Περί αρετής ο λόγος (διάλογος στα αρχαία με μετάφραση)

ΣΩΚΡΑΤΗΣ: 

Ὦ ἄνδρες Λακεδαιμόνιοι, ἀκούω ὅτι παρ’ ὑμῖν οἱ νέοι καὶ οἱ γέροντες ἀντιλέγουσιν ἀλλήλοις περὶ ἀρετῆς.

Ω άνδρες Λακεδαιμόνιοι, ακούω πως ανάμεσά σας νέοι και γέροντες διαφωνούν για την αρετή.

Ἐγὼ δέ, ὥσπερ ἀεί, ὁμολογῶ· ἕν οἶδα, ὅτι οὐδὲν οἶδα.

Εγώ όμως, όπως πάντα, ομολογώ: ένα ξέρω, ότι δεν ξέρω τίποτα.

Διδάξατέ με οὖν, εἴπερ ὑμεῖς εἰδότες ἐστέ.

Διδάξτε με λοιπόν, αν πράγματι γνωρίζετε.

ΓΕΡΩΝ ΣΠΑΡΤΙΑΤΗΣ

ΓΕΡΩΝ: 

Ὦ Σώκρατες, ἡμεῖς ποτὲ ἦμεν ἄλκιμοι νεανίαι·

Σωκράτη, κάποτε κι εμείς ήμασταν ρωμαλέοι νέοι.

νῦν δὲ τὴν πείραν ἔχομεν, ἣν οὐ ῥᾴδιον νέοις λαβεῖν.

τώρα όμως έχουμε την πείρα, που δεν είναι εύκολο για τους νέους να αποκτήσουν.

Ἄμμες γὰρ ἤδη πολλὰ παθόντες, πολλὰ μεμαθήκαμεν.

Γιατί έχοντας πάθει πολλά, μάθαμε πολλά.

ΝΕΑΝΙΑΣ ΣΠΑΡΤΙΑΤΗΣ

ΝΕΑΝΙΑΣ: 

Ἄμμες δὲ γ’ εἰμέν· εἰ δοκεῖ ὑμῖν, πειρᾶσθε.

Κι εμείς είμαστε εδώ· αν θέλετε, δοκιμάστε μας.

Οὐ γὰρ ὑστεροῦμεν ἀνδρείᾳ, οὐδὲ προθυμίᾳ.

Δεν υστερούμε ούτε σε ανδρεία ούτε σε προθυμία.

Καὶ ἔτι φρονοῦμεν ὅτι ἄμμες ἐσσόμεθα πολλῷ κάρρονες,

Και πιστεύουμε πως θα γίνουμε πολύ καλύτεροι,

ἐὰν ὑμεῖς ὁδὸν δείξητε.

αν εσείς μας δείξετε τον δρόμο.

ἘΠΙΤΡΟΠΗ ἈΠΕΛΙΑΣ

ἘΦΟΡΟΣ: 

Σιγᾶτε, ὦ νέοι καὶ γέροντες.

Σιωπή, νέοι και γέροντες.

Ἡ πόλις οὐκ ἔχει χρείαν ἔριδος, ἀλλὰ συμφωνίας.

Η πόλη δεν έχει ανάγκη από έριδα, αλλά από συμφωνία.

Τὸ τῆς ἀρετῆς μέτρον οὔτε ἐν ἡλικίᾳ κείται οὔτε ἐν ἰσχύι,

Το μέτρο της αρετής δεν βρίσκεται ούτε στην ηλικία ούτε στη δύναμη,

ἀλλ’ ἐν τῷ τὸ καλὸν προαιρεῖσθαι.

αλλά στο να επιλέγει κανείς το καλό.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ

ΣΩΚΡΑΤΗΣ: 

Ἐγὼ γὰρ ἂν προτιμήσαιμι ἀδικεῖσθαι μᾶλλον ἢ ἀδικεῖν,

Εγώ θα προτιμούσα να αδικηθώ παρά να αδικήσω,

ὡς ἡ ψυχὴ τοῦ ἀδικοῦντος μᾶλλον βλάπτεται ἢ τοῦ ἀδικούμενου.

γιατί η ψυχή αυτού που αδικεί βλάπτεται περισσότερο από εκείνου που αδικείται.

ΓΕΡΩΝ ΣΠΑΡΤΙΑΤΗΣ

ΓΕΡΩΝ: 

Ταῦτα μὲν ἀληθῆ·

Αυτά είναι αληθινά.

ὁ γὰρ ἀδικῶν ἑαυτὸν τραυματίζει,

γιατί αυτός που αδικεί τραυματίζει τον εαυτό του,

ὁ δὲ ἀδικούμενος μόνον τὸ σῶμα.

ενώ ο αδικούμενος μόνο το σώμα του.

ΝΕΑΝΙΑΣ ΣΠΑΡΤΙΑΤΗΣ

ΝΕΑΝΙΑΣ: 

Διδάσκαλε, πῶς ἂν μάθοιμεν ταῦτα;

Δάσκαλε, πώς μπορούμε να μάθουμε αυτά;

Ἡμεῖς μὲν ὁρμὴν ἔχομεν, ἀλλὰ ὁδὸν ζητοῦμεν.

Έχουμε ορμή, αλλά ζητούμε τον δρόμο.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ

ΣΩΚΡΑΤΗΣ: 

Μανθάνετε ἐκ τῆς φύσεως, ὦ νέοι.

Μάθετε από τη φύση, νέοι.

Ὥσπερ τὸ σπέρμα ἐν γῇ σιωπῇ αὐξάνει,

Όπως ο σπόρος μεγαλώνει στη γη μέσα στη σιωπή,

οὕτως καὶ ἡ ψυχὴ ἐν ἐπιμελείᾳ καὶ ἐρωτήσει.

έτσι και η ψυχή μεγαλώνει με φροντίδα και ερώτηση.

Μὴ παύσητε γηράσκειν ἀεὶ διδασκόμενοι.

Μην πάψετε να γερνάτε μαθαίνοντας πάντα.

ἘΠΙΤΡΟΠΗ ἈΠΕΛΙΑΣ

ἘΦΟΡΟΣ: 

Οἱ γέροντες τὴν πείραν ἔχουσιν·

Οι γέροντες έχουν την πείρα.

οἱ νέοι τὴν ὁρμὴν·

Οι νέοι έχουν την ορμή.

ἡ πόλις δὲ ἀμφοτέρων δεῖται.

Η πόλη χρειάζεται και τα δύο.

ΓΕΡΩΝ ΣΠΑΡΤΙΑΤΗΣ

Ἄγε δή, ὦ νέοι· ἡμεῖς ὑμῖν τὴν ὁδὸν δείξομεν.

Εμπρός λοιπόν, νέοι· εμείς θα σας δείξουμε τον δρόμο.

ΝΕΑΝΙΑΣ ΣΠΑΡΤΙΑΤΗΣ

Καὶ ἡμεῖς ὑμῖν τὸ μέλλον ἀποδώσομεν.

Και εμείς θα σας παραδώσουμε το μέλλον.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ

Εὖ γε· νῦν ἡ πόλις ἔχει ἁρμονίαν, ὥσπερ λύρα καλῶς κεκραμένη.

Πολύ καλά· τώρα η πόλη έχει αρμονία, σαν λύρα καλοκουρδισμένη.

Κύλιση στην κορυφή