἀπεῖπον (ἀόριστος μὲ σημασία ἐνεστῶτος): ὁμιλῶ μὲ ἐλευθεροστομία, ἀποκαλύπτω, ἐκστομίζω, διακοινώνω, ἐκφωνῶ, ἀρνοῦμαι, ἀπορρίπτω, ἀποποιοῦμαι, ἀπαγορεύω, ἀποκηρύσσω, παραχωρῶ, ἀφήνω, δὲν ἀναγνωρίζω, παραιτοῦμαι, ἀποστρέφω, ἀφήνομαι, ἐνδίδω, ἀποκάμνω, καταβάλλομαι, ἐξαντλοῦμαι, ἐγκαταλείπω, ὑποχωρῶ, ἀποτυγχάνω, ὑπολείπομαι ὅσσον ἐγὼ μετὰ πᾶσιν ἀτιμοτὰ τη θεός εἰμι.» ὅσσον/ὅσσος: ὅσος, τόσος, πόσος ὁ, ἡ ἄτιμος, τὸ ἄτιμον: ὁ μὴ τιμημένος, ὁ περιφρονημένος, ὁ ἐπονείδιστος, ὁ αἰσχρός, ὁ εὐτελής, ὁ ἀνάξιος, ὁ στερημένος πολιτικῶν δικαιωμάτων, ὁ ἀνεκδίκητος «Ἦ δὴ λοίγια ἔργ᾽ ὅ τέ μ᾽ ἐχθοδοπῆσαι ἐφήσεις ἐχθοδοπέω: βρίσκομαι σὲ ἐχθρότητα μὲ κάποιον, μαλώνω ἐφήσεις/ἐφίημι: στέλνω, παρακινῶ, παροτρύνω, παρορμῶ, ρίπτω, ἐξακοντίζω, ρίπτω τὰ χέρια μου ἐπιτιθέμενος σὲ κάποιον, προβάλλω κάτι ἐναντίον τινός, δίδω, χαρίζω, ἀπευθύνω ἐναντίον κάποιου, ἀφήνω, ἐξαπολύω, βάζω, παραχωρῶ, χορηγῶ, ἐπιτρέπω, διατάσσω, παραδίδω, ἐγκαταλείπω, ἀφήνω κάτι στὴν κρίσι ἄλλου, προτρέπω, ἐπιθυμῶ, ποθῶ, θέλω, ἀποβλέπω σὲ κάτι, σκοπεύω ἐφίεμαι: ἀποβλέπω σὲ κάτι Ἥρῃ ὅτ᾽ ἂν μ᾽ ἐρέθῃσιν ὀνειδείοις ἐπέεσσιν· ἐρέθησιν/ἐρεθίζω: ἐξοργίζω, ἐξάπτω, ἐκνευρίζω, ἐξερεθίζω, ἐξοργίζω, προκαλῶ διέγερσι, προκαλῶ, ἐντείνω, παροτρύνω, ἐνθουσιάζω, παροξύνω σὲ ὀργή-σὲ μάχη, παρακινῶ σὲ ἅμιλλα, ἀγγίζω, προσελκύω, θέλγω, προκαλῶ περιέργεια νεικεῖ, καὶ τέ μὲ φησι μάχῃ Τρώεσσιν ἀρήγειν νεικέω/νεικείω: φιλονεικῶ, ἐρίζω, λογομαχῶ, στενοχωρῶ μὲ λόγια, ἐπιπλήττω, κακολογῶ, κατηγορῶ, ὑβρίζω ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν αὖτις ἀπόστιχε μή τι νοήσῃ ἀπόστιχε/ἀποστείχω: ἀποχωρῶ, φεύγω, ἀπέρχομαι, ἀναχωρῶ γιὰ τὴν πατρίδα τέκμωρ· οὐ γὰρ ἐμὸν παλινάγρετον οὐδ᾽ ἀπατηλὸν τέκμωρ/τέκμαρ: τεκμήριο, ὅριο, τέλος, πέρας, ἐπιδίωξις, σκοπός, πρόθεσις, διέξοδος, ἀσφαλὲς σημεῖο, βέβαιο σημάδι, σίγουρη ἔνδειξις, σύμπτωμα παλινάγρετος ( πάλιν+ἀγρέω): ὁ ἀνακαλούμενος, ὅς δύναται ν’ ἀνακτηθῇ, αὐτὸς ποὺ ἀνακαλεῖ τοὺς λόγους του ἀπατηλός/ἀπατήλιος: ἀπατηλός, πανοῦργος, δόλιος, ψεύτικος, σφαλερός, λανθασμένος Ἦ καὶ κυανέῃσιν ἐπ᾽ ὀφρύσι νεῦσε Κρονίων· ἦ: ἐδῶ μὲ τὴν σημασία τοῦ εἶπε ἀμβρόσιαι δ᾽ ἄρα χαῖται ἐπεῤῥώσαντο ἄνακτος ὁ ἀμβρόσιος: θεϊκός, θεῖος, ἀθάνατος, ἄφθαρτος, ἔξοχος, ἐξαίρετος, θαυμαστὸς αἱ χαῖται /ἡ χαίτη: ἡ χαίτη, τὰ μακριὰ λυμένα μαλλιά, ἡ κόμη, τὸ φύλλωμα τῶν δὲνδρων, ἡ ἀλογοουρὰ κρατὸς ἀπ᾽ ἀθανάτοιο· μέγαν δ᾽ ἐλέλιξεν Ὄλυμπον. ἐλελίζω: περιστρέφω, στριφογυρίζω, ἀναγκάζω τὸ στράτευμα νὰ στραφῇ ἐναντίον τοῦ ἐχθροῦ, κινοῦμαι ἑλικοειδῶς, σείω, δονῶ, χτυπῶ χορδές, ἀλαλάζω, βγάζω κραυγὴ πόνου, θρηνῶ, ἐκπέμπω ἦχο, χτυπῶ, συναθροίζω στρατιῶτες, ἐγείρω πολεμικὴ ἰαχή, ὑψώνω φωνὴ δυνατὴ Τώ γ᾽ ὣς βουλεύσαντε διέτμαγεν· ἣ μὲν ἔπειτα διατμήγω: διατέμνω, κόβω στὰ δύο, διαχωρίζω, ξεχωρίζω, διακρίνω διέτμαγεν: ἔφυγαν χωριστὰ τμήγω: τέμνω, σχίζω, κόβω εἰς ἅλα ἆλτο βαθεῖαν ἀπ᾽ αἰγλήεντος Ὀλύμπου, ἆλτο/ἅλλομαι: ἀναπηδῶ, σκιρτῶ, ὑπερβαίνω, ὑπερπηδῶ, τινάσσομαι, ξεπηδῶ, ἀντηχῶ, τρέμω, ἐφορμῶ, ἐπιτίθεμαι ὁ αἰγλήεις: ἐκτυφλωτικός, ἀστραφτερός, ἀκτινοβόλος, στιλπνός, γυαλιστερὸς ἠγνοίησεν ἰδοῦσ᾽ ὅτι οἱ συμφράσσατο βουλὰς ἠγνοίησεν/ἀγνοέω: ἀγνοῶ, δὲν γνωρίζω, δὲν κατανοῶ, σφάλλω, κάνω λάθος ἒξ ἀγνοίας, πλανῶμαι συμφράζομαι: συλλογίζομαι, διαλογίζομαι, συσκέπτομαι μὲ κάποιον γιὰ ἐξεύρεσι σχεδίου, ἐπινοῶ, μηχανῶμαι, συμβουλεύω, κατεργάζομαι. συμφράζω: συμφράζω, ἀναφέρω, μνημονεύω αὐτίκα κερτομίοισι Δία Κρονίωνα προσηύδα· ἡ κερτομία: σκῶμμα, χλευασμός, ἐμπαιγμός, ἐξαπάτησις, ξεγέλασμα κερτομέω: περιπαίζω, σκύπτω, περιγελῶ, χλευάζω, σαρκάζω, λοιδορῶ, περιφρονῶ «Τὶςδ᾽ αὖ τοι δολομῆτα θεῶν συμφράσσατο βουλάς; ὁ δολομήτις/δολιομήτις (δόλος+μῆτις): ὁ δολίως σκεπτόμενος, ὁ πανοῦργος, ὁ δόλιος κρυπτὰ δια φρονέοντα δικαζέμεν· οὐδέ τί πώ μοι ὁ κρυπτάδιος: κρυπτός, μυστικός, λαθραῖος, κρυφὸς δικάζω: δικάζω, κρίνω, ἀποφασίζω ὡς δικαστής, ἐκδίδω δικαστικὴ ἀπόφασι, ὁρίζω ποινή, εἶμαι δικαστής. δικάζομαι: καταφεύγω σὲ δίκη, κατηγοροῦμαι, ἐνάγομαι, ἀπολογοῦμαι πρόφρων τέτληκας εἰπεῖν ἔπος ὅττι νοήσῃς.» ὁ πρόφρων: πρόθυμος, εὔνους, εὐμενής, ἔνθερμος Γιά τήν ἑρμηνεία τῶν λέξεων σέ ὅλες τίς ἑνότητες : Λεξικόν τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Ἰωάν. Σταματάκου, Ἐκδοτικός Ὀργανισμός “ Ο ΦΟΙΝΙΞ” ΕΠΕ, Ἀθήνα 1972 Γιά τήν Γραμματική σέ ὅλες τίς ἑνότητες : Γραμματική τῆς Ἀρχαίας Ἑλληνικῆς Γλώσσης, Ἀχιλλέως Τζαρτζάνου, Ἐκδοτικός οἶκος Ἀδελφῶν Κυριακίδη α.ε., Ἀθήνα 1965 Τριμελής πρεσβεία (Οδυσσέας, Αίαντας και Φοίνικας) έρχεται στον Αχιλλέα με πολλά δώρα, με την παράκληση να γυρίσει στη μάχη. Εκείνος όμως χολωμένος αρνείται κατηγορηματικά. Κ Την ίδια νύχτα, ο Οδυσσέας με τον Διομήδη κατασκοπεύουν το στρατόπεδο των Τρώων και, από την άλλη πλευρά, ο Τρωαδίτης Δόλωνας κάνει απόπειρα κατασκοπείας, αλλά τελικά σκοτώνεται από τους δύο Έλληνες παρά την αντίθετη υπόσχεσή τους. Λ Αρχίζει η τρίτη μέρα της μάχης. Στην αρχή αριστεύει ο Αγαμέμνονας. Γρήγορα όμως πληγώνεται, όπως και ο