“ὦ ταὶ λιπαραὶ καὶ ἰοστέφανοι καὶ ἀοίδιμοι
Ἑλλάδος ἔρεισμα, κλειναὶ Ἀθᾶναι δαιμόνιον πτολίεθρον.”
“Ω λαμπρόπλουτη και μενεξεδοστεφανωμένη και τραγουδισμένη,
στήριγμα της Ελλάδος, ένδοξη Αθήνα, θεϊκή πολιτεία”.
Με αυτό το δίστιχο ο σπουδαιότερος λυρικός ποιητής της αρχαιότητος ο Πίνδαρος, 522-438 π.χ., ύμνησε την διάσπαρτη στο Λεκανοπέδιο της Αττικής Αθήνα των 67.000 κατοίκων, ενώ όταν έγινε πρώτευσα της Ελλάδος το 1834 αριθμούσε περί τις 10.000!
Με το άρθρο αυτό επιχειρείται να εκφρασθεί μια ίσως χιμαιρική(1) άποψη της διάσωσης των Αθηνών που θα μπορούσε όμως να επιτευχθεί σε ανεκτό βαθμό μόνο εφόσον διαρρεύσει πολύς χρόνος αταλάντευτης εφαρμογής συγκεκριμένου προγράμματος, με σκοπό το νέο πτολίεθρον να προσεγγίσει τον υπό του Κωστή Παλαμά εμβληματικό στίχο «Αθήνα διαμαντόπετρα της γης το δαχτυλίδι».
Σήμερα η «Αττική της Αθήνας» αριθμεί 3.814.0642(2) δηλαδή το 35,6% του πληθυσμού της χώρας, χωρίς να αποκλείεται η γιγάντωσή της σε υδροκέφαλο τέρας που θα καταπιεί, ως άλλος Κρόνος, την Περιφέρεια, για να δυνηθεί να ζήσει, αν και λίγο – πολύ αυτό έχει επιτευχθεί, δεδομένου ότι στην Αττική πραγματοποιείται το 50% της οικονομικής δραστηριότητος της χώρας σε ετήσια βάση, παρότι μαστίζεται από μύρια όσα προβλήματα και νέα αβάσταχτα οικονομικά, που μαζοχιστικά κάνουν τον βίο των κατοίκων της αβίωτο.
Δεν χρειάζεται να απαριθμήσω τα πάμπολλα προβλήματα της Πετρουπόλεώς μας, γιατί τα ζούμε, τα υφιστάμεθα και τα γνωρίζουμε πολύ καλά εμείς οι κάτοικοί της και ούτε χρειάζεται να προβώ σε σχοινοτενείς αναλύσεις για να αποδείξω τα αυτονόητα, απλά θα σταθώ στα δύο τελευταία επιδεινούμενα και κρίσιμα απ’ αυτά: πρώτον στις πλημμύρες επί του τσιμεντοτάπητος του Λεκανοπεδίου που ως φαίνεται θα πνίξουν τις παραποτάμιες περιοχές «των εγκιβωτισμένων Κηφισού και Ιλισού» και τις νότιες περιοχές και δεύτερον στο κυκλοφοριακό, που σίγουρα θα οδηγήσει κάποια στιγμή στην πλήρη ακινησία μιας νεκρής πόλης.
