Χρονικὸ τῆς 29ης Μαΐου 1453
Του Δημήτρη Βόγγολη
Ἡ 29η Μαΐου 1453 ἀποτελεῖ τὴν ἡμέραν τῆς τελικῆς ἐφόδου, τῆς ρήξεως τῶν τειχῶν καὶ τῆς πτώσεως τῆς Βασιλευούσης, ὅπως μαρτυροῦν οἱ πηγές· ἡ Πόλις ἐάλω τὰ χαράματα τῆς Τρίτης.
1. Ἡ Νύξ πρὸ τῆς Ἀλώσεως
Τὴν νύκτα τῆς 28ης πρὸς 29ην Μαΐου, ὁ Μωάμεθ Β΄ ἔχει ἤδη λάβει τὴν
ἀπόφασιν τῆς γενικῆς ἐφόδου. Ὁ ὀθωμανικὸς στρατὸς — 100.000–130.000
ἄνδρες μὲ ἰσχυρὸ πυροβολικό — παρατάσσεται ἐμπρὸς τῶν τειχῶν.
Ἐντὸς τῆς Πόλεως, ὁ Κωνσταντῖνος ΙΑ΄ Παλαιολόγος, μὲ περὶ τοὺς 8.500
ὑπερασπιστάς, ἐξομολογεῖται, κοινωνεῖ καὶ ἀποχαιρετᾷ τοὺς
συμπολεμιστάς του.
2. Ἡ Πρῶτη Ἐπίθεσις (περὶ τὴν 1ην πρωϊνήν)
Οἱ ἄτακτοι τοῦ ὀθωμανικοῦ στρατοῦ ἐπιτίθενται πρῶτοι. Ἡ ἄμυνα τῶν
Βυζαντινῶν, ὑπὸ τὸν Ἰουστινιάνην, ἀποκρούει τὴν ἐπίθεσιν. Ὁ Μωάμεθ
ἐπιζητεῖ ἐξάντλησιν τῶν ὑπερασπιστῶν.
3. Ἡ Δεύτερη Ἐπίθεσις – Οἱ Γενίτσαροι
Μετὰ τὴν ἀποτυχία τῶν πρώτων κυμάτων, ἐμπλέκονται οἱ γενίτσαροι, ἡ
ἐπίλεκτος δύναμις τῶν Ὀθωμανῶν. Ἡ μάχη γίνεται σώμα μὲ σώμα. Ὁ
Ἰουστινιάνης τραυματίζεται βαρέως· ἡ ἀποχώρησίς του κλονίζει τὸ ἠθικὸ
τῶν ἀμυνομένων.
4. Ἡ Ρήξις τῶν Τειχῶν
Περὶ τὴν 5ην πρωϊνήν, οἱ Τούρκοι ἐκμεταλλεύονται ἕνα ρήγμα πλησίον τῆς
Πύλης τοῦ Ἁγίου Ρωμανοῦ. Ἡ «μπομπάρδα» — τὸ γιγαντιαῖο πυροβόλο μήκους
8 μέτρων — ἔχει ἤδη καταφέρει καίρια πλήγματα.
Οἱ Ὀθωμανοὶ εἰσβάλλουν. Ἡ ἄμυνα καταρρέει.
5. Ὁ Θάνατος τοῦ Κωνσταντίνου Παλαιολόγου
Ὁ τελευταῖος αὐτοκράτωρ τῆς Ῥωμανίας, ἀρνούμενος νὰ φύγῃ, ρίπτεται
στὴν μάχην λέγων:
«Οὐκ ἔστιν ὁ ἀναχωρῶν ἐξ ἡμῶν· ἡ Πόλις ἐάλω.»
Πίπτει μαχόμενος ἐπὶ τῶν τειχῶν. (Ἡ ἀκριβὴς στιγμή καὶ τόπος θανάτου
παραμένουν ἀβέβαιοι.)
6. Ἡ Εἴσοδος τοῦ Μωάμεθ
Ὁ Μωάμεθ Β΄ εἰσέρχεται θριαμβευτικὰ στὴν Πόλιν. Ἡ Ἁγία Σοφία
μετατρέπεται εἰς τέμενος. Ἡ λεηλασία διαρκεί ὡς τὸ μεσημέρι. Ἡ
Βυζαντινὴ Αὐτοκρατορία, ὑπὲρ χιλιετίας ὑπάρχουσα, παύει νὰ ὑφίσταται.
Ἱστορικὴ Σημασία
Ἡ Ἄλωσις σηματοδοτεῖ τὸ τέλος τοῦ Μεσαίωνος κατὰ πολλοὺς ἱστορικούς.
Προκαλεῖ μεγάλη φυγὴ λογίων πρὸς τὴν Ἰταλίαν, συμβάλλοντας στὴν Ἀναγέννησιν.
Ἀρχίζει ἡ τετρακοσίων ἐτῶν δουλεία τοῦ Ἑλληνισμοῦ.