Διομήδης, ενώ ο Αίαντας υποχωρεί. Μ, Ν, Ξ, Ο Οι Τρώες διασπούν το τείχος των Αχαιών. Με την επέμβαση του Ποσειδώνα και τον δόλο της Ήρας, που αποκοίμισε ερωτικά τον Δία, οι Αχαιοί διώχνουν τους εχθρούς. Όμως, ο Δίας ξυπνάει και οι Τρώες, με τη βοήθεια του Απόλλωνα, γκρεμίζουν το τείχος και απειλούν να κάψουν τα ελληνικά καράβια. Η σκληρή μάχη μαίνεται. Π Μπροστά στον άμεσο κίνδυνο, ο Αχιλλέας δέχεται να στείλει στη μάχη τους Μυρμιδόνες του με αρχηγό τον επιστήθιο φίλο του Πάτροκλο, στον οποίο μάλιστα έδωσε την πανοπλία του. Ο Πάτροκλος αποκρούει τους Τρώες και σκορπίζει το θάνατο. Όμως, ύστερα από μια θριαμβευτική αριστεία, θα σκοτωθεί και ο ίδιος από τον Έκτορα. Ρ Γύρω από το πτώμα του Πάτροκλου γίνεται μεγάλη μάχη, στην οποία διακρίνεται ο Μενέλαος. Ο Έκτορας παίρνει και φοράει επιδεικτικά τα λαφυραγωγημένα όπλα 3 του Πάτροκλου που είναι του Αχιλλέα. Ο Μενέλαος και οι δύο Αίαντες κατορθώνουν να διασώσουν τον νεκρό από την ορμή του Έκτορα. Σ Το ξέσπασμα του Αχιλλέα, όταν μαθαίνει το θλιβερό μήνυμα, είναι σπαρακτικό. Θρηνώντας δηλώνει στη μητέρα του Θέτιδα, που ήρθε να τον παρηγορήσει, την απόφασή του να σκοτώσει τον Έκτορα, και ας σκοτωθεί και ο ίδιος. Από τις δυνατές φωνές του Αχιλλέα υποχωρούν οι Τρώες, ενώ μέσα στη νύχτα ο Ήφαιστος κατασκευάζει, κατόπιν ικεσίας της Θέτιδας, καινούρια πανοπλία για τον Αχιλλέα. H περιγραφή της ασπίδας του είναι αριστοτεχνική. Τ, Υ, Φ Ο Αχιλλέας, αφού συμφιλιώνεται με τον Αγαμέμνονα, ρίχνεται στον αγώνα. Ακολουθεί η αριστεία του Αχιλλέα, η μεγαλύτερη της Ιλιάδας, και η ανελέητη σφαγή των Τρώων στον ποταμό Σκάμανδρο. Οι θεοί παίρνουν μέρος στη μάχη, την τελευταία και αγριότερη του έπους. Χ Όσοι γλίτωσαν από τη μανία του ήρωα κλείστηκαν στην Τροία και έμεινε μόνον ο Έκτορας, ο οποίος, παρά τις ικεσίες των δικών του, μονομαχεί με τον Αχιλλέα και σκοτώνεται. Ο Αχιλλέας, άμετρος στην εκδίκησή του, τον σέρνει δεμένο από τα πόδια στο άρμα του. Γοερός θρήνος ξεσπάει στην Τροία. Ψ Την επόμενη μέρα γίνεται η ταφή του Πάτροκλου και οργανώνονται αγώνες με βαρύτιμα έπαθλα προς τιμήν του. Ω Δώδεκα μέρες μετά το θάνατο του Έκτορα, ο βασιλιάς της Τροίας Πρίαμος, οδηγημένος από τον Ερμή, έρχεται ικέτης στον Αχιλλέα, ο οποίος τον ευσπλαχνίζεται, του παραδίδει το σώμα του Έκτορα και δέχεται να μη γίνει πόλεμος για έντεκα μέρες, όσες χρειάζονται για την ταφή. Με την περιγραφή του πένθους και της ταφής του Έκτορα τελειώνει η Ιλιάδα.