Πιστεύω ότι για την κατάσταση στην οποία έχουμε οδηγηθεί δεν υπάρχει βιώσιμη λύση για την ύπαρξη της Αθήνας, και επειδή το θέμα της είναι υπαρξιακό χρειάζονται ρηξικέλευθες και μακράς πνοής λύσεις, μήπως αυτό το τερατούργημα της τελευταίας εκατονταετίας επανέλθει σε ανεκτή πόλη στα επόμενα εκατό χρόνια! Ναι και ίσως περισσότερα, γιατί τόσα χρειάστηκαν να καταστραφεί…
Για να αναστηθούν τόσον η Περιφέρεια, δηλαδή η λοιπή Ελλάδα, όσον και η Αθήνα θα πρέπει να προγραμματισθούν τα ακόλουθα με την προϋπόθεση της βελτίωσης των υπηρεσιών Υγείας και της δυνατότητος προσφοράς Εργασίας στην Περιφέρεια, ώστε να υπάρξουν κίνητρα αφ’ ενός παραμονής των κατοίκων της Περιφέρειας στον τόπο τους και αφ’ ετέρου παράλληλα μετακινήσεως κατοίκων από την Αθήνα και τις μεγάλες πόλεις (π.χ. συνταξιούχοι) προς την Περιφέρεια, ώστε να εξισορροπηθούν οι ανισότητες, κοντά δε σ΄ αυτά πιστεύω ότι θα βελτιωθεί σημαντικά και το δημογραφικό:
- Είναι κοινός τόπος στον επιστημονικό κόσμο των αρχιτεκτόνων – μηχανικών ότι η ζωή ενός κτίσματος υπακούει στους απαράβατους κανόνες της ΑΝΤΟΧΗΣ των υλικών. Βάσει αυτής της προϋποθέσεως να ΑΠΑΓΟΡΕΥΘΕΙ η δόμηση στην Αττική μετά το έτος 2035 για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα(3), ενώ οι πολυκατοικίες ηλικίας πέραν των 100 ετών, που λίγο – πολύ είναι το όριο αντοχής των, να κατεδαφίζονται και τα οικόπεδα να περιέρχονται στο δημόσιο με μικρή αποζημίωση των ιδιοκτητών ή μεταφορά συντελεστή δόμησης στην Περιφέρεια. Υπόψη ότι οι πρώτες ιδιωτικές πολυκατοικίες άρχισαν να χτίζονται στην Αθήνα το 1933 μετά δε το 1950, με το καταστρεπτικό σύστημα της αντιπαροχής, ο αριθμός τους αυξήθηκε γεωμετρικά. Η συστηματική κατεδάφιση θα αποτελέσει σωτήριο μέτρο για την από-τσιμεντοποίηση και την πολεοδομική ανασύσταση της πόλεως με μεγάλης εκτάσεως πάρκα, εκτεταμένες ζώνες πρασίνου και ανάδειξη των πνευμόνων αναπνοής της πόλεως, δηλαδή των ποταμών Κηφισού και Ιλισού, που θα περιορίσουν σημαντικά και προοδευτικά θα εξαλείψουν το φαινόμενο των πλημμυρών και ιδίως θα «οξυγονωθεί» η πόλη.
- Να μετεγκατασταθούν σε καθορισμένες περιοχές της Περιφέρειας όλα τα εργοστάσια και άλλες μεγάλες επιχειρήσεις, Ιδρύματα και Στρατιωτικές Εγκαταστάσεις (Επιτελεία, Στρατόπεδα, Κέντρα) από την Αττική και Βοιωτία, με χρονικό προγραμματισμό και καθορισμό προτεραιοτήτων, με παροχή μονίμων φορολογικών ελαφρύνσεων, μειωμένου ΦΠΑ και άλλων κινήτρων καθώς και διευκολύνσεων στην αγορά (ή δωρεά) οικοπέδων και ανέγερση των κτιριακών εγκαταστάσεων και φυσικά διασφάλιση επάρκειας Ρεύματος, Ύδατος και Επικοινωνιών. Στα Ιδρύματα περιλαμβάνονται: Πανεπιστήμια, Νοσοκομεία Δημόσια και Ιδιωτικά, Διοικήσεις Τραπεζών και Μέσα Μαζικής Ενημερώσεως. Είναι προφανές ότι εάν το μέτρο αυτό επιτύχει θα έχουν εκπληρωθεί και οι δύο προαναφερθείσες προϋποθέσεις της προσφοράς εργασίας και της βελτίωσης των υπηρεσιών υγείας στην Περιφέρεια. Εξυπακούεται ότι νέες επιχειρήσεις, λιμενικές εγκαταστάσεις και εργοστάσια θα εγκαθίστανται μόνο στην Περιφέρεια.
- Να δοθούν ισχυρά κίνητρα (π.χ. μακράς διάρκειας επίδομα διαμονής επαρχίας, φορολογικές ελαφρύνσεις) επιστροφής στα χωριά και τις πόλεις τους, των κατοίκων που τα εγκατέλειψαν / απογόνων τους, καθώς και εκείνων που θα αποφασίζουν να μετακομίζουν και να εργάζονται με τηλεργασία και άλλες δραστηριότητες στα χωριά, με έμφαση στις ανατολικές παραμεθόριες περιοχές της χώρας. Εξυπακούεται ότι το μέτρο αυτό δεν θα ισχύει για όσους εγκαταλείπουν τους τόπους διαμονής των μετά τη εφαρμογή του μέτρου. Για την περίπτωση της τηλεργασίας και των άλλων δραστηριοτήτων, θα μπορούσαν να προσφερθούν δωρεάν ή ένα μικρό συμβολικό ποσό από τους οικείους Δήμους και Κοινότητες οικήματα διαμονής. Γενικότερα θα έλεγα ότι η τηλεργασία, το Διαδίκτυο και οι ευκολίες τηλε-συσκέψεων, τηλε-εκπαιδεύσεως και των λοιπών ευκολιών των συγχρόνων συστημάτων επικοινωνιών, διευκολύνουν την αποκέντρωση των Υπηρεσιών Δημοσίας Διοικήσεως ακόμη και την μεταφορά κάποιων Υπουργείων εκτός Πρωτευούσης.
