Του Δημήτρη Βόγγολη
Η ελληνική γλώσσα, φάρος αστείρευτος, εφώτισε τον κόσμο∙ διά των σοφών της διέδωσε τον λόγο, την παιδεία και τον πολιτισμό, και διά της χριστιανικής ορθοδοξίας εκήρυξε την αγάπη, την αρετή και τη γνώση. Της πρέπει να τιμάται κατ’ έτος, να ευγνωμονείται και να περιβάλλεται με τον σεβασμό που αρμόζει στο ιερό αυτό όργανο της πνευματικής μας παραδόσεως.
Ελληνική Γλώσσα
Πρόσωπα:
Φιλόλογος (ώριμος, στοχαστικός, με αγάπη για την παράδοση)
Μαθητής (περίεργος, ζωντανός, με σύγχρονες ανησυχίες)
Σκηνή: Αίθουσα σχολείου, απόγευμα. Ο μαθητής μένει μετά το μάθημα.
Φιλόλογος:
Βλέπω έμεινες λίγο ακόμη. Κάτι σε απασχολεί;
Μαθητής:
Ναι… Σκεφτόμουν αυτά που είπατε για την ελληνική γλώσσα. Ότι είναι φάρος, ότι φώτισε τον κόσμο. Μου ακούγεται ωραίο, αλλά… δεν ξέρω αν το νιώθω.
Φιλόλογος:
Είναι καλό που το λες. Η γλώσσα δεν είναι σύνθημα. Είναι εμπειρία. Θέλει χρόνο για να την αισθανθεί κανείς.
Ξέρεις… η ελληνική γλώσσα δεν είναι μόνο λέξεις. Είναι τρόπος να βλέπεις τον κόσμο.
Μαθητής:
Πώς το εννοείτε αυτό; Δηλαδή μια γλώσσα μπορεί να αλλάξει τον τρόπο που σκέφτεσαι;
Φιλόλογος:
Αναπόφευκτα. Σκέψου: οι αρχαίοι Έλληνες έφτιαξαν λέξεις για έννοιες που άλλοι λαοί δεν είχαν καν φανταστεί.
Λόγος, αρετή, πόλις, δημοκρατία, φιλία, ελευθερία.
Και αργότερα, μέσα από την ορθοδοξία, η γλώσσα έγινε φορέας αγάπης, ταπεινότητας, γνώσης.
Μαθητής:
Ναι, αλλά σήμερα; Σήμερα μιλάμε με συντομογραφίες, με αγγλικές λέξεις, με memes. Δεν είναι λίγο… παλιομοδίτικο να μιλάμε για «φάρους»;
Φιλόλογος:
Καθόλου. Η γλώσσα εξελίσσεται, αλλά ο πυρήνας της μένει.
Και ξέρεις κάτι; Ακόμη και τα αγγλικά που χρησιμοποιείς… πολλές ρίζες τους είναι ελληνικές.
Όταν λες democracy, philosophy, analysis, idea, theory, μιλάς ελληνικά χωρίς να το καταλαβαίνεις.
Μαθητής:
Δεν το είχα σκεφτεί έτσι. Αλλά γιατί να την τιμούμε κάθε χρόνο; Δεν είναι υπερβολή;
Φιλόλογος:
Όχι, γιατί δεν τιμούμε απλώς μια γλώσσα.
Τιμούμε μια συνέχεια τριών και πλέον χιλιάδων ετών.
Τιμούμε το γεγονός ότι μιλάμε ακόμη την γλώσσα του Ομήρου, του Πλάτωνα, του Ευαγγελίου, του Ρήγα, του Σολωμού.
Τιμούμε το ότι αυτή η γλώσσα κράτησε έναν λαό όρθιο όταν όλα τα άλλα χάνονταν.
Μαθητής:
Δηλαδή η γλώσσα είναι κάτι σαν… ρίζα;
Φιλόλογος:
Ακριβώς. Ρίζα και φτερό μαζί.
Σε κρατάει και σε σηκώνει.
Και γι’ αυτό της πρέπει σεβασμός. Όχι τυπικός, αλλά ουσιαστικός.
Μαθητής:
Και πώς δείχνουμε αυτόν τον σεβασμό; Με γιορτές; Με ποιήματα;
Φιλόλογος:
Με κάτι πολύ απλούστερο:
με το να την μιλούμε σωστά, να την μελετούμε, να την μεταδίδουμε.
Με το να μη φοβόμαστε τις λέξεις της.
Με το να μη ντρεπόμαστε για την ομορφιά της.
Μαθητής:
Ξέρετε… μερικές φορές νιώθω ότι η γλώσσα είναι δύσκολη. Πολλοί συμμαθητές μου λένε «σιγά, μωρέ, τι σημασία έχει;». Και κάπως… παρασύρομαι.
Φιλόλογος:
Το καταλαβαίνω. Αλλά η δυσκολία είναι δώρο.
Η ελληνική γλώσσα σε αναγκάζει να σκέφτεσαι.
Να διαλέγεις λέξεις.
Να ξεχωρίζεις αποχρώσεις.
Να καταλαβαίνεις τον άλλον βαθύτερα.
Μαθητής:
Δηλαδή… η γλώσσα μάς κάνει καλύτερους;
Φιλόλογος:
Όταν την ζούμε, ναι.
Όταν την αγαπάμε, μας ανοίγει δρόμους.
Όταν την αμελούμε, μας μικραίνει.
Μαθητής:
Και η ορθοδοξία; Πώς μπαίνει σε όλο αυτό;
Φιλόλογος:
Με τρόπο φυσικό.
Η ελληνική γλώσσα έγινε το όχημα με το οποίο μεταδόθηκε το μήνυμα της αγάπης, της αρετής, της συγχώρεσης.
Τα Ευαγγέλια γράφτηκαν ελληνικά.
Οι Πατέρες μίλησαν ελληνικά.
Η γλώσσα έγινε φως για εκατομμύρια ανθρώπους.
Μαθητής:
Άρα… όταν μιλάμε ελληνικά, κουβαλάμε μέσα μας όλη αυτή την ιστορία;
Φιλόλογος:
Κάθε φορά που λες μια λέξη, ναι.
Κάθε φορά που λες «αγάπη», «ελπίδα», «ψυχή», «φως», μιλάς με φωνές αιώνων.
Μαθητής:
Αρχίζω να καταλαβαίνω γιατί λέτε ότι πρέπει να την τιμούμε.
Δεν είναι απλώς γλώσσα. Είναι μνήμη.
Φιλόλογος:
Και ευθύνη.
Γιατί αν εμείς δεν τη σεβαστούμε, ποιος θα το κάνει;
Αν εμείς δεν τη μεταδώσουμε, ποιος θα την παραλάβει;
Μαθητής:
Κύριε… νομίζω ότι σήμερα την ένιωσα αλλιώς.
Σαν να άκουσα κάτι που δεν είχα ξανακούσει.
Φιλόλογος:
Αυτό ήθελα.
Η γλώσσα δεν ζητάει πολλά.
Μόνο να την ακούμε.
Και να την αγαπάμε. Διαβάστε το κείμενό μου
Μαθητής:
Θα προσπαθήσω.
Όχι επειδή «πρέπει», αλλά επειδή… τώρα θέλω.
Φιλόλογος:
Και αυτό είναι το πρώτο βήμα.
Η γλώσσα ζει όσο τη ζούμε.
Και σήμερα, νομίζω, της έδωσες λίγο ακόμη ζωή.