- Να επανέλθει το σχέδιο «Καποδίστριας», στις Ημιορεινές και Ορεινές περιοχές διότι το ισχύον (Καλλικράτης) επέφερε καίριο πλήγμα στον πληθυσμό και των μεγάλων οντοτήτων (χωριών) που εντάθηκε με την κατάργηση Αστυνομικών Τμημάτων, Λυκείων – Γυμνασίων – Δημοτικών Σχολείων – Νηπιαγωγείων και άλλων Δημοσίων Υπηρεσιών τα οποία διοχέτευαν ζωντάνια, δραστηριότητα και οικονομικούς πόρους στα χωριά και ένοιωθαν οι κάτοικοί τους την παρουσία του Κράτους δίπλα τους.
- Να καθορισθεί ως στόχος η μείωση του πληθυσμού της Αττικής σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα π.χ. κατά 1εκατ. σε 50 χρόνια. Αυτό είναι δυνατόν να επιτευχθεί με τα υπ’ αριθμό 2 και 3 μέτρα, διότι δεν θα μετακινηθούν μόνο οι εργαζόμενοι αλλά και τα άτομα που εξαρτώνται απ’ αυτούς και οι οικογένειές τους.
Εναλλακτικά, θα αποτολμούσα να προτείνω την μεταφορά της πρωτεύουσας(4) και της Κυβερνήσεως εννοείται, σε άλλη πόλη ή περιοχή της χώρας, με πρόνοια αποφυγής των αιτίων που δημιούργησαν το έκτρωμα της Αθήνας εκτεινομένης σε όλη την Αττική, με πρώτιστο το πολεοδομικό και παράλληλα να επιδιωχθεί καταστεί η νέα Αθήνα μόνιμη πολιτιστική πρωτεύουσα της Ευρωπαϊκής Ενώσεως και να αναδειχθεί σε δημιουργικό κέντρο των γραμμάτων, της φιλοσοφίας και των τεχνών. Αυτή και μόνον η λύση θα προκαλέσει φυγή του πληθυσμού στη νέα πρωτεύουσα και στην Περιφέρεια σε βαθμό τέτοιο που πιθανόν να περιορισθεί η εφαρμογή όλων των άλλων μέτρων.
Επίσης, επειδή προβλήματα υπερπληθυσμού και κυκλοφοριακού αντιμετωπίζει και η Θεσσαλονίκη και λίγες άλλες πόλεις, θα πρέπει αναλογικά τα όποια μέτρα ληφθούν να έχουν και εκεί εφαρμογή.
Τέλος απευθυνόμενος στους πολιτικούς και την πολιτική ηγεσία του του τόπου τους προτρέπω στο: ΤΟΛΜΕΙΣΤΕ!
Μάρκος Γρηγόριος
Ταξίαρχος ε.α.
Παρατηρήσεις.
(1) Διότι στη χώρα μας κυριαρχεί το εφήμερο και οι πολιτικοί περί άλλων τυρβάζουν.
(2) Ίσως 5 εκ, διότι πολλοί διαμένουν στην Αθήνα, παρότι έχουν εγγραφεί ως κάτοικοι της Περιφέρειας.
(3) Η μεγάλη διάρκεια απαγορεύσεως να εξαρτηθεί από την πορεία υλοποίησης όλων των μέτρων που θα συμβάλλουν στην επίτευξη του πρωταρχικού στόχου.
(4) Ο πληθυσμός των πρωτευουσών των Χωρών της ΕΕ είναι μικρό ποσοστό του αντιστοίχου πληθυσμού των, ενώ για την Αθήνα δεν πρέπει προφανώς να λαμβάνεται μόνο ο πληθυσμός του Δήμου Αθηναίων, των περίπου 650 χιλ. κατοίκων.
